Сэриигэ аттанааччылар хас да биэрэстэни барбыттарын кэннэ, Лэкиэс Туо?ахтатын ??рэ ыраах алаас ?рэ?ин у?уор сылдьаллара к?ст?б?тэ. Айанньыттар аттара кистээн дьири?иппиттэрэ. Лэкиэс Туо?ахтата сиэлэ буралла?наан ??р?ттэн к???н?н ?рэх кытылыгар диэри сиэлэн кэлбитэ. Тыалга ?рэллэ?ниир к???л?н аннынан хатаа?ын чолбонун курдук уоттаах харахтарынан айанньыттары чочумча одуулуу турбахтаан баран, и?ин т?гэ?иттэн э?сэн улаханнык кистээн дьырылаппыта. Лэкиэс с?рэ?э м???л гына т?сп?тэ. Кини кутун туттарбыт Туо?ахтатын: «Аны к?р??м дуо?» – диэн санаа ??йэ-хаайа туппута. Ону сэрэйбиттии, Туо?ахта сииктээх таныыларынан сыт ыла-ыла, кистии-кистии, ?рэ?и кыйа сэриигэ барааччылар субур?аларын сайыспыттыы, сиэлэн атаарбыта…
ААРА АЙА??А
Лэкиэстээх биир нэ?илиэктэн тохсуо буолан ы?ырыллыбыттара. Ол курдук бары тутуспутунан, оройуон киинигэр байыаннай хамыы?ыйаны ааспыттара. Оччотоо?у к??гэйэр к?ннэригэр сылдьар эр бэртэрэ, то? ма?ы булгу тардыах курдук, б???-та?а к?р??нээхтэрэ, от-мас ?лэтигэр эриллэн улааппыт буоланнар, эт-хаан ?тт?нэн чиргэллэрэ, чэгиэннэрэ. Хамыы?ыйаны ааспыттарын кэннэ иккис к?н?гэр, т??рт??р ыам са?ана, атын нэ?илиэк уолаттарын кытары та?а?ас тиэйэр массыынанан Аллараа Бэстээххэ илдьибиттэрэ.
Массыыналар суол буорун ?р? бур?атан, к?н ар?аа са?ахха тэмтэйэ санньыйыыта, ?л??нэ эбэ ?рд?к мырааныгар тиийэн кэлбиттэрэ. ?л??нэ эбэ киэ?, модун к?ст??тэ иннилэригэр туох да ку?а?ан сибикини т??йбэттии, на?ыллык уста сытара. У?уор ырыых-ыраах дьоллоох Дьокуускай куорат дьиэлэрэ бытыгыра?ан тумарыктыйан к?ст?лл?р?. Массыыналар аллара сыыйыллар суолунан сотору Буор Ылар диэн ааттаах сиргэ тиийэн чугас-чугас тохтообуттара. Сэриигэ барааччылары массыынаттан т??эллэригэр соруйбуттара, барыларын биир кэккэ?э устуруойдаппыттара. Саллаат оло?ун са?а билэн эрэр эдэр дьон са?ата суох турбуттара, арай сирэйдэрэ к?н уотугар тыйыстык дьиппиэрэ кыы?ан ылара. Байыаннай та?астаах ки?и ар?аа кырыктаах кыргы?ыыга Сэбиэскэй аармыйа хорсуннук сэриилэ?эрин, ол да буоллар ?ст??х кимэн киириитэ со?уччутун уонна олус уода?ыннаа?ын ту?унан и?итиннэрбитэ. «Сэбиэскэй норуот чулуу уолаттара, ньиэмэс халабырдьыттарын утары биир ньыгыллык, хорсуннук туруула?ан сэриилэстэхпитинэ, кыайыы би?иэнэ буолуо», – диэбитэ. Онон б?г????ттэн ыла бары байыаннай бэрээдэгинэн, хамаанданан сылдьалларын то?о?олоон эппитэ. «Ким байыаннай бэрээдэги, бирикээ?и толорбот, к???лэ суох байыаннай лаа?ыртан к?рээтэ?инэ, дизертир буолар уонна байыаннай кэм сокуонунан трибуналга туруо, ол аата ?г?с кэпсэтиитэ суох ытыллар», – диэн дьулаан ыстатыйаны били?иннэрбитэ. Онтон: «Вольно!» – диэн хамаанда биэрбитэ. ?сс? да д?й??рэн турар тыа уолаттарыгар: «Тар?а?ы?!» – диэн тылбаастаан, дьэ ?й ылан тар?аспыттара. Ити курдук сотору-сотору массыыналарынан, сорохтор атынан ма?найгы хомуурга т?бэспиттэр кэлитэлээн испиттэрэ.
Аллараа Бэстээххэ сэриигэ барааччылары биир сиргэ т?мп?ттэрэ, араас та?астаах-саптаах, к??гэйэр к?ннэригэр сылдьар уоланнар т?тт?р?-таары хааман-сиимэн адаары?на?аллара. Лэкиэс бииргэ ы?ырыллыбыт уолаттарыныын бары туту?ан сылдьарга с?бэлэспиттэрэ. Оннук санааларыгар да б???х буоларга дылы эбит. Бары да нууччалыы билбэттэрэ улаханнык мо?уоктуо?уттан санаа?а ылларбыттара. Арай Лэкиэс син онон-манан удума?алатар курдуга. Взвод, рота хамандыырдарынан ??рэхтээхтэри анаталаабыттара. Онон олор салалталарыгар киирбиттэрэ.
Сарсыныгар «Красный» диэн дьо?ус борохуотунан Лэкиэстээ?и трюм?а, палуба?а толору симэн Даркылаахха туораппыттара. Оннук ол борохуот хаста да кырыммыта. Оттон туораабыттары устуруойдата-устуруойдата сатыы хаамтаран, куорат киинин диэки Жорницкай уулусса?а баар кэ?эс олбуордаах мунньар пуу??а а?алтаан испиттэрэ. Нуучча, саха, араас да омуктар ки?и ки?итин билсибэт ?л?гэрэ этэ. Киэ?э барыларын устуруойдатан баран толуу, байыаннай та?астаах нуучча эписиэрэ сэрии ту?унан кылгас и?итиннэрии о?орбута. «Т??к?нн?? уоран саба т?сп?т фашистскай халабырдьыттары уодьуганныахпыт, Сэбиэскэй аармыйа ньыгыл к???э ?ст???? кыайыа?а», – диэн доргуччу эппитэ-тыыммыта. «Онно, бу сэриигэ ы?ырыллыбыттар, э?иги, хорсуннук кыргы?ыахтааххыт», – диэн то?о?олоон бэлиэтээбитэ. ?г?стэр алаастарыттан са?а тэлэ?ийбит, нууччалыы са?аны бастакыларын истэр буолан, эписиэр тугу эппитин ?йд??б?т?хт?р?. Ол эрээри кини сорунуулаах сирэйиттэн-хара?ыттан туох эрэ с?д? суолталаах хамаанда бэриллэн эрэрин с?рэхтэринэн таайбыттара.