Би?иги кэнниттэн баты?ан киирдибит. Киэ? ба?айы бала?ан эбит. Ха?ас диэки о?охтоох, у?а диэкинэн ?с т?нн?ктээх. Дьиэ и?игэр хас да ки?и баар эбит. Били ?ч?гэй дь???ннээх дьахтарбыт, та?а?ын сы?ынньахтанан баран, дьонугар му?ха?а сылдьыбытын си?илии кэпсээтэ. Арай дьиэлээх дьахтар эбит.
– Му?ха?а сылдьар о?олоргут дуу? – диэн ыйытта би?игини биир халы-мааргы дь???ннээх, хара ырбаахылаах, эмэхсийэн эрэр дьахтар.
– Ээ, му?ха?а сылдьабыт, – дэстибит би?иги.
Итинтэн ураты атын кэпсэтии диэн суох буолла. Би?иги дьиэлээхтэри одуула?а, туох да са?ата суох, атах оро??о олордубут. Аччык ?лб?пп?т диэн с?рдээх буолан баран, би?иги, дьиэлээхтэртэн килбигийэн, и?ит к?рд??н ылан, чэй оргутунан испэт дьон буоллубут. Дьиэлээхтэрбит да?аны, би?игини бу о?олор то?муттара, аччыктаабыттара буолуо диэн, а?аппат ыал буоллулар. Би?иги дойдубутугар эбитэ буоллар, ыал а?атыа этэ. Бу дойдуга ку?а?ан да буолар эбит. ?р со?ус олорбохтоон баран, би?иги к??лгэ т?нн?н киирдибит. Ол киирэн и?эн с?бэлэстибит: до?оор, би?иги бу дойдуга аччыктаан да ?л????кп?т, онон куоракка бу киэ?э т?нн??х, кинилэр балыктарын улахан сиэтин диэн. Ити курдук с?бэлэ?эн баран, би?иги, к??л хамы?ын быы?ыгар са?ан олорон, то? сиикэй кырбас эти бэрэчиинэй бы?а?ынан сии сатаатыбыт буолан баран, бы?ахпыт хотумна, аччык турдубут. Арай к??л оттотугар киирэн к?рб?пп?т, ки?и диэтэх ба?айы элбээбит: нууччалар, ха?аактар мээлэ кэлбиттэр. Биир хара бараан сонноох улахан ба?айы манаах манастыыр аатыттан балык ?ллэстэ кэлбит. ?р?? К??л тулатын ходу?ата сор?ото манастыыр сирэ эбит, онон сылтаан манаах балык ылаары о?остон кэлбит эбит.
Би?иги буолла?ына, дьо??о аралдьыйан, куоракка барар с?бэбитин умнан кэбистибит. Ити гэннэ му?ха тахсара чуга?аабыт, онон балык кэллэ?инэ к?р??хп?т диэн сырыттыбыт. Мин биир саханы кытары бэчимэ тардыстым. Ол икки ардыгар то?муппут аа?ан, би?иги оонньоон-к?лэн бардыбыт. Бэчимэ тарда турдахпытына, били улахан манаахпыт би?иэхэ хааман д?д?лдь?йэн кэллэ.
– То?о бэчимэ?итин кыайан таппаккыт? – диэн баран, манаах кэлэн, а?аар илиитинэн тардыспыт буолла.
«К?р, бу манаах буолан баран, сахалыы ?ч?гэйдик да са?арар эбит», – дии санаан, мин улаханнык муодар?аан, манаа?ы ?р? к?р?н, мы?аан турдум.
Манаах хара лэ?кэйбит бэргэ?элээх, к?лб??э?и уоппут курдук у?ун бытыктаах, хара?а муу?у кыбыппыт курдук к??х, мунна хонто?ор, уо?а кы?ыл эбит.
