Змучаныя падарожнікі знайшлі прыстанішча ў «руха», скураной палатцы, закінутай гаспадарамі-вандроўцамі. Коні з агідай жавалі сухія вадаросты на беразе возера.
Калі ўсе размясціліся ў руха, Паганель запытаўся ў Талькава, што, на яго думку, трэба зараз рабіць. Географ і патагонец пачалі ажыўленую гаворку. Гленарван, які ўважліва назіраў за імі, разумеў эанадта мала іспанскіх слоў, каб сачыць за сэнсам іх гутаркі. Талькаў гаварыў зусім спакойна. Паганель махаў рукамі за дваіх. Гэты дыялаг прадаўжаўся некалькі хвілін. Потым Паганель скрыжаваў рукі на грудзях.
— Што ён сказаў? — запытаў Гленарван.— Мне здалося, што Талькаў раіць нам раз’ехацца ў розныя бакі?
— Так, ён раіць падзяліцца на два атрады,— адказаў Паганель.— Тыя з нас, у каго коні так аслабелі, што ледзь перастаўляюць ногі, павінны па магчымасці рушыць уперад уздоўж трыццаць сёмай паралелі. Тыя-ж, у каго коні лепшыя, павінны паехаць к рэчцы Гуамініі, якая ўпадае ў возера Сан-Лукас, у трыццаці мілях адсюль. Калі там будзе вада, яны пачакаюць сваіх таварышоў на беразе. Калі-ж вады там не будзе, яны вернуцца назад, каб тыя не трацілі дарэмна сіл.
— А тады?.. — запытаў Том Аусцін.
— Тады прыдзецца адыйсці міль на семдзесят пяць убок ад нашага шляху к першым адгор’ям С’ера-Вентана, дзе ёсць шмат рэк.
— Мне падабаецца гэтая думка,— сказаў Гленарван.— Мы, не затрымліваючыся, зараз-жа пойдзем, як раіць Талькаў. Мой конь не вельмі сасмаг, і я магу паехаць уперад з Талькавым.
— О, сэр, і я паеду з вамі! — папрасіўся Роберт, нібы размова ішла аб звычайнай прагулцы.
— А ці вытрымае твой конь, дзіця маё?
— Вытрымае! У мяне вельмі добры конік, і ён зусім не стаміўся. Калі ласка, сэр, вазьміце мяне з сабой.
— Добра, Роберт,— сказаў Гленарван, ад душы задаволены тым, што не разлучыцца з хлопчыкам.— Не можа быць, каб мы ўтраіх не знайшлі якой-небудзь крыніцы!
— А я? — запытаў Паганель.
— Вы, дарагі Паганель,— адказаў маёр,— павінны застацца ў ар’ергардзе. Вы надзвычай добра ведаеце трыццаць сёмую паралель, раку Гуаміні і пампасы, каб пакінуць нас. Ні Мюльрэдзі, ні Вільсон, ні тым больш я не зможам самастойна знайсці месца спаткання з Талькавым, а пад кіраўніцтвам Жака Паганеля мы бадзёра і ўпэўнена рушым у дарогу.
— Падпарадкуюся,— адказаў географ, задаволены тым, што яму давяралася вышэйшае камандаванне.
— Толькі без няўважлівасці! — дадаў маёр.— Калі ласка, не заводзьце нас у такое месца, дзе нам зусім няма чаго рабіць, напрыклад, назад к берагам Ціхага акіяна!
— Ганаровае слова, нязносны чалавек, вы заслужылі-б гэтае! — смеючыся, адказаў Паганель! — Але,— працягваў ён, зноў прымаючы выгляд сур’ёзнага чалавека,— як вы будзеце гаварыць з Талькавым, Гленарван?
— Я мяркую,— адказаў той,— што нам не будзе пра што гаварыць з патагонцам. Аднак, у экстраных выпадках мы як-небудзь згаворымся пры дапамозе некалькіх іспанскіх слоў, якія я ведаю, і пры дапамозе жэстаў, зразумелых усім на свеце.
— У такім выпадку, ідзіце, дарагі сябра,— сказаў Паганель.
— Давайце павячэраем спачатку і крыху адпачнем перад ад'ездам,— адказаў Гленарван.
Сухая ежа пяршыла ў горле, але нічога не зробіш. Пад’еўшы, падарожнікі ляглі спаць. Паганелю сніліся водаспады, каскады, рэкі, ручаі, сажалкі, нават графіны з вадой,— адным словам, вада ва ўсіх выглядах. Гэта быў сапраўдны кашмар.
Назаўтра раніцой, а шостай гадзіне, коні Талькава, Гленарвана і Роберта былі ўжо асядланы. Ім аддалі апошнія кроплі вадкасці з мяшкоў, і яны выпілі з прагнасцю хоць і без ахвоты, бо вада была смярдзючая. Потым тры разведчыкі скочылі ў сёдлы.
— Да пабачэння,— сказалі маёр, Вільсон і Мюльрэдзі.
— Жадаю поспеху! — дадаў Паганель.
— Да пабачэння,— адказалі Гленарван і Роберт.
Неўзабаве патагонец, Гленарван і Роберт зніклі з позіркаў той часткі атрада, што засталася пад кіраўніцтвам Паганеля.
«Дэзэрцыо дэ лас Салінас» — пустыня лас Салінас, па якой ехалі разведчыкі,— была гліністай раўнінай. Месцамі тут тырчэў высахлы хмызняк, нізкарослы кура-мамель з сямейства мімоз і юмамі — раскідзістымі кустамі, у попеле якіх шмат соды. Ва многіх месцах на паверхню зямлі выступалі шырокія пласты солі, і ў іх асляпляюча адбіваліся сонечныя праменні. Гэтыя «барэро» былі вельмі падобныя на зледзянелую паверхню вады. Але калі падарожнік і схільны быў пацяшаць сябе гэтай ілюзіяй, дык спёка хутка рассейвала яе. Кантраст між выгарэлай, чорнай глебай і гэтымі ззяючымі асляпляльным бляскам участкамі надаваў раўніне своеасаблівы выгляд.
Размешчаная ў васьмідзесяці мілях к поўдню С’ера-Вентана, куды падарожнікам давялося-б ехаць, каб выявілася, што ў Рыо-Гуаміні няма вады, мела зусім іншы выгляд.
