“Калі ты вырасьцеш, я абавязкова раскажу табе пра гэтую рыбалку. Пра тое, як я цягнуў яго, што твайго тапельца. Як дзядзька Віталь ускочыў у ваду й ледзь не патануў. Як да нас прыходзіў мядзьведзь – аматар піва. Як у нас ледзь ня скралі вуды. Але найбольш я буду апавядаць табе пра ягоны колер. Падобны да сьвежавылітай медзі, да адшараванай да бляску джэзвы, што стаіць на белым пяску ў недарагой праскай кавярні. Я бачыў такую, у старога турка. І вочы турка былі падобныя да вачэй ляшча, такія ж круглыя, вялікія й рухавыя. Як я ледзьледзь ня выпусьціў рыбіну, але твой дзядзька Віця дапамог мне ў самы адказны момант. А ты будзеш сьмяяцца й казаць, што не бывае такіх ляшчоў, што я падманваю цябе, як падманваў зь Дзедам Марозам. Але тады дзядзька Віця выцягне тэлефон і пакажа табе фотаздымак. Ты будзеш сьмяяцца ды есьці марозіва. А можа быць, тады зьявіцца нешта смачнейшае за марозіва. Тое, што будзе выклікаць больш добрага настрою, штосьці такое, што будзе халодным у сьпёку, але ад яго ніколі і ні ў кога ня будзе ангіны. І ты будзеш ісьці шчасьлівы, нават ня ведаючы, што гэта такое – ангіна. Слухаць нашыя казкі. Казаць, што ніколі не магло быць такога часу, калі прыходзілася хварэць, але калі тэмпэратура – гэта як пад сонейкам у сьпякотны дзень, ты ня супраць і ня бачыш нічога страшнага. Ты б хадзіў зь ёй у школу, бо там самае лепшае месца на сьвеце, а ў сьпякотны сонечны дзень там было б яшчэ лепей”.
Максім яшчэ раз дакрануўся пальцамі да шчакі сына.
“– А што, тата, праўда, што калісьці людзі паміралі? – запытаеш ты. – Так, – адкажу. – Вам яшчэ раскажуць у школе. Мог памерці і я, і дзядзька Віктар, і нават мама магла памерці. Шмат хто памёр. Тысячы й тысячы людзей памерлі без усялякага сэнсу. Проста таму, што нічога не маглі з гэтым зрабіць. Але сьмерці больш няма. Табе раскажуць пра гэта ў школе. На гісторыі. Ці як там гэта цяпер у вас называецца. А яшчэ людзі старэлі. Цяжка патлумачыць. Але валасы ў іх рабіліся белымі, а скура абвісала. Зубы вывальваліся і больш не расьлі. І на тое, каб дайсьці да тваёй школы, у старога мог сысьці цэлы дзень. Табе ўсё раскажуць. І ўсё гэта цябе зьдзівіць. Ты будзеш доўга абмяркоўваць гэта зь сябрамі. І пра ляшча ім таксама раскажаш. Раскажаш ім пра ўсё. І яшчэ праз шмат-шмат гадоў. Ня ў гэтай галяктыцы. Далёка адсюль ты ўзгадаеш маю гісторыю і зьвяжасься са мною звышсьветлавой сувязьзю. – Як ты? – Спаў. – Прабач, я ня ведаў, дзе ты. – Мы з мамай у Малым Воблаку, тут плюс шэсьць да стандартнага зямнога часу, але тэлефануй, калі хочаш. – Вы амаль дома. А ў мяне таксама плюс шэсьць, але ня сьпіцца. Я што. Ты помніш, калі мне было пяць ці шэсьць, ты апавядаў мне пра ляшча? – Помню, помню. – Ты праўду апавёў? Я штосьці ўсё згадваў яго сёньня і вось думаю, што вы сьмяяліся тады. – Так, сыночку, гэта ж проста жарт такі быў. – Я засьмяюся. – Ну вы даяце, а я ж столькі гадоў верыў у твайго ляшча. Мы яшчэ пагаворым. – Тут вельмі прыгожа, – скажаш ты. – Прылятайце. – Мама сканчае парк, тыдзень ці два, ня больш. – А ты? – А я палюбіў рыбалку на гэтай плянэце. Выпісаў сабе ляшчоў зь Зямлі, але яшчэ не даслалі. – Ідзі ты. – Мы яшчэ пагаворым. І абодва пойдзем спаць, ты – на адным краі сусьвету, а я – на іншым. Усё будзе так. І ніхто ніколі больш не памрэ. І ні ў кога не застанецца апошняй соткі на невядома які час. І ніхто ніколі ня будзе ні да чаго змушаны. А потым ты раскажаш усім братам і сёстрам разам, як бацька падмануў цябе ў дзяцінстве. І ўсе будуць сьмяяцца. І вы вырашыце сабрацца ўсе разам. І зрабіць нам з мамай сюрпрыз. Сабрацца на Старой Зямлі, дзе нарадзіўся ты, і твае бацькі, і бацькі тваіх бацькоў”.
Па твары Максіма цяклі сьлёзы.
“А я ня ведаю, што я буду рабіць тады, але штосьці, што будзе напаўняць людзей радасьцю. Ты…”
Максім пачуў, як Марыя адамкнула ўваходныя дзьверы. Ён паціху ўстаў. Пакуль клаў сына ў ложак, жонка зазірнула ў пакой і прыкрыла дзьверы. Максім выцер твар прасьцінаю і выйшаў у вітальню.
– Глядзі, што я набыла. – І яна стала паказваць шампуні, крэмы, яшчэ нейкую касмэтыку.
Гэта падалося настолькі мілым, што Максім абняў і пацалаваў жонку. Яна пацалавала яго ў адказ і панесла ўсё ў ванну.
– Я малайчынка?
– Так. Ты ў мяне малайчынка.
– Не прачнуўся? – Максім у адказ толькі пакруціў галавою.
Марыя зайшла на кухню й завішчала. Яна сьцягнула прасьцінку зь ляшча і яшчэ раз завішчала. Максім падышоў і ўстаў побач. Марыя выключыла выцяжку і доўга маўчала.
– Што гэта?
Максім скасіўся на жонку.
– Лешч.
Марыя пакратала яго пальцам. Пастаяла. Кранула яшчэ раз, нібы не магла паверыць, што гэтая грамадзіна ляжыць на стале.
– Я такіх ня бачыла.
– Ніхто ніколі ня бачыў такіх ляшчоў.
– Не перабольшвай. Максім прамаўчаў.