блестяще образованного Иосифа Флавия,
menciis Jesuon. Evidentigante vastajn sciojn, li
никогда ни словом не упоминавших о
komunikis al la poeto, ke la loko en la libro dek
существовании Иисуса. Обнаруживая
kvina, ĉapitro kvardek kvara de la famaj Analoj de
солидную эрудицию, Михаил Александрович
Tacito, kie temas pri la ekzekuto de Jesuo, certe
сообщил поэту, между прочим, и о том, что то
estas posta falsa intermeto.
место в 15-й книге, в главе 44-й знаменитых
тацитовых «Анналов», где говорится о казни
Иисуса, — есть не что иное, как позднейшая
поддельная вставка.
Поэт, для которого все, сообщаемое
La poeto, por kiu ĉio rakontata de Berlioz estis
редактором, являлось новостью, внимательно
novaĵo, atente aŭskultis, fiksrigardante tiun per siaj
слушал Михаила Александровича, уставив на
viglaj verdaj okuloj, kaj nur malofte li hikis,
него свои бойкие зеленые глаза, и лишь
duonvoĉe malbenante la flavan abrikot’akvon.
изредка икал, шепотом ругая абрикосовую
воду.
— Нет ни одной восточной религии, —
— Ne estas eĉ unu orienta religio, — diris la
говорил Берлиоз, в которой, как правило
redaktoro, — en kiu junulino, plej ofte virga, ne
непорочная дева не произвела бы на свет бога.
naskus dion. Kaj la kristanoj inventis nenion
И Христиане, не выдумав ничего нового, точно
novan, same elpensinte sian Jesuon, kiu fakte
так же создали своего Иисуса, которого на
neniam vivis. Jen kio estas precipe emfazenda ...
самом деле никогда не было в живых. Вот на
это-то и нужно сделать главный упор...
Высокий тенор Берлиоза разносился в
La alta tenoro de Berlioz sonoris en la malplena
пустынной аллее, и по мере того, как Михаил
aleo, kaj avancante en la labirinto, kien nur tre
Александрович забирался в дебри, в которые
klera homo povas penetri sen la risko perdiĝi, li
может забираться, не рискуя свернуть себе
konigadis al la poeto pli kaj pli da interesaj kaj
шею, лишь очень образованный человек, —
utilaj informoj pri la egipta Oziriso, bona dio kaj
поэт узнавал все больше и больше интересного filo de la Ĉielo kaj de la Tero, pri la fenica dio и полезного и про египетского Озириса,
Tamuzo, pri Marduko kaj eĉ pri la malpli konata
благостного бога и сына неба и земли, и про
timinda dio Vitzliputzli, kiun iam adoris la aztekoj
финикийского бога Фаммуза, и про Мардука, и en Meksikio.
даже про менее известного грозного бога
Вицлипуцли, которого весьма почитали
некогда ацтеки в Мексике.
И вот как раз в то время, когда Михаил
Ĝuste kiam Berlioz rakontis al la poeto, kiel la
Александрович рассказывал поэту о том, как
aztekoj modlis figurojn de Vitzliputzli el pasto, en
ацтеки лепили из теста фигурку вицлипуцли, в
la senhoma aleo aperis viro.
аллее показался первый человек.
Впоследствии, когда, откровенно говоря, было
Poste, kiam verdire jam estis malfrue, pluraj
уже поздно, разные учреждения представили
organizoj prezentis siajn raportojn pri tiu homo.
свои сводки с описанием этого человека.
Maleblas sen miro kompari la raportojn. Ekzemple,
Сличение их не может не вызвать изумления.
la unua atestis, ke la homo estis malalta, ordenta,
Так, в первой из них сказано, что человек этот
kaj lamis je la dekstra piedo. La dua, ke li estis
был маленького роста, зубы имел золотые и
altega, havis platenajn dentokronojn kaj lamis je la
хромал на правую ногу. Во второй — что
maldekstra piedo. La tria lakone informis, ke la
человек был росту громадного, коронки имел
homo havis nenian apartaĵon.
платиновые, хромал на левую ногу. Третья
лаконически сообщает, что особых примет у
человека не было.
Приходится признать, что ни одна из этих
Oni devas konstati, ke ĉiuj ĉi raportoj estas fuŝaj.
сводок никуда не годится.
Раньше всего: ни на какую ногу описываемый
Antaŭ ĉio, la priskribato tute ne lamis kaj estis nek
не хромал, и росту был не маленького и не
malalta nek altega, sed simple alta. Koncerne la
громадного, а просто высокого. Что касается
dentojn, maldekstre li havis platenajn dentokronojn
зубов, то с левой стороны у него были
kaj dekstre orajn. Li surhavis multekostan grizan
платиновые коронки, а с правой — золотые. Он vestokompleton, kun kiu kolore akordis liaj
был в дорогом сером костюме, в заграничных,
eksterlandaj ŝuoj. Sian grizan bereton li brave
в цвет костюма, туфлях. Серый берет он лихо
oblikvigis al la orelo, subbrake li portis
заломил на ухо, под мышкой нес трость с
promenbastoneton kun nigra tenilo en formo de
черным набалдашником в виде головы пуделя.
pudela kapo. Kvardekjara, laŭ la aspekto. Tordita
По виду — лет сорока с лишним. Рот какой-то
buŝo. Bone razita. Nigrahara. La dekstra okulo:
кривой. Выбрит гладко. Брюнет. Правый глаз
nigra, la maldekstra: ial verda. La brovoj: nigraj,
черный, левый почему-то зеленый. Брови
kaj unu pli alta ol la alia. Unuvorte, alilandano.
черные, но одна выше другой. Словом —
иностранец.
Пройдя мимо скамьи, на которой помещались
Pasinte preter la benko kie sidis la redaktoro kaj la
редактор и поэт, иностранец покосился на них, poeto, li oblikve rigardetis ilin, haltis kaj subite
остановился и вдруг уселся на соседней
eksidis sur la apudan benkon je du paŝoj de la
скамейке, в двух шагах от приятелей.
amikoj.