Ол эрээри сотору кэминэн ол саа ханаалбыт туох эрэ докумуона биитэр бэ-харчыта кыаллыбакка, сабыллан хаалбыта.
Мин 2003 сыллааы кн лэ саа дьыла (сезона) сааланарыгар, «Кэпсиэ» бырайыагын сс тгл илдьиритэн толкуйдаан баран, дириэктэрбэр киирбитим. Николай Иннокентьевич «соотоун кыайыах буоллаххына» диэн туран, илиибэр былаах туттаран кэбиспитэ. Куорат иигэр «12-с ханаал» саалаан испитин рспблкэ ханаалыгар «Кэпсиэ» салгыыр буолбута.
НВК-а «инициатива наказуема» диэн бэрдэ суох йдбл дири силистэнэн-мутуктанан сириэдийбит дойдута. Урут дааны, билигин дааны. Ылсыбыт буоллаххына – редактор барыта бэйэ дьулуургар. Кыайбат буоллаххына – тохтоо. Ким да эйигин итини оор диэн кэйбэтээ… Салалта итинник ааастык этэр. Оттон сорохтор кэтииллэр: крн ииэхпит… Оттон экран кэннигэр дьи лэни толорон тбгрэ сылдьааччы гс лэиттэр ханаал лэтэ тупсарыгар ис срэхтэриттэн баарар уонна биэриини оорон тааарар лэ кыалаларын йдр-билэр буолан, саа саалааыннары сэргиир уонна туох кыалларынан кмл сатыыр гэстээхтэр.
Ол эрээри: «йдрй, Наташа, куорат олус кыараас ээ, бииги аыйах биллэр дьон баарын эргитэ сылдьан крдр сатыыбыт. Оттон эн биир биэриигэ дьоо сэргэтиэх хастыы эмэ киини хайдах, хантан булан ыырыаххыный? Нереально, эн тыаттан кэлбит буолан йдбккн…» – диэбит лээннээим эмиэ баара. Мин итинник этиигэ хоруйум бэлэм этэ: «Сыл ааара чгэйдик лэлээтэхпинэ, биэрии ыалдьыттарын бэйэм крдрм тохтуоа, тттр кинилэр миигин крдр буолуохтара. Уонна биэрии ситииитэ биллэр-кстр эрэ киини тааарартан буолбакка, биллибэт-кстбэт да дьонтон кэрэхсэбиллээи булан оорортон тутулуктаах буолуохтаах…»
«Тоо «Кэпсээ» буолбакка, «Кэпсиэ» диэн ааттааый?» – диэн бастаан ыйытар этилэр. Мин оо сааспар дьиэбит аана хайаан да «Кэпсиэ, туох сонун баар?», ардыгар «Туох кэпсиэ?» диэн исти тылларынан аыллара. Ону кытта тээ дьиэ иигэр туох эрэ олус иирэх, туох эрэ кэрэ, киэ киирсэн кэлэр курдуга. Саха дьоно барахсаттар: «Миэхэ суох, оттон эйиэхэ туох баар?» – дээн, кэпсээннээхтэрин, сонуннаахтарын кыккыраччы мэлдьээн баран дьэ наллаан, хас эмэ чаанньык уута оргуйан бараныар диэри салана турар бараммат кэпсээннээх киээлэрэ сааланара… Ити туунан кэнники Мандар Уустуун «Кэпсиээ» бэркэ тапсан сээргээн турабыт: кэпсэтии – саха олоугар эрэ олус нааа сайдыбыт, олохо, остуоруйа тээ олохпутун киэргэппит туспа кст эбит; кэпсээннээх кии, син ырыаыт, олохоут кэриэтэ аатырар-суолурар, ктлээх ыалдьыт буолар. Дэлээ да саха туунан аан бастаан суруйбут айанньыттар ахтыыларыгар «Нуучча бааынайын дьиэтигэр киир эрэ: эйигиттэн ырааппыта бааарга ас-таас сыаната т буолбутун ыйытыахтара, оттон саха быста дьадайбыт да ыалыгар киирдэххинэ, ыраах баар дойдулар олохторугар, ыраахтааылар сэриилэригэр тиийэ ыйыталаа, бэйэлэрэ хантан эрэ истибиттэрин кэпсии тоуйуохтара…» диэн бэлиэтээин баар буолуо дуо… Онон дааны саха, бастатан туран, кэпсээни эрэйэн ээрдэлээр идэлэннээ. Нуучча доруобуйаны, чл туругу бааран дорооболоор, кытай киитэ – бгн ааабыккын-суоххун ыйыталаа тоуйар, турок эйэлээх кэлбитин этинэн нрн-нргйэр, саха: «Кэпсиэ…» – диир.
Биэриибин ити аатынан тааарыам иннинэ, «кэпсиэ…» диирим, баар, тлбэ тыл буолуо диэн саарбахтаан ылбытым. Онон саха олоун энциклопедиятын быыытынан сыаналанар Амма Аччыгыйын «Сааскы кэмин» сс тгл сыныйан аахпытым. Онуоха Бииктэр биэлсэр аан бастакы рэммит сахалыы тылларыттан биирдэстэрэ «кэпсиэ» буоларыттан саалаан, арамаан усталаах-туоратын тухары «кэпсиэ» ээрдэ тыла буола сылдьар:
«Кэпсиэ» ааардас ээрдэлэиигэ эрэ буолбакка «Эн кэпсээ» оннугар туттулларын аны Алампа хооонноруттан эмиэ булабыт:
Оттон «Ордугу булаары олоун алдьаппыт» кэпсэээ Алампа дьоруойдара «кэпсээ» буолбакка, «кэпсиэ» дииллэрин хас да холобурун булуохха сп:
