— Дарагі браце, які-б шчаслівы быў наш бацька, калі-б ён мог пачуць цябе! Як ты падобны, Роберт, на нашага дарагога бацьку! Калі ты станеш дарослым, ты будзеш такі самы, як ён.
— О, Мэры!..— прашаптаў хлопчык, чырванеючы да вушэй.
— Але чым мы можам аддзякаваць Гленарвану і яго жонцы за тое, што яны зрабілі для нас? — сказала Мэры.
— О, гэта зусім няцяжка! — крыкнуў Роберт горача, з юнацкім энтузіязмам.— Мы будзем бязмежна любіць і паважаць іх, і, калі гэта будзе патрэбна, кожны з нас аддасць сваё жыццё за іх.
— Не, мы будзем жыць для іх! — крыкнула маладая дзяўчына, цалуючы свайго брата.
Дзеці капітана Гранта летуценна пазіралі ў марскую далечынь, ахутаную начною імглою.
Яны змоўклі. Але ў думках кожны прадаўжаў пачатую гутарку. Лёгкія хвалі паціху плёскалі за бартом яхты. Вінт падымаў бліскучую пену.
І раптам, сярод гэтай нямой цішыні, у якую, здавалася, быў захутаны ўвесь свет, брату і сястры адначасова здалося, што чуюць нечы далёкі і жаласны голас. Гук гэтага голасу прымусіў іх здрыгануцца.
— Да мяне, да мяне! — выразна прагучэла ў цішыні.
— Мэры,— прашаптаў Роберт,— ты чуеш?
І, перагнуўшыся цераз борт, абодва, ледзь дыхаючы, пачалі ўслухоўвацца і ўглядацца ў імглу.
Але яны не бачылі нічога.
— Роберт,— сказала Мэры, бляднеючы ад хвалявання,— мне здалося... мне здалося, таксама як і табе... Не, мы трызнім абодва, Роберт!
Але ў гэты момант новы прызыў данёсся да іх. Гэтым разам ілюзія была такой моцнай, што абодва яны закрычалі:
— Бацька! Бацька!
Гэта было ўжо занадта для Мэры Грант. Яе нервы не вытрымалі, і яна непрытомнай упала на рукі брата.
— На дапамогу! — закрычаў Роберт.— На дапамогу к сястры, к бацьку!
На гэты крык прыбег рулявы і вахценныя матросы.
Праз некалькі секунд Гленарван, Джон Мангльс і Элен былі ўжо на палубе.
— Сястра памірае, бацька там!..— крычаў як непрытомны Роберт, паказваючы ў цёмную далячынь.
Ніхто не разумеў яго слоў.
У гэты момант Мэры прышла ў прытомнасць.
— Бацька! Бацька!..— гаварыла яна, як вар'ятка.
Няшчасная дзяўчына, хістаючыся, спрабавала дайсці да парэнчаў.
— Містэр Гленарван, Элен! — усклікала яна, ламаючы рукі.— Я кажу вам, што чула яго голас.
Слёзы не давалі ёй гаварыць. Ёй зноў стала млосна Элен завяла яе ў каюту.
Роберт астаўся на палубе, бесперапынна паўтараючы: «Мой бацька там, ён там, я чуў яго голас!»
Усе сведкі гэтай тужлівай сцэны не сумняваліся, што няшчасныя дзеці сталі афярай галюцынацыі. Але як пераканаць іх, як давесці ім, што яны памыляюцца?
Гленарван першы паспрабаваў зрабіць гэта. Ён узяў Роберта за руку і сказаў яму:
— Ты сапраўды чуў голас бацькі, дзіця маё?
— Так, сэр, ён чуўся аднекуль здалёк. Ён клікаў: «Да мяне, да мяне!»
— І ты пазнаў гэты голас?
— Ці мог я не пазнаць яго? Мая сястра таксама чула яго голас і таксама пазнала яго! Як можаце вы меркаваць, што мы абодва памыліліся? Сэр, прашу вас, хутчэй на дапамогу к бацьку. Лодку, лодку!
Гленарван бачыў, што ён не мае сілы пераканаць няшчаснага хлопчыка. Усё-ж ён у апошні раз паспрабаваў. Ён паклікаў рулявога.
— Гаукінс,— запытаў ён у яго,— вы стаялі на вахце ў той час, калі міс Грант зрабілася млосна?
— Так, сэр,— адказаў Гаукінс.
— І вы нічога не бачылі, нічога не чулі?
— Нічога, сэр.
— Ты бачыш, Роберт, што ты памыляешся,— сказаў Гленарван.
— Каб гэта быў бацька Гаукінса,— з несакрушальнай упэўненасцю запярэчыў хлопчык,— ён не гаварыў-бы, што ён нічога не бачыў і не чуў. Гэта быў мой бацька, сэр! Мой бацька, мой бацька!..
Слёзы душылі Роберта, ён увесь збялеў і самлеў. Гленарван занёс яго ў каюту, палажыў на пасцель, і хлопчык, стомлены хваляваннямі ночы, зусім знепрытомнеў.
— Няшчасныя сіроты! — сказаў Джон Мангльс.— Якія пакуты выпалі на іх долю.
— Так,— адказаў Гленарван,— прыступ роспачы мог выклікаць у іх адначасова аднолькавую галюцынацыю.
— Адначасова ў абодвух! — прашаптаў Паганель.— Гэта болей чым дзіўна. Ні адзін вучоны не паверыў-бы гэтаму...
Перагнуўшыся цераз парэнчы і даўшы знак усім прысутным маўчаць, ён уважліва прыслухаўся. Вакол панавала нямая цішыня. Паганель голасна крыкнуў. Ніхто не адказаў яму.
— І ўсё-ж гэта дзіўна,— мармытаў географ, ідучы ў сваю каюту.— Кроўнасць думак і пачуццяў усё-ж недастаткова, каб выклікаць такое цуда.
Назаўтра, 8 сакавіка, а пятай гадзіне раніцы, ледзь занялося на золак, усе пасажыры, не кажучы ўжо пра Мэры і Роберта, якіх нельга было ўтрымаць у пасцелі, сабраліся на палубе «Дункана». Кожнаму хацелася як хутчэй убачыць зямлю.
Усе біноклі былі накіраваны на востраў. Яхта стаяла за адну толькі мілю ад яго. Раптам пачуўся крык Роберта. Хлопчык запэўняў, што ён бачыць двух людзей, якія бегаюць па беразе і махаюць рукамі, і трэцяга, які падымае сцяг.
— Англійскі сцяг! — крыкнуў Джон Мангльс, схапіўшы падзорную трубу.
— Гэта праўда! — закрычаў Паганель, жвава павярнуўшыся да Роберта.
— Сэр,— сказаў Роберт, калоцячыся ад хвалявання,— калі вы не хочаце, каб я ўкінуўся ў мора, загадайце спусціць шлюпку. Ах, сэр, я на каленях прашу вас дазволіць мне першаму ступіць на зямлю!
