Ульяна Алексеевна Винокурова,
I Т???МЭХ
САХА ОМУК ?ЙЭЛЭР КИРБИИЛЭРИГЭР[1]
Былдьа?ыктаах кэмнэр хас ?йэ аайы саха омук ту?угар м?чч?р?йбэт т??рэх т??эрэр ыгым т?гэннэри ??скэтэллэр. Олох уларыйыытын ис дуорааныттан «к?н-хаан к??эйэр, к??э?э быстар кы?ал?ата тирээн кэллэ?инэ», дьыл?а хаан тургутуутун ?б?гэлэр тыыннарынан ис тыыннаммыт, «?рг?с кылааны ?р? ??ннэрэн… хатан тимир халтарыйар, ыстаал тимир сынтарыйар ыйылла?ас санааны ылынан, арайбакка-чачайбакка, м?лт??б?кк?-ахсаабакка… биири эрэ бигэтик саныыр…» туруу дьон к??ннэринэн к?рс?лл?р.
Саха омук историятын сурукка-бичиккэ киирбит ?р?ттэрин саа?ылаан, ?лб?т-с?ппэт стратегиятын ????н таба тутан сыыйан араарар буоллахха – бу ?й?нэн инникини ?т? к?р? сатаа?ын, онно арыллар са?ахтарга ч?л туруктаах тиийэргэ дьулу?уу. Онон ааспыт кэмнээ?эр, били??и т?гэннээ?эр кэскил быдан суолталанар. Ол да и?ин к?рб??чч?лэр, ичээннэр, инникигэ дьулу?ааччылар – саха с?г?р?йэр, ытыктыыр дьоно буолаллар. Кэлэри баардыы гынарга дьулу?уу – саха менталитетын уратыта. «Ыраламмыты? ытыскар т????» диэн ?йг?р о?орон к?р?н дьулуспуту? эрчимнээх санаа бата?а буолан, илэ тиийэн кэлэр кыахтаах диэн итэ?эллээхпит. Онон ыччат, эдэр ки?и иннин бы?а этэр сэттээх-сэлээннээх. Ыччаты сырдыкка, ?т???э, кэрэ?э у?уйар ыралаах норуот педагогиката чочуллубута. Омук кэскилин ту?угар сырдык ыралаах туруула?ыы с?ппэт-оспот туруктаах. Би?иги да к?л??нэбит ыччат, эдэр уонна орто саастаах дьоно, интеллигенцията орто туруу бараан дойдуга к?дь???э суох к?лдь?н к??рээн буолбата. Ол биир туо?утунан бу к?н сирин к?р?н эрэр дьо?уннаах кинигэ буолар.