Мааыын ирдэбилин быыытынан, кинилэргэ баар табаардары рекламалыахтаахпыт. Мин оператордаах режиссерум баран устан кэлбиттэрин крбн: кус кэмэ чугааан, кырдьык, мааыыа кии аалынас. Дьахталлар кытта бааллар. Ордук биир, дири толкуйга тспт курдук крнээх атыылаааччы дьахтар кии боломтотун тардар. Оператор кинини чугаата-чугаата устубут. Ол саана бултуурга кэтэр анал таастар саа кэлэн, киэник таранан эрэр кэмнэрэ этэ. Мин саныыбын: арай мааыын рекламатын эмиэ «сахатытан», оонньотон биэрдэххэ? Ити камера объективыгар бэйэтэ да билбэтинэн хабыллан хаалбыт дьахтар сирэйэ олус да элбэи кэпсиир… Эмискэ мин билэр-билбэт дьахталларым эрдэрэ кустуу бараары тэринэллэрин, ону кинилэр хайдах атааралларын туунан эмиэ да кыыйар, эмиэ да таптыыр арыттаах сааралларын иститэлээбитим кулгаахпар кутуллан киирэр: «кини ол куска барар ороскуотун оннугар хас да киилэ окорочок атыылаан баран кстэммитим ордук этэ», «аны куаан ол-бу тааынан ойуурга барбат буолбуттар ээ, булка сылдьар толору кстм киниэхэ наада», «айуу-айа… сымыйанан рбтэ буолабын, биир чыркымайдаах кэллэинэ…» о.д. а…Ити йбр киирэн кэлбит этиилэртэн, мааыын табаардарыттан уонна дьахтар дирии толкуйдаабыт харахтарыттан таыллыбыт кылгас сюжет-кэпсээн тахсан кэлбитэ: дьахтар эрин кустуу барарыгар тэрийэрин туунан. Дьон ордук: «Баччааа диэри туох да тэлээи толкуйдаабатах тбтгэр саа бэргээ сс ылабын дуо? Ханньайбыт эргэтинэн да сырыттын!.. Ол эрээри… кини эрэ эргэ бэргээлээх сылдьыа дуо…» – диэнтэн клбттэр этэ. Дьахтар барахсан эрин син биир саа таастаан-саптаан ыытарын курдук ис хоооннообуппут. Реклама да ооуллубута, крччлэрбит сргэлэрин да ктхпппт. Мин ол сюжеты биир таба тайаныым, айар булумньум курдук саныыбын.
Хоооммут крэигэр кыайыылааы быаарар олус уустук этэ: ол курдук элбэх кплт киирбитэ. Биэрии кэнниттэн нэдиэлэни быа ыыппыттара. Оннооор аймахтарым, миигиттэн кытаанах бобуу баарын рднэн, тулуйбакка кыттыбыттар этэ. Хойукка диэри: «Кус туунан биэриигэр хооон суруйан ыыппытым, саатар ааан иитиннэрбэтэи», – диэччи дьону крсбн. Хайдах да барытын ааар кыах суоа. Биирэбил бириистэрбитигэр ол саана саа тахсан эрэр «Байанай» сурунаалы тэппиппит. Биир крччм нааа чгэй тыллардаах кплт ыыппытын йдбн: «Сыттык ттэ… Таптал тнэ…» диэн курдук.
Билигин крдхпнэ, биир биэрии иигэр бэйэбитигэр гонорара уонна тэрилтэбитигэр туата суох элбэх босхо рекламаны ыытар эбиппит: «Царская охота» т да бнікл туруорбутун иин, кырата суох харчыны тлхтэээ буолуо, «саа тыаа баар буоллун» диэн сс спортинг туунан сюжет устубуппут – эмиэ тустаах федерацияа н ооруу эбит, аны булт этинэн блдэлэри бэлэмниир рестораны кэпсээбиппит уонна «Байанай» сурунаалы кскэ билииннэрбиппит олох да быаччы рекламаа киирсэр буолуохтаах. Билии эбитэ буоллар, бастаан былааннаабыт тыыннаах биэриибит санаата хампаанньа салайааччытын кллр – кллээбэт быаарыытын, онтон реклама-коммерция салаата ол табаардаах тэрилтэбитин кытта торгуйдаар унньуктаах сэриилэрин н ааан, кылаана кыларыйан, уоа-крээнэ уостан, муоа-туйаа тостон, бобуллара бобуллан, сотуллара сотуллан сыккырыыр тыына эрэ хаалан экраа тахсыа эбитэ буолуо. Эбэтэр олох да тахсыа суох этэ. Ол да иин айар лэиттэр бркрээтийэни тулуйбаппыт быыылаах. Тыыннаах кыым срйэрин, лэлиэх баабыт ханнан хааларын аыйабыт.
«Срн сгэй курдук…» Кндэ эппитинии, «срн сгэй курдук…» трбт трт тылым туругуруон, саргыта салаллыан, дьылата сырдыан баарабын. Мин эрэ буолуо дуо, ордук суверенитет, национальнай оскуола концепцията йбтн-срэхпитин ркппт сх дьоно омук быыытынан уратыбыт – ийэ тылбыт туугар иэспитин сытыытык йдр туруктаахпыт. Ол да иин Дьокуускай куоракка олорор трппттэр (аІаардас тыаттан кн кэлбиттэр эрэ буолбатах) 2000 сыллар сааланыыларыгар рспблкэбит киин куоратыгар сахалыы рэтэр оскуолалар, оо саадтара элбиэхтэрин бааран, блх тэриммиттэрэ. Сорохтор оолоро ол саана соотох саха гимназията баарыгар рдк рэххэ киирии курдук улахан тургутуу моолун кыайан ааспакка, нууччалыы тыллаах оскуолаларга рэнэн саалаан эрэллэрэ, сорохтор оолоро оскуолаа киирэр саастара сотору туолаары сылдьар этэ. Бу дьону «Кэпсиээ» тааарбыт биэриим уратылаах этэ. Ол иин йд сылдьабын.
