Ньукуус таба?ын умулуннаран, аа-дьуо туран, бала?ан диэки хардыылаата, а?а?ас аанынан и?ирдьэ тимир буочука а?аарынан о?о?уллубут о?ох, ыйанан турар илимнэр к???нн?лэр. Тыый, олох ?кч? о?орбуттар. Арай бала?ан боруогун атыллаан и?эн, биир к?рэ?сийбит баттахтаах, санньыарбыт сирэйдээх кини бараллаата эмээхсин ботугуруу-ботугуруу илиитигэр тугу эрэ имэрийэ турарын хара?ын кырыытынан к?р?н а?арда. Тыый, ити ханна эрэ к?рб?т ата дии, мас ат оонньуур. Та?ыттан киирбит саа?ырбыт ки?и кини тутан турар о?о?угун одуула?арыттан дьиктиргээн, эмээхсин т?б?т?н ?р? к?т?хт?. Ньукуус онно эрэ наадыйбакка ат ата?ын одуулаата. Инники ха?ас ата?а этэ. Били кини убайа С??дэр сэриигэ барыан а?ай иннинэ о?орон, быраатыгар Туллукка бэлэхтээбит ата. Ньукуус бу аты исти?ник тутан турар ки?и кимий диэбиттии ?р? к?р?н та?аарда. Ха?ан эрэ к?рб?т харахтара кинини исти?ник мичээрдии к?р?лл?р. Онтон олутта?астык, ха?аа??ы эрэ финнэр дуу, литовецтар дуу са?аларын санатан, сахалыы: «Ньикуус… Бу эн дуо? Ньикуус, билбэти? дуу? Бу мин, Далябын…»
Ньукуус хара?ар Сталин мэтириэтин анныгар сурук суруйа олорор быраата Туллук, кырачаан сэрбэллибит балта К?ннэй, та?ынаа?ы литовец ыалларын чачархай баттахтаах кыысчаана Даля к?ст?н аастылар.
Ити со?уччу буолбут к?рс???? кэнниттэн Ньукуус санаторийга кэлэн киэ?ээ??и аhылыгын а?аан баран, уута кэлэн биэрбэккэ, ?р утуйбакка эрэйдэммитэ. Ол о?о ту?уй саа?ыгар к?рс?б?т амырыын сыллара, кэм-кэрдии чэрдиппэт, ааспат, арахпат дьар?а баастара кини эмэ?ирбит с?рэ?ин бобута туппахтыыллара…
Хаар ууллан, сир ийэ к??т??лээх к??х кырыс ньээкэ ото бытыгырыырын кэтэспиттии, сааскы киэ?э нусхайа и?ийбит. Алаас илин ба?ыгар дьиэлэр к?ст?лл?р. Бу Чурапчы оройуонун со?уруу ?тт?гэр Мэ?эни кытары ыксала?а сытар Хайахсыт нэ?илиэгин «Т?мс??», «Буденнай», «Крупская», «Пушкин» уонна «Социализм суола» холкуостар т??лбэлээн олорор сирдэрэ. О?охтор ??лэстэриттэн к??х буруо оргууй ???э сыыйыллар. То?о эрэ тиэргэ??э о?о-уруу са?ата ча?аарыйбат, сандал саа?ы уруйдуур к??рэгэй тойуга дьурулаабат. Туох эрэ к?ст?бэт ыарахан тыын б?р??кээн, Хайахсыт ?рд?нэн сабардаабыкка дылы. Ол саас ньиэмэс халабырдьыттара Сэбиэскэй Сойууска т??к?нн?? саба т?сп?ттэрин биир сыла туолара чуга?аан турара.
