Ба?аардар кэлин син хаптайыталаан, сотору окко киирии са?аламмыта. Дьо?куудай эбэ ?рд?нэн уот куйаас сатыылаабыта. Бугуллаах окко хап-хара гына а?ы?алар саба т?hэн олороллоро. Ки?и ходу?а?а киирэн хаамта?ына, икки ?тт? ?п-?ллэ?нэс а?ы?а. Хор, онноо?ор а?ы?а т?ст?н диэн алаастар са?аларынан ха?ыллыбыт миэтэрэнэн дири?нээх у?ун ханаабаларга толору симиллэн, бараныахтаа?ар ?сс? сытайан элбиир курдуктара. Туох баар сэрбэйэри барытын тимир тиистэринэн тугу да ордорбокко тиниктээбиттэрэ. Алаастан алааска хара былыт буолан, сырдьыгыныы к?т?лл?р?. Аны онно эбиискэ буолан, кугас дь???ннээх т??лээх ??н, тииттэр мутукчаларын сиэн, к??х ойуур эмиэ дьулаан к?р??нэммитэ. Бу сир-ийэ ?рд?нэн сатыылаабыт ыар к?ннэр кытаанах санааны, тулууру, олоххо дьулууру эрэйэллэрэ. Оттон Чурапчы дьоно-сэргэтэ ити иэдээни туоруурга, кыанардыын-кыамматтыын бары к????н т?мэн, эрдээхтик охсу?ара.
Дьо?куудай алаа?ын уолан эрэр уутун кытыытын отун а?ы?аттан былдьа?ан, окко эрдэлээн киирбиттэрэ. Оттоон да диэн, курааннаабыт алаас уолбатын отун ба?а-ата?а биллэрэ. Л?г?нт?й, Баhылай, Ньукуус уонна хас да отчут, от харбааччы Аанчык уонна Даайыс оллоонноругар омур?анныы тахсыбыттара. К?л?ккэ с?р??кээри, кэмчи ?тэлэрин тэлгэтэн, чэйдии олорунан кэбистилэр. Л?г?нт?й кырдьа?ас, итии чэйин ыйырбахтыы олорон:
– Бу маннык кураан т??рт уон сыллаа?ыта т?hэн турар, к?р, онно син быстан хаалбакка ?р?h?мм?пп?т ээ. Оччолорго ?лэни кыайар дьон баар б??? буолла?а дии, хата, бу билигин, ити аат сэриитэ буолан, т???? к???э суох хаалан, бу саба б?р??кээбит сара?ын ??нэ саранча а?ылыга буолаары гынныбыт дии.
Баhылай сылбархай чэйин сыпсырыйан ылаат:
– Уот сут, уот кураан диэн манныгы этэн эрдэхтэрэ. Аны баhаар б??? турар, барыта наар аанньа бараары гынныбыт. Бу кы?ын Ала?арга дьон сутаан, хоргуйан ?лб?ттэригэр, куораттан хамыы?ыйа тахса сылдыбыт сурахтаа?а.
– Бурдук лимиитин а?ара аччаппыттара, арыый эбэллэрэ буоллар итинник иэдээн тахсыа суох этэ буолла?а дии, – диэн, Аанчык ол сордоохтору а?ынан тыл кыбытта.
– Дьэ, туох-туох буолан и?эр, бу барыта сэрии сэтэ-сэлээнэ буолла?а буолуо, – диэн бы?аарда Л?г?нт?й кырдьа?ас.
Ньукуус харытынан тириппит с????н сотто-сотто:
– Сут буолла да наар кураан, от мас барыта кэхтэр. Оо, ?ч?гэй а?айдык эти?нээх ардах да т?спэт ээ, уонча хонуктаах, оччо?о барыта орун-оннугар т?h?? этэ. От, бурдук да ??н?? этэ, дьон да хоргуйуо суо?а этэ. Саатар ити кэлэн т????х, бу кэлэн т????х буолан, эти?нээн ли?игирээн баран ?рэллэн, симэлийэн хаалар ээ, тыал т??эн, уоту эрэ к??дь?тэн биэрэр. Кы?ыыта диэн онно баар.
