Ласо — гэта вяроўка, футаў трыццаць у даўжыню, звітая з двух моцных раменяў, яна канчаецца пятлёй з жалезным кальцом. Гэтую пятлю закідваюць правай рукой, а левай трымаюць самае ласо, канец якога моцна прывязаны да сядла.
Доўгі карабін, павешаны за плячыма, дапаўняў узбраенне патагонца.
Талькаў, не заўважаючы захаплення, выкліканага яго прыроднай грацыяй, вольнай і гордай постаццю, стаў на чале атрада, і падарожнікі рушылі ў дарогу. Яны ехалі то галопам, то шагам,— відавочна, трушок не падабаўся аргентынскім коням.
Роберт добра сядзеў у сядле і даводзіў Гленарвану сваё ўменне ездзіць верхам.
Каля самага падножжа Кардыльераў пачынаюцца пампасы. Іх можна падзяліць на тры часткі. Першая — бліжэйшая да хрыбта — цягнецца міль на дзвесце пяцьдзесят. Яна ўся зарасла невысокімі дрэвамі і хмызнякамі. Другая — шырынёй у чатырыста пяцьдзесят міль — зарасла надзвычай густой травой. Яна канчаецца за сто восемдзесят міль ад Буэнос-Айрэса. Адсюль да самага акіяна падарожнік ідзе па бяскрайняму зарасніку люцэрны і чартапалоха. Гэта трэцяя частка пампасаў.
Вышаўшы з цяснін Кардыльераў, атрад Гленарвана сустрэўся перш за ўсё з вялікай колькасцю пясчаных дзюн, якіх у Патагоніі завуць «мёданос». Дзюны, калі карэнні раслін не ўмацоўваюць іх, робяцца падобнымі на сапраўдныя пясчаныя хвалі, якія перакачваюцца з месца на месца пры кожным подыху ветра. Пясок іх незвычайна дробны, і вецер лёгка падымае яго ў паветра цэлымі хмарамі, утвараючы часам нават сапраўдныя смерчы, якія падымаюцца вельмі высока. Відовішча гэтае адначасова было прыемным і непрыемным. Было цікава назіраць, як смерчы імчацца па раўніне, налятаючы адзін на адзін, рассыпаючыся дашчэнту і ў адзін момант зноў падымаючыся. Непрыемнасць заключалася ў тым, што ад шматлікіх мёданос у паветры вісеў вельмі дробны пясчаны пыл, які залазіў у вочы і ў рот, як-бы шчыльна іх не закрывалі.
Увесь час, пакуль дзьмуў паўночны вецер, гэта значыць значную частку дня, падарожнікі назіралі гэты фенамен. Тым не менш атрад ішоў уперад, не прыпыняючыся, і к шасці гадзінам вечара Кардыльеры, на адлегласці сарака міль, здаваліся ўжо толькі чорнай палоскай на гарызонце, якую ледзь можна было разгледзець скрозь смугу тумана.
Падарожнікі стаміліся, зрабіўшы такі вялікі пераход. Яны радасна сустрэлі вестку аб часе адпачынку. Прывал зрабілі на беразе рэчкі Неуквем, парожыстай, з каламутнай вадой, якая імкліва цячэ між высокіх чырвоных берагоў. Некаторыя географы называюць Неуквем Рамід і Камоэ. Яка пачынаецца з азёр, вядомых толькі індзейцам, і не даследавана яшчэ географамі.
За гэтую ноч і назаўтра не здарылася нічога, пра што можна было гаварыць. Атрад шпарка ішоў наперад. Падарожжа было прыемным і лёгкім дзякуючы добрай дарозе і неспякотнаму надвор’ю. Увечары паўднёва-заходні гарызонт зацягнулі воблакі. Гэта быў надзейны вяшчун перамены надвор’я. Патагонец паказаў географу пальцам на заходнюю частку неба і нешта сказаў па-іспанску.
— Добра, я зразумеў! — адказаў яму Паганель і, звярнуўшыся да сваіх спадарожнікаў, сказаў:— Надвор’е мяняецца к горшаму. Нам прыдзецца пазнаёміцца з памперо.
І ён растлумачыў, што памперо — частая з’ява ў аргентынскіх раўнінах. Гэта надзвычай сухі і моцны паўднёва-заходні вецер.
Талькаў казаў праўду. Ноччу з вялікай сілай пачаў дзьмуць памперо. Ён вельмі мучыў людзей, якія мелі для абароны ад яго толькі свае панчо. Коні ляглі на зямлю, і падарожнікі ўлягліся поруч з імі, згрудзіўшыся ў адну кучу.
Гленарван баяўся, што ўраган затрымае іх, але Паганель, паглядзеўшы на барометр, супакоіў яго.
— Звычайна,— сказаў ён,— памперо падымае буру, якая прадаўжаецца дні тры. У такіх выпадках ртуць у барометры падае вельмі нізка. Але калі барометр падымаецца, як цяпер, ураган хутка канчаецца. Супакойцеся, дружа мой, нас захопяць толькі некалькі шалёных шквалаў, калі можна так сказаць пра сухапутны вецер, і к усходу сонца неба будзе празрыстым і бязвоблачным.
— Вы вяшчаеце, як кніга, Паганель,— заўважыў Гленарван.
— Я і ёсць кніга, і вы можаце, калі для вас будзе патрэбна, перагортваць мяне.
«Кніга» не памылялася. Каля гадзіны пасля поўначы вецер сціх так раптоўна, як і ўскруціўся, і падарожнікі спакойна заснулі. Назаўтра раніцой усе ўсталі бадзёрымі і свежымі, асабліва Паганель; ён пахрустваў касцямі і пацягваўся, як жвавае шчанё.
Гэты дзень быў дваццаць чацвертым днём кастрычніка і дзесятым з моманту ад’езду з Талькагуано. Прыкладна сто пяцьдзесят кілометраў было яшчэ да таго месца, дзе Рыо-Каларадо перасякаецца трыццаць сёмай паралеллю. Інакш кажучы, ім трэба было патраціць тры дні на дарогу ад гэтага месца.
