– С??дээр! С??дэриэм! – К??рэгэй бу тапталлаах кэргэнин, сэгэрин сэрии уот-кутаа толоонугар, ба?ар, б?тэ?иктээхтик атааран эрэрин аччыгыйкаан к??т??лээх ки?ичээниниин курдаттыы сэрэйэн, с?рэхтэрэ толугуруу м?хп?тэ. Аанчыктаах ?р??нэ хараа?ынналлар да туттунан, кийииттэрин уоскута сатаабыттара. Ити аймал?антан уйу?уйбут аттар кистээн дьири?итэллэрэ, ки?и этин саа?ын атытан, дьон-сэргэ уйул?атын ордук долгуппута. Сэриигэ барааччылар аттарын миинитэлии охсон, уунан туолбут харахтарын кистии туттан, тус ар?аа сиэллэрэ турбуттара. Аттар туйахтарын анныттан тура? буор ?р? к?дээрийэн, ???э халлаа??а харбаспыта. Хаалааччылар бу ыарахан к?ннэргэ баар суох эрэнэр, инники к????э сылдьар ыччат дьоннорун сайы?а, аймана, Дьо?куудай арыы тыа кэтэ?эр киирэн с?т??хтэригэр диэри далбаатыы турбуттара.
Сэрии, оо, аан дойдуну атыйахтаах уулуу ?лт? ытыйбыт уода?ыннаах, хара кырыыстаах сэрии, бу саха чулуу ыччаттарын уот-кутаа холоруккар ?лт? ытыйан, т???л?р?н-т???л?р?н т?р??б?т т?р?т т??лбэлэригэр т?н?ннэрэри? буолла…
Уот
Бэс ыйын са?ата ??мм?тэ. Олох бэйэтин хаамыытынан сал?анан, устан испитэ. Кураан дьыл сатыылаан, сотору-сотору улахан уот турара. Инньэ гынан холкуостаахтар кыанар ?тт?лэрэ уонна улахан о?олор ойуурга тахсан уоту умуруорууга сыралара-сылбалара баранара. Киэ?э хойут дэлби та?астара хоруо, к?л буолан, таныылара, бэлэстэрэ уот а?ыйан т?нн?лл?р?. К?н ыыс-быдаан буруо быы?ынан кып-кы?ыл т?г?р?к тэриэлкэ курдук буолан к?ст?р?.
Биир оннук к?н Ньукуустаах хас да буолан Улахан ?т?х си?игэр турбут уоту умуруорар сорудахтаах айаннарыгар туруннулар. К?н?ск? омур?ан са?ана ыыс-быдаан буруо, уот суо?а к??к?йэн онто да суох куйаас к?н? ?сс? ититэн, суостаахтык куугунуу, та?ыргыы к?р?стэ. Уот, кы?ыл мо?ой ??н курдук, тииттэргэ ?р? эриллэ?нээн, хара хоруо?а кубулутан, чачыгырыы к?лэргэ-??рэргэ дылыта. Ньукуустаах уоту к??йэ, а?ыйах мастаах сирдэри талан, ханааба ха?ан, титириктэри охтортоон, тиритэ-хорута сырыттылар. Yлэлэрин ?гэнигэр аралдыйан, халлаан тыалырбытын ?йд??б?кк? хааллылар. Уот, ?лг?м а?ылыктаах сис тыатын быы?ыы сатыыр дьо??о уордайбыттыы, умайа сылдьар мас лабааларынан кыыдамнаан, халлаа??а ?р? куугунуу к??дэпчилэнэр итии суо?а Ньукуустаа?ы сабыта биэртэлээтэ.
Ба?ылай онно эрэ ?й ыла охсон, «барыа?ы?, куоту?» диэн ха?ыытаан эрдэ?инэ, с??нэ мас т?б?т? уот т??тэх курдук ку?уурбутунан Ньукуус аттыгар кэлэн т?стэ. Уот итии т?л?н?, ы?ылла т?сп?т кы?ыл кыымнара уол сирэйин салаамахтаан ылбыттара. Бары уоттан куотан, иннилэрин хоту т???нэн кэбиспиттэрэ. Оттон уот ???ээнэн мастан маска ыста?алаан, кинилэри икки ?тт?лэриттэн к??йэрдии, а?ы?астаах к?т?р кыыл курдук эккирэтэн, биир кэм к??дэпчилэнэн, ?р? у?ууран бу ситэн кэлбитэ.
«Тыый! Уокка тыыннаахтыы былдьанар буоллубут буолбаат!» диэн санаа барыларын ??йэ-хаайа туппута. Иэдээн! Уот иннилэрин к??йэ, бы?а т?сп?тэ. Ньукуус ыыс быдаан буруо быы?ыгар инники с??рэн и?эн, ыксалыгар к?рб?кк?, силистэн и?нэн умса баран, сирэйинэн тымныы ууга бар гына т?сп?тэ. Онтон ?йд?н?н, буруоттан чачайан с?т?лл?-с?т?лл?, дьонун ы?ыртаан ха?ыытаабыта. Дьоно б?т??хтэ?эн, буруолуу сылдьар та?астаах сырсан кэлээттэрин кытта:
– Ууга! Ууга киири?! Сыта охсу?! – диэн ха?ыытаталаан, сорохторун, уолуйан иннилэрин хоту уокка с??рэн эрдэхтэринэ ууга т??нэри тардыталаабыта. Оттон уот тилэх батта?ан, ойуур кыра ыраа?ыйатын сэтиэнэ?эр кэлэн буорах курдук к?л?м гынан, к?хс?лэрин салаамахтаталаабыта. Дьон, т?б?л?р?н хам туттан баран, тымныы ууга умса т?сп?ттэрэ. «Булдун» м?чч? тутан абарбыт уот мо?ой, ?рд?лэринэн балайда умайа сылдьар мас лабааларын тамнааттаан, ?р? куугунаан, улуйбахтыырга дылы гынан, ыыс быдаан буруо, к?л-хоруо олбохтонон, салгыы бара турбута. Ньукуустаах уот суо?а аа?аатын кытары, тобуктарыгар диэри ууга олоро биэрэн, тыын ылан, с?т?лл?н б?т??хтэспиттэрэ, умайан буруолуу сылдьар к?хс?лэрин уунан сабыта ы?ыспыттара. Бу кинилэр дьоллоругар ?р?? тыыннарын ?лл?йд??б?т, ойуур хотоолугар уолбакка ордон хаалбыт, бала?ан оннун са?а маар уутугар махтана санаатылар. Оттон м?чч? туттаран, бэйэлэрин былдьыы сыспыт уот, а?ы?астаах кыыллыы кытыастан, алаас сыырын та?нары салаан киирэн, уу кытыытынаа?ы халы? хому?у к??дэпчилэтэн, ???э халлаа??а ?р? у?уурар ынырык к?ст??тэ барыларын уйул?аларын хамсаппыта.
Дьо?куудай эбэ