З гэтымі словамі Панурыш дастаў скрутак грубай шэрай тканіны, разгарнуў яго і падняў над галавой нейкі прадмет.
– Вось ён, – сказаў нечаканы госць.
Мечыслаў прыгледзеўся да таго прадмета, што трымаў у руцэ Панурыш. Выглядам прадмет нагадваў марскую ракавіну, але зроблены быў з матэрыялу падобнага на бронзу. Усю яго паверхню пакрывалі дробныя пісьмёны, што ўтваралі своеасаблівы ўзор.
– Той, хто з'яўляецца сапраўдным гаспадаром мяча, можа прыкласці гэты артэфакт да вуха і тады гэтая выдатная ракавіна раскажа выбранніку, што трэба зрабіць, каб абудзіць сілу клінка.
Панурыш памаўчаў і дадаў:
– Ну-ка, праверым…
З гэтымі словамі ён паднёс загадкавы прадмет да вуха і нейкі час моўчкі слухаў. Мечыславу здалося, што на твары яго суразмоўцы адбілася расчараванне, прытым зусім шчырае.
– Я рабіў гэта тысячу разоў, але я не выбраннік і меч не мой, а значыць – я нічога не пачую. Але калі вы сапраўды праўдзівы гаспадар, то з вамі будзе інакш, – сказаў Якаў.
Панурыш зрабіў асцярожны крок наперад, нахіліўся і павольна працягнуў бронзавую ракавіну маладому чалавеку. Мечык, пасля секунднага вагання, прыняў дар няпрошанага госця і пачаў разглядаць тое, што цяпер ляжала ў яго руцэ.
– І чаму вы дапамагаеце мне? – спытаў гісторык, пасля таго, як адарваў погляд ад ракавіны.
– Усё вельмі проста. Мой уласны продак устаў на ваш бок, і выступіў нават супраць мяне – яго прамога нашчадка. Раз я не магу валодаць мячом, значыць, нехта іншы павінен раскрыць усю яго сілу. А я магу дапамагчы гэта зрабіць.
– І адкуль у вас гэтая рэч?
Панурыш паціснуў плячыма і падняў вочы да неба.
– Ад майго продка, зразумела. Ад каго ж яшчэ, – сказаў ён паблажліва.
Мечык моўчкі разглядаў цяжкую ракавіну.
– Ну што ж… Я зрабіў тое, што павінен быў зрабiць. Цяпер мне пара, але я не развітваюся. Мы яшчэ ўбачымся, дрогi пан Мечыслаў.
Прамовіўшы гэта Панурыш разгарнуўся і хуткім крокам пайшоў у бок цэнтру горада. Малады чалавек праводзіў яго позіркам, а затым зноў апусціў вочы на прадмет у сваёй руцэ. Ён быў цяжкім і прыемным навобмацак. Дзіўная, вельмi майстэрская праца!
«Цудоўная рэч!» – думаў Мечык.
Глыбока ўдыхнуўшы прыемнае, напоўненае пахам кветак, паветра вячэрняга горада, Мечыслаў павольна падняў руку, з незвычайным падарункам, і прыклаў ракавіну да вуха…
Віка ішла па залітым сонцам цэнтры горада. У гэты час Гародня была асабліва прыгожая. Зеляніна на вуліцах, здавалася, дапаўняла старадаўнюю архітэктуру, а жаркi сонечны шар дарыў мінакам прыемнае цяпло. Усё гэта цешыла гарадзенку, якая рэдка магла дазволіць сабе жыць у родным горадзе. Дзяўчына ўжо была запатрабаваным дызайнерам і вялікую частку свайго часу праводзіла за межамі краіны. На Віцы была кароткая, летняя сукеначка, якую трапаў ветрык, прымушаючы юную асобу часам прытрымваць лёгкую, светла-шэрую тканіна свайго нараду.
Параўняўшыся з Пакроўскім саборам, дзяўчына заўважыла жабрачку, яшчэ даволі маладую жанчыну, знешнасць якой, не гледзячы на паношаную вопратку, не была пазбаўлена ахайнасці, а твар здаваўся прыемным, хоць і змучаным. Віка спынiлася побач з жанчынай і апусціла ў маленькую скрыначку на зямлі манетку самага вялікага наміналу.
– Дзякуй, – сказала жабрачка i паглядзела на Вiку.
Дзяўчына заўважыла, што жанчына вельмі саромеецца і памаўчаўшы імгненне спагадліва спытала:
– Можа быць вы хочаце мне расказаць, што з вамі адбылося?
Мала хто цікавіўся жыццём жанчыны, якая выпрашвала міласцiну каля царквы. Жабрачка зноўку павольна падняла на маладую дзяўчыну вочы, у якіх чытаўся недавер. Гэта было сапраўды нечаканае пытанне, і жабрачка ў сваю чаргу спытала:
– Навошта вам гэта?
– Хачу вам дапамагчы! – проста адказала Віка.
– І як вы можаце мне дапамагчы? – спытала жанчына, скептычна гледзячы на суразмоўніцу.
– Незвычайным спосабам, – адказала дзяўчына і чамусцi запусціла ручку ў заплечнiк, які вісеў за яе спіной.
Жабрачка яшчэ нейкі час пярэчыла сваёй спакусе распавесці пра жыццё незнаёмай дзяўчыне, хоць тая i выклікала давер. Аднак ёй так даўно хацелася з кімсьці пагаварыць… Таму яна распавяла нечаканай суразмоўніцы пра тое, як страціла працу, кватэру і ўсю сям'ю, і пра тое, як не змагла выехаць на заробкі ў Польшчу. Няшчасці ў яе жыцці iшлі адно за адным, але цяпер, падчас размовы з незнаёмкай, ёй раптам стала лягчэй, і яна нават не змагла стрымаць слёз…
Падзякаваўшы жабрачцы за адкрытасць, Віка, якая ўвесь час гутаркі трымала сваю руку ў заплечніку, развіталася і працягнула свой шлях, але зрабіўшы некалькі крокаў павярнулася і весела сказала:
– У вас усё будзе добра! Вось пабачыце!
– Дзякуй! Да пабачэння, – адказала маладая жанчына, чый твар стаў цяпер менш заклапочаным, чым да размовы з дзяўчынай.
Віка пайшла далей спакойным крокам. На твары гарадзенкi свяцілася радасная ўсмешка і яна перыядычна спынялася, каб палюбавацца тым ці іншым старадаўнім будынкам. Дзесьці ўнізе, у Швейцарскай даліне, цурчала вада, а маленькія дзеці гулялі каля вялікай бронзавай скульптуры жанчыны з доўгімі валасамі, якую гараджане часам называлі русалкай.