— Таровиши табъи равону завқи саршор ҳамаро ба по хезонд ва аҳсанат аз шоҳу аҳли дарбор толорро ларзонд. Ранги шоирони камҳунар ва тамаъкори дарбор зард гашту фаши салларо парда бар чеҳра сохтанд ва андар уқёнуси тафаккур ғарқ гашта, роҳи тафвиз пеш гирифтанд. Яъне идомаи мушоираро ба ӯҳдаи шоирони хуҷандӣ — ману Маҳастӣ вогузоштанду ҳар кадом дар ситоиши зулф бадоҳатан дувоздаҳ рубоӣ эҷод кардем. Охиру охирон хеле хаста шуда, боз як рубоӣ хондам:
— Ин рубоӣ писанди ҳамагон шуд, — бо лабханди нуронӣ он лаҳзаро ба ёд овард Бобо Камоли Хуҷандӣ. — Дидам, ки дигар зӯрам намерасад, дасти таслим боло бардошта, ба курсӣ пойин нишастам. Маҳастӣ вазъияти маро дуруст фаҳмиду бо меҳрубонӣ сӯям даст афшонда, «Шамъи Тироз» будани лақаби маро ба ҳозирин зеҳннишин карда, паёпай ду рубоии навро ба «зулф» печонду якеро ба шоҳ бахшид:
Нигина пас аз хатми қироат саволомез устодони суханро нигарист. Аҷабии Хуҷандӣ риши сафедашро бо панҷа шона зада, орифона гуфт:
— Рӯҳи поки шамшоди бӯстони ҳастӣ Бибӣ Маҳастӣ, ки аз нажоди мардуми ҷалилулқадр ва хонаводаи мӯҳтарам аст, шоду мамнун гардид аз ту, эй духтари ҳуҷастафол! Ҳам кори хайр кардию ҳам суханҳои накӯ гуфтӣ ва ҳам дурҳои маънӣ суфтӣ. Ту омадию мавзӯи сӯҳбати мо дигар шуд, гӯиё шоираи барҷастаи Хуҷанд бо дили шоду фараҳманд ба кошонаи худ омад. Чеҳраи зебо ва ҳусну латофати нотакрори ин малеҳаи фасеҳа, зарифаи шарифа ва зӯҳраи сипеҳри номдорӣ, ки дар мавзунии қаду қомат, таносуби лафзу маъно, ҳусни сурат ва сӯҳбат пешсафу пешоҳанги бонувони порсигӯ буд, мисли сурате дар ойина пеши назарам пайдост, ки бар тарфи баногӯш зулфи парешон дораду бо завқи олӣ ва ҳунари ҳозирҷавобӣ раунатро ба меъроҷ мерасонад.
Хотимаи базми оншаба исботи ин гуфтаҳост. Маҳастӣ, бемуболиға, бо сабки воло қиёмате бархезонд! Султон Санҷар, ки волаву шайдои шоираи ширинадо ва шириншамоил гашта буду барои ҳар рубоии Маҳастӣ як ҷоми пуршароб менӯшид, аз таъсири ду чаҳорпояи охарин сармаст гашта, фармуд, то даҳони шоираро аз зари холис пур кунанд. Сипас нимғурма «баъди Хайём рубоӣ ба Маҳастӣ хатм шуд» гуфту ҷумлае аз охирин рубоӣ ёдаш омаду «дар ишқи ту ҳар сӯй ҳамебояд рафт» гӯён оҳанги дастдарозӣ кард. Маҳастӣ, ки дабираи хушқалам ва надимаи хушсухани султони бузург буд, дарҳол худро қафо кашиду аз тори зулф боз як рубоӣ кушод:
Дар базмгоҳ ғавғои рӯзи маҳшар барпо гашту шоҳи ба зулф печида сурх гаштаву хайкардаву шармзада аз маҳфил бадар рафт…
— Баъд чӣ шуд?
— Султони озурда Маҳастии ҳозирҷавоб ва алмосзабонро сахт ҷазо дод: ҷуссаи нозукашро ба пӯсти гови навкушта печонда, бо ресмон ҳалқа баста, ба дастокхона — зиндони яккаҳабси занона андохтанд…
Нигинаро дигар тоқати шунидан намонд. Бо дидаи пуроб, «Чоргоҳи Маҳастӣ» дар бағал ба китобхона даромад ва қабл аз ғуруби офтоб ба ҳавлӣ баргашту Бибинуриро танҳо дид, ки ба кабки қафас обу дон медод. Азбаски ин шуғли доимӣ ва дӯстдоштаи Шайхбобояш буд, ба ҳайрат афтода, шӯхиомез пурсид:
— Бобоям канӣ, ки шумо кабкбон шудед?
— Бобокалонҳоят Марғинон рафтанд.
— Оъ… як моҳ пеш рафта буданд-ку…
— Ман ҳам айнан ҳамин хел гуфтаму аз соҳиби сарам чунин посух шунидам: «Ба меҳмонӣ не, гапфаҳмонӣ меравем. Бародарам Шамсиддин мегӯяд, ки решаи дарахти қарақора аз оби Сайҳун канда шудаасту инро ба шоҳону бузургони Фарғона мебояд фаҳмонд».
— Очаҷон, нафаҳмидам, ки бобоям чӣ гуфтанду шумо чӣ гуфтед?
— Бародарам Бадеуддин доимо давлатдории қарахитоиҳо ва қарохониҳоро ба дарахти қарақора ташбеҳ медоданду мегуфтанд, ки ин пайванд сабзу хуррам намешавад. «Решаи дарахти қарақора аз оби Сайҳун канда шуд» гуфтани эшон чунин маънӣ дорад, ки аз беобӣ танаи дарахт дарҳол хушкида, ба ҳезумпора табдил меёбаду сӯхтаю хокистар шуда, ба боди фано меравад.
— Яъне заволи давлати қарохониҳо фаро расидааст?
— Дуруст дарёфтӣ, духтари тезфаҳми оча. Пагоҳӣ Шоҳмурод башитоб омаду баъди нисфирӯзӣ бобоҳоят рахти сафар бастанд. Падари Мирмаликро ҳамроҳ гирифтанд.
— Шоҳмурод танҳо омад? Бе Мирмалику Сабзалӣ??
— Аз номи Мирмалик ба мо дуруди самимӣ расонду ба бобоҳоят ягон паёми таъҷилӣ, ки зуд ба по хестанду таъкид намуданд, ки агар касе пурсад, бигӯем: «Пеши муридон ва муршидон рафтаанд». Фаҳмо?
— Бале, очаҷон! Аввал дуо кунед, ки сафарашон бахайр шаваду баъд гӯед, ки чӣ хӯрок пазам?
