Биллэн турар, бу саханы барытын таарыйар улуу кыала туунан кэпсэтии крээннээх буолбута. Крччлэр бэйэлэрин ыйытыыларынан, этиилэринэн ыалдьыт быыытынан кэлбит рэирии министиэристибэтин, Дьокуускай куорат рэириигэ салаатын лэиттэрин отой «кмн» кэбиспиттэрэ. Мин буоллаына биэриим бтэр болдьоо бу кэлэн иэр, кэпсэтиини хайа да тгээ астыктык тохтотон, тмктр кыаа суох буолуох курдукпун. АСК диэн устуудьуйабыт э ттгэр стклэ тннк н олорон биэриилэри эфиргэ тааарары срннр салаа баар. Онно «выпускающий режиссер» диэн эппиэттээх киилээхпит. Сюжет кст турар кэмигэр: «Уон чааска тмктр кыахпыттан таыстым», – диэн илдьит ыыттым. Ол кн мин биэриилэрбин мэлдьи сблээн, хайаан крр идэлээх, эмиэ трбт тылын, култууратын туугар ууга-уокка киирэргэ бэлэм ткэн кии, Таатта Баайаатын кыыа Моника Попова «выпускающайдыыр» этэ. Сотору буолан баран, «бырагыраамаа баар биир биэриини тохтоттубут, сс чаас ааара кэпсэтэр гн» диэн илдьит кэллэ. Моникам барахсан туох эмит буолар тгэнигэр уоту бэйэтигэр ылынар курдук, хорсуннук быаарыммыт этэ. Итинник, быа эфири лэит бэйэтэ быаарыы ылынан чаас ааардыы уаппыт тгэнэ урукку ттгэр баара эбитэ дуу? Бука, суоа буолуо. Дьиэ, тэлэбиидэнньэ лэтигэр бырагыраама сокуон буоллаа дии. Болдьоххор бппэтэххинэ сааран эрэр тылы ааарыттан да АСК быа баттаан кэбиэр бырааптаах. Оннук буолуохтаах да буоллаа. Ол эрээри бу сырыыга сахабыт тылын туугар бары ол сокуону кэспиппит. Сарсыныгар дириэктэрбит Николай Иннокентьевич да, салайааччыбыт Харлампий Назарович да сэмэлиир биир тылы эппэтэхтэрэ.
«Бастакы Бэрэсидьиэн». Ардыгар кии хайдах да тумнан ааспат тгэннэрэ баар буолаллар. Холобур, 2007 сыллаахха сэтинньи 13 кнэ оптуорунньукка тбэспитэ, «Кэпсиэ» тахсар кнэ этэ. Кыбаарталлааы былааммын ооро олорон йдбтм, бу кн Михаил Ефимович Николаев 70 сааын томточчу туолар эбит. Дьиэ, улахан дьон блйдэригэр Правительство сакааынан киинэлэр да, биэриилэр да ууллааччылар. Оннук лээ салалтаа чугас, кини итээлин талаанынан буолбатаына, толоругаынан ылбыт суруналыыс тардыллар.
Михаил Ефимовичка сыыаннаах мин тугу эмит ооруохпун баарар этим. Сэтинньи 13 кнгэр тахсар биэриибэр ытыктыыр киим туунан тугу да этэн хаалбатым эмиэ сатаммат курдук этэ. Онон, ити кннээи биэриибин Бастакы Бэрэсидьиэммитигэр аныырга санаммытым. Былааммын бигэргэтэллэригэр салалтабыттан (ол саана Руслан Васильев кэлбитэ) ким да, тугу да саарбатаа: бобуохтарын туттуммуттара буолуо, сэргиэхтэрин – итини кинилэр сорудахтаабатах тгэннэрэ этэ.
Биллэн турар, ол кн Бастакы Бэрэсидьиэн олоун, лэтин кэпсиир, аналлаах блх лэлээбит документальнай киинэтэ экраа тахсыбыта. Мин биэриим ол киинэни кытта «Сонуннарынан» быысаґан тахсыахтааа. Биэриибит гэс курдук, уулуссаа тбэиэх дьон этиилэриттэн сааламмыта. Онно: «Улахан, былыргы устуоруйалаах судаарыстыбалар бэрэсидьиэннэрэ 70-тан э саастаах дьон буолааччылар. Кыах биэрэллэрэ буоллар, мин рспблкэ салайааччытынан билигин да Михаил Ефимовиы талыам этэ…» – диэн этиилэр кытта дуорайбыттара. Манна диэн эттэххэ, Россияа бу кэмэ киин былаас регионнар салайааччыларын олохтоохтор бэйэлэрэ быыбардаан талар бырааптарын быан, баарын туунан тыйыстык биллэрбит, тыыны-быары ыкпыт кэмэ этэ. Ол киээ дьон-сэргэ бэйэтин Бастакы Бэрэсидьиэнин, суверенитет саха олоор суолтатын туґунан ааастык уонна истиник кэпсэтэллэригэр кыах биэрэ сатаабытым.
«Саха сирэ омуктар харахтарынан». Билигин Дьокуускайга рэнэ, лэлии кэлбит омуктары экраа тааарыы сонун буолбатах, ол да рднэн, кинилэр тахсыыларын крр мэлдьи сэргэх буолар. Оттон бииги венгр уола Чоба Месароы, кытай киитэ, «Золотой дракон» рестораны бастаан лэлэппит Федоры, ФЭИ-гэ преподавателлии сылдьар японканы, СГУ устудьуоката буолбут кореянканы, канадканы, саха тылын рэтэр элбэх оолоох немец эр дьонун оолорунаан крдртн барбыппыт бастакы буолан, тлх кэрэхсэбили скэппитин, клн-рн кдьпптн ійдбн. Чоба самолету – «ктр аал», биэдэрэни – «солуур», ньуосканы – «хамыйах» диирэ уонна «сахалар бэйэит тыллаах эрээри тоо ону ситэри туттубаккытый» диэн сэмэлиир этэ. Омуктарбытыттан тттр рэнэр тгэннэрбит бааллара киини схтрр.
Оттон Федор бииги дойдубут Кытайы кытта «тымныы сэриитин» кэмигэр эдэркээн сылдьан кыраныыссаны туораабыт, Ньурба Маалыкайыгар р кэмэ сыылкаа олорбут, онно ыал буолбут, оо трппт кии этэ. Кытайдары тылы срдээх ылынымтыа омук диибит да, кини т эмит саха тыатыгар, саха дьонун ортотугар саха кэргэннээх олорбут да буоллар, сахалыы да, нууччалыы да олус млтхтк саарара. Ыллыыр уонна хооон суруйар дьоурдааын иин мин кинини «дойдутун олус суохтууруттан атын тылы ылынан быстыбатах айар талааннаах кии эбит» дии санаабытым.
Федор икки кыыс оолоох. Улахана фортепианоа олус чгэйдик оонньуур, аатынаан кытайдыы ырыаны толорон иитиннэрбиттэрэ. Кыра кыыс «Виртуозы Якутии» скрипачката этэ, устар кэммитигэр ханна эрэ кэнсиэртии сылдьар буолан кыайан кэлбэтээ, аата онтон срдээин хомойбута. Мин ол киини йдн хаалбытым сс биир тгэнтэн: кини Ленин трбт кнгэр трбт кннээх, оттон саха кэргэнэ Мао Цзедун трбт кнгэр сааын бэлиэтиир. Дьэ дьикти дии. Кэргэнэ биэриигэ ууллубатаа.
