Янка Купала. Нічога не магу зразумець. Да гэтага часу кнігі мае з дазволу адказных палітрэдактараў друкаваліся і нічога такога заганнага ў іх не знаходзілася. Зараз жа ўсё мною напісанае з’яўляецца ледзьве не злачынным. Пісаў жа я 25 гадоў пра Беларусь не панскую, не кулацкую, а працоўную, батрацкую, клікаў да барацьбы за лепшую будучыню, за вызваленне з-пад іга капіталізму і царызму. Дык што ж здарылася, граждане следчыя? Можа, хоць вы растлумачыце недасведчанаму Купалу?!
Кузняцоў. Во-первых, гражданин Луцевич, не задавайте вопросов следствию. Во-вторых, следствие весьма сожалеет, что конструктивного диалога между нами не получается. А к литературе вашей мы еще вернемся. У нас товарищ Ковалев первоклассный специалист по вашему творчеству…
Янка Купала. Сапраўды, дыялогу не атрымалася — былі пытанні ды не было адказаў… і ўжо не будзе. Ёсць каму слухаць, ды няма каму гаварыць…
Кузняцоў. А иные из классиков, между прочим, уже не только разговорились, но и с покаяниями в печати выступили…
Янка Купала. Мне яшчэ тэкста пакаяння не падрыхтавалі…
Кузняцоў. Помолчите, гражданин Луцевич!
Янка Купала. Я толькі гэта і раблю.
Кузняцоў. Вы фактически уклонились от ответов на все наши вопросы относительно враждебной нашему народу и государству деятельности ваших друзей и единомышленников в Академии наук, в наркоматах, редакциях и, наконец, в литературных «гуртах», как выражается товарищ Бэндэ, где плелась паутина зловещего заговора врагов народа, 86 из которых мы предали пролетарскому суду. Что касается вас, гражданин Луцевич, то можете отмалчиваться и дальше. Теперь это уже не имеет значения. Многие изобличенные в предательстве ваши друзья и единомышленники по подпольному «Саюзу вызвалення Беларусі» изобличили и вас. Теперь у нас нет сомнений, что вы являетесь не только лидером «Саюза вызвалення», но и идейным отцом и вдохновителем национал-демократизма и правого кулацкого уклонизма. Хотелось бы, чтобы вы поняли, что мы это уже поняли и на этом ставим точку. (
Каваль (
Янка Купала (
Каваль. Далей проза, Іван Дамінікавіч…
Янка Купала. Чытайце прозу, якая мне розніца…
Каваль. Мне на памяць ямчэй, Іван Дамінікавіч…
(
«Калі гавораць аб незалежнасці якой-небудзь новай дзяржавы, вызваленай вайной і рэвалюцыяй з-пад расійскага ярма, то гэта, здаецца, так і трэба, так і павінна быць. Незалежная Польшча, Літва, Украіна, Латвія і г. д. — усе яны маюць права на гэта… незалежнасць гэтых дзяржаваў не выклікае ніякіх спрэчак…