Онтон арай чардаат диэки дьон са?ата мээлэ аймана т?стэ. Мин, бэчимэбин бара?ан баран, ол диэки с??рэн тиийдим. Му?халаах тойоммут Томторук о?онньор ??лээннээхтэрин кытта сыар?а?а арыгылыы олорор эбит. Итирик-кутурук мээлэ элбээбит. Биир итирбит, ма?ан туос этэрбэстээх ха?аак, кимиэхэ да?аны ис буолбакка, к?р?лээн эрэр эбит. Ырыата-тойуга, ??хс??тэ мээлэ ?ксээбит. Били ха?аак, ??к??лээтэ?им буолан, ыстанан кэллэ да, биир хаарыс сонноох саха дьахтарын, илиититтэн харбаан ылан, эргичитэн а?алан, мууска тиэрэ быра?ан кэбистэ. Ол гэннэ ыллыы-ыллыы арыгы и?э олорор дьон диэки ыста?алыы турда. Ону к?р?н, дьон к?сс??лэрэ-??р??лэрэ ыраатта.
– Ити кыайар уола с?г?ннээмээри гыммыт ээ, бада?а, – дэстилэр Томторук уолаттара, чардаат аллара туран…
– Дьэ, с?рдээх ки?и, до?ор, ити ха?аак! – диэтэ Борокуопай.– К?р эрэ, Уйбааны эбэтэ эмээхсин булбут.
Мин ону ?йд??н к?рб?т?м, Уйбааны итирбит нуучча эмээхсинэ ?р? к?р?н туран са?арар: «То?ойум о?ото, то?ойум о?ото, оннук буолбат дуо?»
Уйбаан буолла?ына, абаа?ы к?рб?т ки?и бы?ыытынан, иэдэс биэрэн баран, тугу да са?арбакка, би?и диэки а?ыннарыах курдук к?р?н турда. Ки?ибит то?мут, аччыктаабыт бы?ыылаах, – ??т?н тохпут о?о курдук буолан хаалбыт. Мин аттыгар тиийэн: «Уйбаан, ити эбэ? эмээхсин дуу?» – диэн к?лэ-к?лэ ыйыттым. Онуоха Уйбааным ???ргэннэ бы?ыылаах: «К?т?р? ким билэр, абаа?ы кыы?ын курдук ба?айы булла дии!» – диэтэ, муннунан сы?сыйан баран.
– Дьэ, с?рдээх дь???ннээх ки?и, итирбит буола-буола! – диэтэ Борокуопай.
Ити итинэн ааста.
Му?ха тахсыытыгар дьон бары чардааты тула ?м??р?ст?лэр. Манаахпыт чардаат уутун илиитинэн кириэстии охсон баран, бэспиирэ быта?айын бырахта.
– Эбэбит т?гэ?ин к?рд?р?? ини, – диэтэ Томторук о?онньор, кыл хамыйа?ынан ууну буккуйа туран.
Кырдьык, кини эппитин курдук, икки ки?и арычча тардар, ?ч?гэй ба?айы дь???ннээх кы?ыл собо бачыгырыы т?стэ.
– К?р, балык кэллэ ээ! – дэстилэр ??рб?т дьон са?ата.
Балыктарын мууска ба?ан кэбистилэр. Манаахпыт балык ?с гыммыт биирдэрин бы?а хомуттаран ылан, к??лгэ куттарда да, сыар?алаах акка олорон, куоракка тэптэрэн хаалла. Кини барарын а?ай кытта, айдаан буола т?стэ. Ха?аактар балык ?с гыммыт биирдэрин би?иги ылыах кэри?нээхпит диэн м?кк??р? туруордулар. Онуоха сахалар буолумматылар, балыгы баар ки?и ба?ынан ?ллэстэргэ с?п диэн. Онтон эти?ии, ??хс?? буолла. Ол икки ардыгар били итирик эккирээбит ха?аак, хантан эрэ ыстанан кэлэн, туох да эппиэтэ суох кутулла сытар балык оттотугар киирэн туран:
– Балыгы а?алы? да сабаас, – дии-дии, ??г?л?? турда.
