— Дажартуешся ты, хлопча, вазьму і зафрахтую твой гараж. Паглядзім тады, хто з нас смяяцца будзе. Куды ж ад Нінкі ў выхадныя ўцякаць мусіш? А я без скрыні белай сюды не пушчу. Так што думай, перш чым кідацца такімі прапановамі
Пятрок выпіў і хуценька наліў сабе мінеральнай вады. Прагнаў глыбей самаробнае зелле, учапіўся зубамі за кавалак вэнджанай свежаніны.
— Нічогая зараза,— пахваліў ён самагон.
— Крыўдзіш, братка, для сябе ж тварылася.— Рудзька зноў напоўніў чаркі.— Трэба, каб другая дагнала першую, а пасля перадых. Угу?
— Давай.
Былыя аднавяскоўцы глынулі па чарговай порцыі. Моўчкі заелі. Праз некалькі хвілін, не згаворваючыся, палезлі ў кішэні па цыгарэты. Дым лёгкай хвалькай расплыўся над іхнімі галовамі і пацягнуўся да прычыненых дзвярэй.
Збоку бачылася, як разняволіліся сябрукі, памякчэлі іхнія твары і ў вачах прамільгнула бліскаўка.
— От, зараза,— парушыў маўчанне Рудзька.— Дзе чарка, там і цыгарэта. Мая поедам есць за курыва. На дух не пераносіць. Перад тым як класціся ў ложак, прымушае жаваць гумку, а так выганяе на лесвічную пляцоўку дыміць. Табе добра,— I Ганьчын уздыхнуў,— Кацярына сама смаліць, што паравоз.— Ён зірнуў на Петрака: — Не крывіся, праўду ж гавару. У цябе не жыццё, а маліна. Нават цыгарэты не трэба купляць. Галава пра тое не баліць.
— Ну ты і знайшоў размову. Пустое…
— Не такое яно і пустое, калі з-за гэтага праблемы.
— Няма цыгарэт — няма праблем. Рэкламны ролік памятаеш?
— Позна мне ўжо кідаць. 3 шостага класа, калі не забыў, у майго бацькі «Прыму» кралі. За калгасным гумном давіліся курывам, а затым, каб не пахла, шчаўем заядалі. А ты — няма праблем.
Рудзька раздавіў пальцамі недакурак у попельніцы, пацягнуўся за пляшкай, наліў.
— Не гані так,— папрасіў Пятрок,— а то як цуцыкі праз гадзіну будзем.
— Не баіся. Давай вып’ем, а то выпарыцца. На пах суседзі па гаражах спаўзуцца, а мне не хочацца, бо не выпіўка будзе, а п’янка на поўную катушку.
— Співаецца народ, співаецца,— глыбакадумна заўважыў Пятрок.
— Маўчаў бы ўжо, цвярознік-язвеннік. Калі ты апошні раз гэта прычасце браў?
— Толькі што.
— Не, да сённяшняга дня?
— Даўнавата.
— Во, а кажаш: співаемся.
— Я не пра нас.
— Дабрадзей. Пра народ думаеш. Маці мая мовіць, што цяпер жытка такая, калі без чаркі звар’яцець можна, зірнуўшы, што робіцца вакол нас… Беспрасвецце, багна.
— Ну так ужо і багна, філосаф дамарошчаны.
— Ты з маёй Нінкай пагавары, яна ўсё па паліцах раскладзе, бо, працуючы на заводзе, ведае, аб чым народ гаворыць. Табе, інтэлігенціку з праектнага інстытута, не зразумець.
— Чаго заводзішся? — міралюбіва спытаў Пятрок, лёгенька штурхануўшы сябрука ў плячо.— Я ведаю, што не салодка сёння жывецца ўсім. Толькі ж ад нашага скавытання нічога не мяняецца. А гарэлка, п’янае ачмурэнне — дрэнны дарадчык.
— Псіхолаг! — скрывіўся Рудзька.— Бачна, што твая ўрачыха Кацька даказала табе ўсю шкоду спіртнога. Так?
— Адчапіся ад Кацярыны.
— Тады бабахнем. Мазгі пасвятлеюць.
— Што і трэба было даказаць.
Выпіўшы чарговую, Пятрок і сапраўды заўважыў, што першы хмель неяк прытупіўся, усталяваўся ў арганізме, быццам знайшоў ячэйку і схаваўся, саступіўшы месца для наступных уліванняў.
— Слухай, ледзь не забыўся. Наконт выпіўкі хачу даць табе паслухаць адзін магнітафонны запіс, што тайком зрабіў дома. Рэмаркі, якія недагавораны, дамалюеш сам.
Рудзька дастаў з машыны двухкасетнік, паставіў на ўскрай століка, пасунуўшы закуску. Пасля нетаропка, нават урачыста націснуў на кнопачку.
— …Каб жа нашаму цяляці ды ваўка спаймаці! (Марына вінавата зірнула на суседку Таццяну.) Уеўся ён мне ў пячонкі, сонца ясным днём з-за яго не бачу. Счарнеў увесь і высах, што травіна ў засушлівае лета. I ўсё праз гэту паганую гарэлку. Ледзь ногі па вуліцы валоча, усё шукае стограмоўку. I ведаеш, трасца на яго — знаходзіць.
— Ат, і мой не лепшы. Твой ды мой як дзеці адной маткі, адна розніца ў насах.
— Не кажы ты, суседачка. У майго Сцяпана адно і засталося, што нос. Каромысел тырчыць між ямін вачэй. Брыдка і поглядам аблашчыць, а не тое што ў хвіліны ягонага прасвятлення прыгарнуцца ды абняць.
— Ого, цябе яшчэ і юр бярэ. Бачу: не перагарэла тваё дзявоцтва, Марыначка.
— Перасмылела і попелам пабралася. Гэта я так, да слова. (Марына сарамліва заружавелася.) Калі ўжо тыя былі любошчы?
— Не прыкідвайся. (Суседка хітра ўсміхнулася.) Табе б добрага мужчыну, такога, каб у сіле быў, то ты б яшчэ і радзіла.
— Ат, ну цябе! (Замахала рукамі Марына.) Маё радзіла пайшло чорту на кадзіла. Ды даўно ўжо. Засталося адно: унукаў прычакаць ды старасць на плечы прыняць.