А пасля паэт павольна загаварыў, спакойна і ціха, нерухома ўтаропіўшыся яснымі вачыма ў пабялелага паляўнічага. Словы падалі цяжка, размерана: пра паляванне, што імчыць над верасовымі пусткамі, што адбірае чалавечыя жыцці, пра алую кроў на снезе, што сплыве ў зямлю і ўвесну вернецца да сонца свежымі пяшчотнымі парасткамі. Бо чалавечыя дзеці – як парасткі травы: колькі ні тапчы, з’яўляюцца новыя, запаўняюць лугі, звіняць пад ветрам. Чым далей, тым болей, і хутка – зусім хутка па мерках старэйшых дзяцей поўні – гэтая зямля стане зямлёю людзей.
І знікнуць пад жалезным плугам дзікія пусткі, і паўстануць палямі, дзе чалавечыя дзеці стануць вырошчваць хлеб. Святыя крыніцы яны засыплюць, святыя камяні разаб’юць і пусцяць на будоўлю свайго жытла. І калі для старэйшых дзяцей болей не застанецца месца, то паляванню, бездапаможнаму, бяссільнаму перад чалавекам, таксама не будзе куды падзецца.
– І тады я бачу тваю кроў на снезе, – гаварыў Йурай, гледзячы скрозь паляўнічага, скрозь калоны з чароўнымі знакамі, скрозь зорную чарнату. Словы віравалі вакол, хвосткія, небяспечныя, як стрэлы. – Але твая кроў не прарасце новым жыццём, а толькі…
– Даволі!.. – Князь павёў рукою, як бы адсякаючы паэтавы словы. – Няма веры ні песням тваім, ні сведчанням, ні прароцтвам. Змоўч!
Йурай, абарваны на паўслове, сціх, згорбіўшыся, і цяжка пераводзіў дыханне, і ледзь трымаўся на нагах. Ільга толькі зараз заўважыла, наколькі ён стомлены, спустошаны, аслабелы. Задумалася пра тое, як яно – быць ператвораным у лядзяш, і жахнулася. Сэрца сціснулася ад шкадавання, а з болем ажылі ўнутры іглы інею.
– А ну, адпусці яго! – усклікнула Ільга, сілаю волі змушаючы сябе не дрыжаць ад холаду і страху. – Не хочаш ты яго песень і прароцтваў – то і не трэба, не слухай, цешся. А яго – адпусці!
Паляўнічы зарагатаў адкрыта, па ўсёй зале ўзвіліся смешкі, грамчэйшыя і цішэйшыя. Князь, смеху непадуладны, агледзеў залу, спыніўшы на Ільзе свае ледзяныя вочы ўсяго на імгненне – занадта доўгае, жудаснае імгненне, за якое Ільзіна сэрца амаль прыпынілася.
– Змоўч і ты, здабыча палявання, – сказаў Князь нарэшце. Ад аднаго гуку ягонага голасу смех апаў. – Ты, што падняла руку на нашага вогненнага змея, заслугоўваеш адно быць зацкаванай хартамі.
– То хай пачнецца пагоня, – адазваўся паляўнічы, усё яшчэ бледны, усё яшчэ ахутаны цяжкімі Йураевымі словамі.
Ільга задрыжала – і раптам апынулася быццам за апошняй рысай, за мяжою жаху. Адтуль паглядзела на сябе як бы збоку, з неймавернай далечыні. І падумала разняволена: «А чаго, уласна, баяцца? Калі на тое, як бы гэтыя ні страшылі сваім паляваннем, сваімі хартамі, двойчы памерці нельга. Ды і самі яны – баяцца. Куды болей, чым яна баіцца іх. Усе яны, колькі іх тут ёсць, страшэнна баяцца ўсяго толькі аднаго паэта, амаль зломленага, знясіленага, згорбленага».
– А, дык справа ў тым цмоку! – выгукнула Ільга. – Але, калі той цмок быў твой, князь не-людзей, дык ведай: твая пачвара разбурыла мой дом, родных маіх спаліла! Можа, гэта мне варта з цябе спытаць? А, справядлівы князь?
А Князь упершыню паглядзеў на Ільгу вочы ў вочы, – і тая ўпала, правалілася ў ягоныя бяздонныя зрэнкі, як правальваюцца ў палонку. Боўталася, бяспамятная і бездапаможная, у халоднай задушлівай цемры, пасля вынырнула – калі Князь, насыціўшы сваю цікаўнасць, павольна адвёў халодны пагляд.
– Справядлівасць для ўсіх адна, княжа, – падаў голас руды рыцар, які доўга сядзеў моўчкі і толькі хмурыўся. – Мы першыя нанеслі ёй крыўду.
– Але яна забіла княжага звера! – ускрычаў паляўнічы. – Праліла змееву кроў! Смерць за смерць, кроў за кроў! Ці ж сцерпім мы…
– Звер не забіты, – загаварыла белая панна, свідруючы Йурая позіркам. – Звер да пары спіць у халодных хвалях ракі, у бяспецы, надзейна закаваны ў скалу. Так, паэт?
Йурай паківаў. Белая панна ўсміхнулася і павярнулася да бацькі.
– Бачыш? – спытала. – Твой мудры відуш пра ўсё паклапаціўся. Зрабіў менавіта тое, што трэба было. Твой відуш памятае, каму служыць. Так, паэт?
– О, як я магу забыць, – азваўся Йурай. І змушана пакланіўся.
Князь паклаў вострае падбароддзе на сплеценыя пальцы рук. Вывучаў Ільгу звысоку, разглядаў з адчужанай халоднай цікаўнасцю, як незвычайную жамярынку.
– Яна сапраўды праліла змееву кроў, – сказаў ён павольна, быццам выцягваў з Ільзінай русай галавы нітачку памяці. – Ударыла халодным жалезам. Як ударыла бы любога з нас, калі б толькі магла, праўда ж, чалавечае дзіця?
Ільга зачырванелася, згадаўшы пра лук ды калчан са стрэламі, якія прыцягнула сюды з сабою. Зараз зброя налілася невыносным свінцовым цяжарам, прыціскала да падлогі, абвінаваўча патыхала холадам. Госці вакол загулі з гневам і незадаволенасцю, вочы іх свяціліся ў паўзмроку, быццам кашэчыя.
– А твой сын зацкаваў бы яе хартамі, калі б толькі мог, – змрочна зазначыў руды рыцар. – Ды «магчы зрабіць» і «рабіць» – не тоесныя рэчы, княжа.
– Ты змякчэў, Косткасей, – Князь з насмешкаю прыўзняў куточкі вуснаў. – Хочаш сказаць, нахабнае чалавечае дзіця, што няпрошаным з’явілася на нашае свята, не заслугоўвае пакарання?
Руды зірнуў на Ільгу, паціснуў плячыма.