Киэ?э борук-сорук буолуута ??р?н к??йэн, дьон айманар сирдэрин диэки чуга?аан, чу?наан к?рб?тэ. Арай ол сырытта?ына, ханна эрэ хатан и?иирии и?иллибитэ. К?рб?тэ – до?оро Лэкиэс били у?ун сиэллээх икки атахтаа?ын кытары сиэтти?эн, халдьаайы сыырын ?рд?нэн хааман и?эллэр эбит. Туо?ахта ??р?н сиэллээх биэтигэр хаалларан, Лэкиэстээх диэки сиэлэн буралла?наабыта. Сыыры сыыр диэбэккэ, чэпчэкитик дугунан, Лэкиэскэ утары сиэлэн тиийбитэ. Сэгэйик толлон Лэкиэ?ин кэтит к?хс?н кэннигэр сыстыбыта. Туо?ахта Лэкиэс сирэйигэр бу сырыыга исти? мичээри к?рб?т???. Иччитэ хайдах эрэ кэри-куру туттан турара. Туо?ахта сылаас хо?оруутунан Лэкиэс санныгар сыста т??эн сытыр?аталаан ылбыта. Иччитин кэннигэр сыстан турар Сэгэйиги с?б?лээбэтэхтии и?эрсийэн, кулгаа?ын ньылатан ылбыта. Лэкиэс Туо?ахтатын уоскутан хо?оруутуттан, моонньуттан таптайталаабыта, имэрийтэлээбитэ уонна ки?илии кэпсэтэн барбыта. Сэгэйик со?уйуон и?ин, Лэкиэстээх Туо?ахта тугу эрэ ?йд???р курдуктара, кинилэри туох эрэ к?ст?бэт ситим бэйэ-бэйэлэригэр тарды?ыннарара.
– Чэ, нохоо, Туо?ахтаа, мин ыраах сэрии диэннэригэр, т?р??б?т дойдубутун к?м?ск??, аттанан эрэбин. Эн дьэ холкуос ??р?н ?ч?гэйдик к?р?-истэ сырыт. ?лэ тириир т?гэнигэр к?????-уо?у? кыайарынан дь?кк?йээр дуу. Би?иги ол суостаах сурахтаах дойдуга хайа кыалларынан туруула?ан к?р??хп?т… – ити курдук бу эдэр с?рэхтэр бэйэ-бэйэлэрин кытары сэмэйдик бырастыыласпыттара.
Сэгэйик Лэкиэ?ин кэтит т????гэр ыга сыстан у?уун-у?уннук са?ата суох тураахтаабыта. Бу Орто дойдуга са?а олох аартыгар иккиэн сэргэстэ?э, сарын-сарыннарыттан ?й?нс?н хаамсыах буолбут до?оро, Лэкиэ?э, ыра санаатын ытата хаалларан, сарсын сарсыарда ыраах аттаныахтаа?а. Сэгэйик э?этэ: «Сэрии диэн ынырык, хааннаах кыргыс толооно, онтон б?т?н ордон эргиллэр а?ыйах», – диэбитин с?рэ?эр ыттара истибитэ. Лэкиэс эмиэ хараастара да, эр ки?и буолан бэйэ бодотун тардынан дьиппиэнник туттара. Ол, араа?а, кыргыс ?т?ргэннээх т?? ?йэлэригэр буспут-хаппыт ?б?гэтин хаана тымырыгар с??рэриттэн эбитэ дуу, хайдах эрэ сэрииттэн толлубат этэ. Ити курдук, олус аймаммакка, эдэр дьон сиэринэн сэмэйдик бырастыыласпыттара. Ону уйгуурдумаары, бэл, кумаар да дыыгынаабат курдуга.
К?н?ск? ыам са?ана били байыаннай та?астаах ки?и кэлбитэ. Холкуос дьоно, кыралыын-кырдьа?астыын бары, хонтуора иннигэр мустубуттара. Байыаннай та?астаах ки?и чуор куола?ынан бэбиэскэ туппут, ма?найгы хомуурга сэриигэ барааччылары биир кэккэ?э туралларыгар бирикээстээбитэ. Хаалааччылар суугуна?ан ылбыттара, саха сиэринэн улаханнык аймаммакка, уоланнарын хараастыбыт харахтарынан к?р?н турбуттара. Лэкиэс ийэтэ са?ата суох былаатын т?б?т?нэн хара?ын уутун сотто турбута. Лэгиэн уолун эрдээх сирэйин к?р?н, уоскуйа санаабыта. Лэкиэс саастыылаахтарыттан арыый ?нд?с, кэтит дара?ар сарыннаах, салгын сиэн хараарбыт сирэйигэр уоттаах харахтара ча?ылы?аллара. Сэгэйик харахтарыгар санньыар санаа, долгуйуу, Дьыл?а Хаантан Лэкиэ?ин к?м?ск??р?гэр аатта?ыы к?ст?р?. Холкуостарын бэрэссэдээтэлэ тыл эппитэ, бары да са?ата суох, санаа?а хам баттатан и?иллээн турбуттара. Байыаннай та?астаах ки?и сэрии ту?унан кылгас и?итиннэрии о?орбута. Ньиэмэс халабырдьыттара сэрэтиитэ суох сидьи?ник саба т??эн улахан ?л??-с?т?? тахсыбытын, ол эрээри Сэбиэскэй Кы?ыл аармыйа Иосиф Виссарионович Сталин салалтатынан к??стээх утарсыыны о?ороллорун ту?унан и?итиннэрбитэ. Кы?ыл аармыйа к??стээ?ин, ?ст???? сотору уодьуганныа?ын ту?унан эрэннэрбитэ. Онно дьэ бу эдэр буойуннар бэриниилээхтик сулууспалыахтаахтарын то?о?олоон бэлиэтээбитэ. ?сс? «Коммуна суола» холкуостарын бэрэссэдээтэлэ Лэгэнтэй Мааркабыс Нохуоккун хо?уун ?лэ?иттэрин уоттаах сэриигэ хорсуннук охсу?ан, сахалар ааттарын т??эн биэрбэккэ, кырыктаахтык кыргы?алларыгар алгыс тылын эппитэ. Дьэ ол кэнниттэн байыаннай та?астаах ки?и доргуччу хамаандалаан, сэриигэ барааччылар аттарын миинэн, аарыктаах айан суолун туту?ан, дьулур?атык айанната турбуттара.
Лэгиэн сэриигэ барааччылары, сахалыы сиэринэн улаханнык аймаммакка, дьиппиэнник атаарбыта уонна ыраатан эрэр уоланнарга ту?аайан:
– Саалаахтан самныма?, охтоохтон охтума?, – диэн ал?ыы хаалбыта. Атаарааччылар, Лэкиэс ийэтэ былаатынан ыраатыахтарыгар дылы далбаатыы турбуттара. Бу уоттаах сэрии со?отох уоланын туох-хайдах к?рс??н, тугу-тугу тускулуон саныан да куттанара. Сэгэйик ытаан дьолтойбут хара?а кыыс о?о килбик иэйиитин кэрэ?илиирэ. Барыларыттан ???э уонна у?уннук кини эрэ былаата ыраахтан турта?ныыра.