Ньукуус дьоно, «Т?мс??» диэн холкуоска холбо?он, Майыы Арыылаа?ар олороллоро. Оччолорго Ньукуус уон ?стээх-т??ртээх, чороччу улаатан эрэр уол этэ. Быраата Туллук оскуола?а киириэхтээ?э. Балта К?ннэй ?стээ?э-т??ртээ?э, эдьиийэ Аанчык оскуоланы туйгуннук б?тэрэн, ол сайын ??рэххэ туттарса куораттыахтаа?а. Убайа С??дэр, с??рбэтин ааспыт эр бэрдэ, сааскы т?б?ктээх ?лэ кэннинээ?и киэ?элэргэ сытыы саха бы?а?ынан мончуук т?б?т?н кы?ара. С??дэр кэргэнэ номо?он, кэрэ сэбэрэлээх К??рэгэй о?о к??тэрэ, ол да буоллар хотуна ?р??нэлиин холкуоска ыанньыксыттыыра. А?ата Ба?ылай, биэс уонун ааспыт а?амсыйа барбыт ки?и, о?ох кытыытыгар табахтыы олорон, уола сатабыллаахтык туттарын сэмээр к?р?н олороро. Э?этэ Л?г?нт?й кэтэ?эриин оро??о ыраа?ы тугу эрэ толкуйдуурдуу мунчаарбыт сирэйдээх кэтэх тардыстан сытара. Ийэтэ ?р??нэ К?ннэй этэрбэ?ин уллу?ун абырахтыыра. Бары са?ата суох, арбы-сарбы буолбут к?р??нээхтэрэ. Арай с?п-с?п К?ннэйдээх Туллук ону-маны ыйытала?ан ча?аарыhаллара:
– Убаай, убаай, бу о?орон испит ат оонньуургун ситэр эрэ, Ньукуус эйигин сотору ыраах ханна эрэ барар диэбитэ дии.
Туллук долбууртан ат оонньуурун ылан, С??дэргэ а?алан уунна.
– Ок, бырааппар ситэрэн б??? буолла?а дии, Хата, Туллук, мэ, бу мончууктары илдьэн итиннэ о?ох кэннигэр та?ан, саа?ылыы уурталаан кэбис, э?э? Л?г?нт?й кэлин ситэриэ?э.
Инньэ диэт, аты ылан, кы?ан кылба?натан барда. Ньукуус бырааттаах балтын кытары, о?ох уотугар килбэ?ниир сытыы бы?ычча, хаты? мастан элийитэ бы?ар биититтэн оонньуур мас ат ?сс? тупса?ай к?р??нэнэн чочулларын астына к?р?н турдулар. Туллук, ордук улахан дуо?уйууну ылан, астына кэтэстэ. С??дэр о?о?угун б?тэрэн, кыра мааны быраатын с????ттэн с?р сымна?астык сыллаан ылаат :
– Туллук, мин барбытым кэннэ бу аккынан дьо??ор отто-маста тиэйсэн к?м?л????р эрэ, до?оор, – дии-дии, аты кэтэ?эн ч?р?лл?н турар быраатыгар Туллукка туттарда.
– С?п, с?п. – Туллук ??р??т?ттэн ?р?тэ ыста?алаан ылла. – Мин бу атынан Ыстаалы??а ыалдыттыы ойутуом.
Дьиэлээхтэр С??дэр, к??стээх ?лэ быы?ыгар ха?ан быыс булан, итиччэ сиэдэрэй ат оонньууру о?орбутун с???, хайгыы к?рд?лэр.
Халлаан киэ?эрэн, хара?ара бы?ыытыйда. Ар?аа кытара киирэн эрэр к?н ???х кы?ыл кылдьыытын кырыйа ???ээнэн ??р туруйа турууктуу дайан эрэрин к?р?н, Ньукуус С??дэрдээ?и та?ырда ы?ырда. С??дэрдээх К??рэгэй тахсан, дьиэ ?ктэлигэр куусту?ан туран, са?ата суох туруйалары одууластылар. Ньукуус:
– Барахсаттар, ыраахтан ыран-быстан, хантан эрэ и?ээхтээтилэр? Дьо?куудай эбэ?э т??эн, сынньанан аа?аллара буолуо, намтаан эрэллэр.