Л?г?нт?й сиэнин диэки к?р?н ылла, к?хс?н этитэн баран:
– Ааспыт ?йэ алта уонус сылларыгар «халы? хаар», онтон «муус мотуок» дьылларын кэнниттэн, то?ус сыллаах иэдээннээх «кучу сут» буолан турар. Ол то?ус сыллаах кучу сут б?тэ?ик сылыгар мин т?р??б?т?м ???. Онон кырдьа?астар о?о эрдэхпинэ, Куччугуй кучу диэн таптаан ааттыыллара. Онтон ыла сэттэ уонча хаарбын уулларан кэллэ?им.
Эдэрдэр Л?г?нт?й кэпсээнин сэргээн ону-маны ыйытала?ан эрдэхтэринэ, уот сиэн хараарбыт куула тыатыттан аттаах киhи кинилэр диэки хаамтаран иhэрэ к???ннэ. Баhылай таба?ын умуруоран баран:
– Бай, бачча ?лэ ?гэнигэр киммит атынан кэрийэ сырытта?ай?
– Хонуу биригэдьиирэ Миитэрээс дии, – диэн кыра?ы харахтаах Ньукуус бы?аара о?уста.
– Туохха истэ?эй? – диэн, дьиктиргээбит сирэйдээх кэтэ?эн олордулар.
Аттаах киhи сотору хаамтаран битигирэтэн кэлэн, атыттан т??эн, ??н?н к?р?? то?о?отугар иилэ бырахта. Тымныы уу к?рд??н ылан ыйырбахтаат:
– Табаарыстар, ?й??н Нам оройуонун Арбын сиригэр, Нуотара ?рэ?эр оттуу киирэр ???г?т. Уон икки киhиттэн биригээдэ тэриллэр ?h?. Онон Баhылай салайааччынан, Ньукулай, Л?г?нт?й, Ньукуус, Аанчык, Даайа, ?лэни кыайар дьон тахсан тэринниннэр, тэйиччи сир диэн Уйбаан Б?т?р??б?с дьа?ал ыытта. Манна Сиидэркэ кырдьа?ас биригээдэтэ тахсан ситэри оттуур ???, – диэн илдьитин биир тыынынан то?о тэбээн кэбистэ уонна, сорукпун толордум диэбиттии атын миинэн, салгыы битигирэтэ турбута.
Онон Ньукуустаах омур?ан кэнниттэн отторун т???н ч?к?т?н баран, отууларыгар тахсан хомунан, хотуурдарын, атырдьахтарын с?гэн дьиэлэригэр бардылар.
Дэриэбинэ и?игэр ыт охсор ки?и суох. Билигин кыралыын-улаханныын бары от, хонуу ?лэтигэр т?б?г?рэ сырыттахтара. Арай хонтуора а?а?ас аанынан и?ирдьэ с?п-с?п суот тыа?а та?ыргыыра, кумаа?ы хачыгырыыра и?иллэр. Хонтуора и?игэр холкуос бэрэссэдээтэлэ Уйбаан Б?т?р??б?с уонна суотчут эрэ бааллара. Сотору та?ырдьа ат туйа?ын тыа?а и?иллибитэ, чочумча буолан баран наары?ынай киирэн дорооболо?он баран, оройуонтан а?албыт бакыатын ууммута. Уйбаан Б?т?р??б?с ылан, сэрэнэн со?ус туттан, сургуустаах бакыаты хачыгыратан а?ан, аа?а олорон:
– Бурдук лимиитин улаатыннарар туhунан сурукпутугар эмиэ аккаас кэлбит, – диэтэ.
– Ол туох диэн?
– Уобалас ?рд?нэн сэрии ыарахан балаhыанньатыгар оло?уран, бурдук саппааhа а?ыйаабытынан.
– Дьэ, буолар да эбит. – Бары ах баран сирэй-сирэйдэрин к?рс?н кэбистилэр. – Сэрии, билигин ханна барытыгар ыарахан, тулуйарбытыгар эрэ тиийэбит.
