— Апрача таго ў пампасах бываюць і падарожнікі,— сказаў Мак-Набс.— Можа-ж здарыцца, што пажар застане іх неспадзявана і не дасць магчымасці выратавацца?
— Вядома! — усклікнуў Паганель з асаблівым задавальненнем.— Гэта здараецца часам. Што да мяне, дык я з ахвотай прысутнічаў-бы на такім спектаклі.
— Вось гэта сапраўдны вучоны! — засмяяўся Гленарван.— Ён можа жыўцом згарэць, абы толькі задаволіць сваю цікаўнасць!
— Чэснае слова, вы памыляецеся, дарагі Гленарван. Мы ўсе чыталі Фенімора Купера, і Скураная Панчоха навучыла нас, як ратавацца ад стэпавага пажару: для гэтага патрэбна колькі вырваць вакол сябе траву ў радыусе некалькіх сажняў. Няма нічога больш простага. Таму я ані не баюся стэпавага пажару, а наадварот, хачу ўбачыць яго сваімі вачыма.
Аднак мары Паганеля не суджана было здзейсніцца, і апякаў яго не стэпавы пажар, а толькі праменні сонца, сапраўды нязносна гарачыя. Коні аж задыхаліся ад гэтай трапічнай спёкі. Не было чаго і думаць пра цень, хіба толькі якая-небудзь хмара заслоніць сонца. Калі гэта здаралася і цень прабягаў па гладкай зямлі, седакі і коні ажывалі і стараліся не адстаць ад прахладнай паласы, якую нёс уперад заходні вецер. Але хмара хутка пакідала коней далёка ззаду, і зноў нічым не заслоненае сонца палівала вогненным дажджом вапняную глебу пампасаў.
Калі Вільсон гаварыў, што запасу вады хопіць, ён не браў пад увагу нязноснай смагі, якая так мучыла яго спадарожнікаў у гэты цяжкі дзень. Надзея напаткаць раку пакуль што не апраўдалася: гладкая, як стол, паверхня пампасаў была нязручнай для рэчышчаў рэк. Але мала таго, што па шляху не было рэк, штучныя водазборы—сажалкі, выкапаныя індзейцамі,— усе высахлі! Бачачы, што прыметы засухі павялічваюцца на кожнай новай мілі, Паганель запытаў у Талькава, дзе ён разлічвае знайсці ваду.
— У возеры Салінас,— адказаў індзеец.
— А калі мы туды прыедзем?
— Заўтра вечарам.
Падарожнікі па пампасах Аргентыны, калі іх адольвае смага, звычайна капаюць зямлю на некалькі сажняў углыб і там знаходзяць ваду. Але нашы падарожнікі не мелі прылад, якія патрэбны для капання ям, і таму гэты спосаб нельга было выкарыстаць. Давялося абмежаваць ужыванне вады і выдаваць яе мінімальнымі порцыямі праз вялікія прамежкі часу. Калі падарожнікі і не паміралі ад смагі, дык, у кожным разе, пакутвалі ад яе.
Прайшоўшы трыццаць міль, вечарам яны зрабілі прывал. Усе марылі аб адпачынку і сне, які аднавіў-бы растрачаныя за дзень сілы, але ноччу ім не давалі спакою маскіты і камары, якія наляталі цэлымі хмарамі. Іх з’яўленне прарочыла перамену напрамка ветру, і сапраўды з поўначы вецер пераскочыў на некалькі румбаў і падзьмуў з поўначы. Такім чынам падарожнікам не было чаго спадзявацца на выратаванне ад гэтай надаедлівай машкары, якая знікае толькі пры паўднёвым і паўднёва-заходнім ветры.
Маёр захоўваў звычайны спакой нават пры ўкусах маскітаў, але Паганель увесь час праклінаў лёс. Ён адсылаў да ўсіх чарцей маскітаў і камароў і горка наракаў на адсутнасць падкісленай вады, якая сцішвае боль ад укусаў.
Не гледзячы на запэўненні маёра, які казаў, што яны павінны лічыць сябе яшчэ шчаслівымі, бо з трох тысяч відаў мошак, вядомых натуралістам, на іх напалі толькі два, Паганель прачнуўся раніцай у вельмі благім настроі. Аднак ён не стараўся, каб яго прасілі выходзіць у дарогу на світанні, бо не менш за ўсіх астатніх спяшаў хутчэй дайсці да возера Салінас. Коні вельмі стаміліся; яны ледзь не паміралі ад смагі, хоць коннікі і адмовіліся ў іх карысць ад сваіх порцый вады.
Прымет засухі ў гэты дзень было больш, чым напярэдадні, а гарачы подых паўночнага ветру, сапраўднага самума[39] пампасаў, рабіў спёку зусім нязноснай.
У гэты дзень адбылася падзея, якая хоць крыху змяніла манатоннае падарожжа. Мюльрэдзі, які ехаў наперадзе, раптам павярнуў каня і паведаміў аб набліжэнні атрада індзейцаў. Падарожнікі па-рознаму паставіліся да гэтай весткі. Гленарван, перш за ўсё падумаў, што гэтыя тубыльцы можа, дадуць яму новыя звесткі аб пацярпеўшых крушэнне з «Брытаніяй», і ўзрадаваўся. Талькава-ж ані не захапляла сустрэча з вандроўцамі: ён западозрыў магчыма, што яны разбойнікі, і рад быў-бы зусім не сустракацца з імі.
Неўзабаве ўсе ўбачылі індзейцаў. Іх было не больш дзесятка, што крыху супакоіла патагонца. Яны набліжаліся, і цяпер можна было добра разгледзець іх. Гэта былі карэнныя жыхары пампасаў, знішчаныя амаль зусім у 1833 годзе генералам Розас. Высокі пукаты лоб, вялікі рост, аліўкавы колер скуры — усё гэта выдавала іх за прадстаўнікоў чыстай індзейскай расы. Яны былі апрануты ў скуры гуанако? Узбраенне іх складалася з доўгіх дваццаціфутовых пікаў, вялікіх нажоў, прашчаў, боласаў і ласо. Гэта былі найлепшыя наезнікі, мяркуючы па грацыі іх пасадкі.
Прыпыніўшыся за сотню крокаў ад падарожнікаў, яны пачалі раіцца, крычучы і махаючы рукамі. Гленарван накіраваўся да іх. Але не прайшоў ён і двух сажняў, як увесь атрад індзейцаў крута павярнуў назад і паімчаўся з незвычайнай шпаркасцю. Стомленыя коні падарожнікаў, вядома, не маглі дагнаць іх.
— Баязліўцы! — крыкнуў Паганель.
