Сунтаарга олохтоох устуудьуйа бастакы, устуоруйаа киирэр быа эфирэ ити курдук сааланан, икки-с чаас барбыт буолуохтаах. Крччлэр тохтоло суох ыйытыылара, ыалдьыттар сытыы кэпсээннэрэ, хоруйдара биэрии срйэн крбкк рдк крээннээхтик барарын тстээбиттэрэ. Тмгэр «мииринэйдэр арахсыахтарын баарар буоллахтарына, бэйэлэрэ бардыннар, сирбитин хааллардыннар» диэн буолбута. Уоттар умуллубуттара. Бары остуолтан хомунан туран истэхпитинэ рэн ымайбыт Василий Осипов киинээ оонньуур курдук, илиитин сибиитирэтигэр сууралаан соттоон-соттон баран кэлэн утары ууммута: «Тэлэбиидэнньээ ананан трбт эбиккин».
Кэнники да син балачча хайалы истэн кэллэим. Ол гынан баран ити Вася, Василий Петрович, кэнники судургу «Отец» («Отец Сунтарского телевидения») диэн ааттаммыт Василий Осипов эппит исти сыанабыла олоум тухары умнуллубаттыы йбр-срэхпэр хаалбыт. Кини «дьинээх тэлэбиидэнньэ курдук» лэлиэн ис срэиттэн баата миигин кынаттаабыта. Кэнники санаан крдхпнэ, ол «диплома суох инженер», – мин бастакы салайааччым, крдрн кэпсиир лээ ирдэбилин, ыйыыларын-кэрдиилэрин, такайыытын курдугу бу тухары уонна биир эмит идэлээх да, уопуттаах да кииттэн истэ илик эбиппин…
Сунтаар улууун култуураа салаатын оччолорго Зинаида Яковлевна Иванова салайар этэ. Миэхэ ыйга хас эрэ кн рн айар лэбинэн дьарыктанарбын кллр дьаал таааран срдээх чгэй кмн оорон эрэрин эппитэ. Быыыта, тэлэбиидэнньээ баран хаалыа диэн сэрэммит. Ол да рднэн, сотору буолаат мин хаан-уруу култуурабыттан уурайан, хантан да блэнэрэ, хайдах да лэлиэхтэээ биллибэт саа тэрилтээ кн, лэ гэр тбм оройунан тсптм.
Уларыта тутуу кэмин ааспыт дьон йдр буоллаххыт, ол хастыы да ыйынан хамнаы крбт, олох-дьаах да, сиэр-майгы да сатарыйыыта тургуппут кэмнэрин. Устуудьуйа лэиттэрин хамнаын улуус дьаалтата култуура лэиттэригэр тэнээн блр буолбута эрээри… Кэ-
тэиилээх хамнас кэлбит кнгэр тиийдэхпитинэ… докумуоа киллэрэри умнан кэбиспиппит, онон эмиэ биир ый кт диэн буолааччы. Эбэтэр бддьт лэиттэрин хамнастара син ботуччу соус рдээн барбытыгар, бииэхэ рдэппэт этилэр. «Эиги тэрилтэит улуус бддьтгэр киирбэт, бачча ыла сылдьаргытыгар махтаны…»
Ол оннугар лэлиирбитигэр туспа ханааллаах этибит. Т баарар ууннук тугу да крдр диэбит курдук. Василий Осипов оннугар сотору мин дириэктэр буолан хаалбытым туох да соуччута суох, буолуохтаах буолбутун курдук этэ. лэбитигэр лйэн хойукка диэри тэрилтээ сылдьан хааларбыт, дьиэ-уот диэн умнуллара. Бары кэриэтэ кэргэннэрбититтэн арахсыбыппыт, онон кэргэннээх эдэр киини лээ ылбат буола сатыырым – эмиэ арахсыа диэн. Улуус устуудьуйаларыттан бастакынан НВК ханаалыгар србэ мнтэлээх биэрии оорон тааарбыппыт. Улуус устуудьуйаларын бастакы бэстибээлин кыайыылаахтара буолбуппут. Аан бастакынан туспа счеттаах юридическэй сирэй быыытынан тэриммиппит. Айар лэбитинэн крччлэрбит срэхтэрин туппуппут эрээри, ону-маны крдрдлэр, саардылар диэн хаыаттанар да, сууттанар да тгэннэрдээх этибит. Ол тустаах кэмигэр срдээх ыарыылаах этэ да буоллар, миигин лэни тэрийэргэ, уустук тгэннэртэн сптх суолу тобулан тахсарга рэппит, буарбыт-хатарбыт кэм эбит. Дьэ итинник бэлэмнээх кии рспблкэ срн ханаалыгар кэлбит эбиппин.
4. ЫАЛДЬЫТТАР
Быа эфир ыалдьыттартан быаччы тутулуктаах. «Хантан итинник киини булан тааарды?» эбэтэр «Ити киини билэр курдук сананар этим да, дьэ олох атын ттнэн эргитэн таааран соутту дии?» диэн схпт ыйытыылары элбэхтэ истэбин.
Кырдьык, сорсуннаах булчукка дылы, суруналыыс ардыгар эмиэ «байанайдаах» сырыыланар. Ордук, «Кэпсиэ» бастакы тааарыыларыгар бэртээхэй ыалдьыттар тбэспиттэрэ биэриибит оннун-тойун буларыгар тирэх буолбута. Кэнники ыалдьыттары бэйэбит буолбакка, ыалдьыттар бэйэлэрэ биигини крдн булалларын, тылланан кэлэллэрин эбэтэр ким эрэ кими эрэ «сыбааттаан» биэрэрин курдук таыма тиийбиппит. Ону таынан, ыалдьыты крдргэ мин бэйэм биир ньымалаахпын: кинигэ мааыыннарыгар сырыттахпына кэнники тахсыбыт сахалыы кинигэлэри крбн. Онно боломтобун ордук публицистикаа эбэтэр наукаа хабааннаах суруйууларга уурабын. Дьэ маннык кинигэлэр ааптардара тус бэйэлэрэ ураты санаалаах, дьоо-сэргээ тиэрдээри иитийэхтээбит толкуйдаах буолаллар. Ол да иин лэлэрин кн сиригэр тааараллар буоллаа. Ону таынан кинилэр ктхпт тиэмэлэрэ биэрии ис хооонун т баарар тртр: кэлэр биэрии туохха ананыахтааын таба туттаы ол. Бу дьону крдн булар кэбээс: кинигэ тахсыбыт издательствотыгар эрийиэ эрэ кэрэх. Аны ханнык эмит тмслээх тлгэлэргэ сырыттахпына, эмиэ «матырыйаал» крдр курдукпун. Ким эрэ тугунан эрэ кэрэхсэттэинэ, кии да клэр, «ымсыыран» киирэн барабын уонна бэйэм тиийэммин билсэн, эмиэ биэриибэр ыырааччыбын.