Enciklopedio de Esperanto полностью

Hindoĉinujo. Laŭ UEA-1928 la unua E-isto en Anamo estis J. Ferra en 1897, en Tonkino Lt. Prévost en 1900 (en Kŭang Jen). Pioniroj en Koŝinĉino: f-inoj Felicidad kaj Maria Paz Zamora (Saigon, 1902), prof. D. Venturini (Saigon) kaj prof. L. Barlet (Mytho, 1903) kaj M. Carrere (Giadinh, 1904). Laŭ la ICK-raporto 1929 «en Anamo franca kuracisto d-ro Domec klopodas sukcese enradikigi E-n. En la lando tre ofte la E-istoj estas eksterlandanoj, restantaj nur dum certa tempo.» «En Anamo indiĝena gazeto favore akceptis prop. artikolojn.» (1930) La gazeto) «France Indochine» kaj «Bao Dong Phap» publikigis artikolojn pri E, dank’ al A. Guerineau en Vientiane. (1931.) «Sub la gvidado de Guerineats en Hanoi fondiĝis EG en Tonkino (72 membroj) la grupo aranĝis kurson kun i.a. 47 anamlingvaj lernantoj, el kiuj 19 partoprenis en ekzameno pri lernado. La kurson faris Huynh-Ba-Duong.» (1933.) UEA-del. estis en 1933 en Hanoi. — I. ŜIRJAEV.

Hindujo, Brita. La ĉefa plantinto de E estis la fama angla propagandisto kolonelo John Pollen. Pro sia ofico ofte li vizitis tiun landon kaj varbis por E adeptojn el diversaj sociaj rondoj. La unuaj E-istoj estis Louis Peltier en Bombay en 1903, I B. Banerjea en Calcutta kaj T. Adinarayana Chettiar en Salem en 1905, presinta 24 okt. la unuan artikolon pri E en «Indian Review». Samjare aperis la unuaj E grupoj en Bombay kaj Udipi. En 1906, post E kunveno aranĝita en «Asiatic Society of Bengal», oni fondis E grupon ankaŭ en Calcutta, kie A. Sirnper gvidis kursojn. Ankaŭ samjare oni fondis la gazeton La Pioniro en Marikappan kaj prop. artikoloj aperis en «Madras Times» kaj «Madras Mail» kaj la estrino de misiista kristana lernejo en Damoh s-ino I. Franclin enkondukis E-n kiel unu el la novaj lingvoj. En 1907 E grupoj troviĝis en Penĝab: en Agra kaj Travancur, kaj la diversaj E grupoj unuiĝis en la societo «The E- Association of India.» En 1914 oni ricevis informon pri la oficiala enkonduko de E en Supera Lernejo de Benares. La movado kreskis senhalte dum vivis ĝia inspiranto J. Pollen, sed post lia morto en 1923 haltis ĉio kaj laŭ la statistiko de Dietterle en 1928 eĉ unu EG ne ekzistis, nur izolaj E-istoj en 12 lokoj. «Simile kiel Eŭropo, H. kun sia multlingveco estas antaŭdestinita por prop. de E. Kvankam la hindustana kaj angla lingvoj tie jam plenumas la servon de helplingvoj, E havos sufiĉe da ŝancoj, tuj kiam ni povos prop-i E-n per hindlingvaj prop-iloj.» (ICK-raporto 1930.) «Nia speciala delegito, s-ro Scherer, faris paroladojn en Rangun, Calcutta kaj Bombay, vizitis multajn redakciojn de indiĝenaj gazetoj. Bedaŭrinde la politika situacio absolute malfavoris publikan agadon dum la vojaĝo kaj plej granda retenemo estis necesa.» (1931.) «D-ro Privat, post reveno el H (kien li akompanis Gandhion) skribis al ni, ke li faris paroladojn pri E en la Universitato de Delhi, en Benares ĉe la Hinda Univ., en Santiniketan kaj en Madraso. En diversaj lokoj fondiĝis rondo por eklerni la lingvon.» (1932) «Por longa tempo ankoraŭ H. restos malfacila, kvankam tre taŭga teritorio por nia laboro. Marin, okaze de vojaĝo, kiel antropologo, prop-is en Delhi, Agra kaj aliaj urboj. L. Sinha klopodis speciale en Bengalio, ankaŭ lia frato skribis en la gazetaro favore por E.» (1933.) UEA-del. estis dum 1933 en Bombay kaj Calcutta. I. ŜIRJAEV.

Hindujo, Nederlanda: Javo, Borneo, Sumatra ktp. La unuaj E-istoj estis L. Keidel en Kandaig-Djati en 1902 kaj G. van der Noordaa en Soerabaja (Javo) en 1903. Laŭ la statistiko de Dietterle en 1928 E-istoj troviĝis el 22 lokoj. «Laboras tre laŭcele Liem Tjong Hie en Semarang. Dum sia misia vojaĝado pastro Kyftenbelt aranĝis instruadon por indiĝenoj.» (ICK-raporto 1929.) «Kreiĝis laboralianco sub la nomo Unuiĝo de Ge-E-istoj en N H.» (1930) «Dank’ al la klopodoj de Scherer kal la bonega helpo de Liem Tjong Hie unuan fojon okazis radioparoladoj pri kaj en E en Javo.» (1931.) «Post sufiĉaj malfacilaĵoj kaj plurjara atendado, la malaja ŝlosilo estas disponebla; aŭtoro kaj eld. Liem Tjong Hie.» (1933.) UEA-del. en 12 lokoj.

Hipsley (hipsli) Frederic William, anglo, civila inĝeniero. Nask. 19 okt. 1876 en London. Dumviva membro de UEA. Iama sekr. de Birmingham ES, sekr. kaj poste prez. de Mezlanda EF.

Hirst (herst) William Henry, anglo, komercisto, instr. de sten. kaj E. Nask. 3 jul. 1880 en Huddersfield. Unua prez. de la tiea EG, 1908, kaj ofte de tiam sekr. aŭ prez.

Hirt und Sohn, Ferdinand, Leipzig, (v.) Ferdinand Hirt und Sohn.

Hispanujo. Antaŭ la ekapero de E ekzistis en H. movadeto pri aliaj projektoj de int lingvoj, nome, tiu de la hispano Sotos Ochando, klarigata en Ateneo de Madrid (proks. en 1863); Volapük, propagandita de madrida societo (Reina strato, 11), kiu gvidis kursojn kaj publikigis broŝurojn. k. c.