– Хайдах эмит тулуспут ки?и, дьон-сэргэ аччыктаан эрэр, – диэн Уйбаан Б?т?р??б?с, санаа?а ылларан олорон, са?а аллайда.
– Бу кыстык, манан буолла?ына, ыарахан кыстык буолара буолуо.
– Бэйи, ол гынан баран Арбы??а от ??н??тэ ?ч?гэй дииллэр, били??и туругунан барда?ына, кыстык оппутун булунар кыахтаахпыт, онон санааны на?аа т??эрэр сатаммат, – диэн Уйбаан Б?т?р??б?с кытаанахтык кэпсэтиини т?м?ктээбитэ.
Тойон Арыы, ааттыын да Тойон Арыы дэнэр, арыы талахтардаах, киэ? нэлэ?испит хочолордоох, к?м?стээх Алдан Элиэнэ эбэ хоту??а т??эр Нам оройуонун Арбынын сирэ. ?р?с арыытын ??н??лээх ходу?атыгар ыраах к??х буруо тунаарыйа сыыйыллар. Бу Хайахсыт Т?мс?? холкуо?уттан Ба?ылай биригээдэтэ кэлэн, к??рээннээх ?лэ ????гэр ?лг?м ??н??н? сомсон ?лэлии сылдьар. Отууга Л?г?нт?й хотуур таптайан чапчыйар тыа?а ыраахтан и?иллэр. Отуу уота барахсан к?лэн-??рэн чачыгыраччы умайар, оллоо??о к?н?ск? омур?ан чэйэ оргуйаары сыыгыныыр. Отчуттар балайда киэ? сири чэрчилээн, охсон тэлэкэлээбиттэр. Ыраах бугуллар бачыгыраабыттара к?р??ххэ астык. Ньукуус к?л?h?н буолбут с????н соттоот, а?ата Ба?ылай кэнниттэн тэ??э т?с?hэн, дайбаан даллаахтаан истэ. Оо, бу курдук ??н??лээх сиргэ ки?и илиитэ-ата?а тахсан, оттуурга ?ч?гэй да ба?айы. О?о?уулаах хотуур тыа?а биир кэм «куус»-«куус» гына тыа?аан, охсуллубут от бэйэтэ кыра субуу курдук буолан, Ньукуус ха?ас ?тт?гэр хаалан истэ. Оо, арай сэрии буолбатах буоллун, убайа С??дэрдиин т??? эрэ сири тэлэкэлээбит буолуохтара этэ. Ньукуус иннигэр ??мм?т оту, ньиэмэс саллааттарын курдук саныы-саныы, э?этэ Л?г?нт?й сатабыллаахтык таптайбыт буускап хотуурунан ?лг?мн?к ??мм?т хойуу оту т?рд?ттэн халбыйа дайбаан, биир кэмник хардыылаан, хотуулаахтык дь?кк?йэн истэ. Арай эмискэ аттынаа?ы к?л?йэ?э элиэ кынатын тыа?а сирилээн аллара т??эн эрэрин к?р?н тохтуу биэрдэ. Элиэ дэгиэ ты?ырахтарын сарбатан, тугу эрэ ылаары к?л?йэ ?рд?гэр чуга?аан истэ?инэ, ийэ чыккымай мээтиргээбитинэн элиэ?э кэтиллэрдии утары к?т?н та?ыста. Элиэ со?уччу к?рс????ттэн куйбах гынан а?аран биэрээт, т?тт?р? ?р? ханарыйан, ???э к?т?н та?ыста. Ийэ кус барахсан, кутталларыттан хомус быы?ыгар ?рэл гыммыт о?олорун ы?ыртаан, мээтиргии-мээтиргии, к?л?ччэ?э т?тт?р? т???нэн кэбистэ. От ыйын ортото, кус о?ото балайда улааппыт кэмэ этэ. Бу уот кураан, сут к?т?р айма?ар эмиэ дьайан, оро?улаан, сутурук эрэ са?а буолаахтаатахтара. Дэгиэ ты?ырах а?ылыга буола сыспыт кус о?олоро, ?р?? тыыннарын ?лл?йд??б?т ийэлэригэр махтаммыттыы, тула ?м??р??эн, бары хомус быы?ыгар киирэн с?тэн хааллылар. Кутта?ас ки?ини «кус с?рэх» дииллэр да?аны, ийэ кус о?отун к?м?скэлигэр эрдээх бы?ыытын Ньукуус с??? санаата.
Оттон ???э туох да буолбата?ын курдук тэлээрэ дайар элиэни ?ст??х, ньиэмэс дьарапылааныгар холуу к?р?н, убайа С??дэр улахан сэриилэ?эр бууска диэн тэргэнинэн сууллары ытыан санаталаан, хотуурун дуускатын ыгыта туппахтаата.
Ити курдук Чурапчы холкуостара Нуотара, Куолума т?рд?гэр Тойон арыыга, Хомустаах, Н?д??тт?нэ, Му?ур ?рэхтэргэ сыл тахсар оттоноллоруттан санаалара б???хс?йэн, сылайары аахсыбакка, ууларыгар-хаардарыгар киирэн, к??рээннээх ?лэ ????гэр т?б?г?рэ сылдыбыттара.
Атырдьах ыйа ??мм?тэ. Сайы??ы к?н уотун кутааланар сырал?ана арыый с???р?йэн, куорат лааппыларыгар, ларектарыгар бастакы о?урсу, помидор атыыта са?аламмыта. Быыллаах уулуссаларынан байыаннай та?астаах дьон т?тт?р?-таары аалы?на?аллара, хам-хаадьаа массыыналар бирилэ?эн аа?аллара. Куорат к?ндэлэс киэ? т?нн?ктэрдээх таас дьиэлэрин ?рд?нэн сабардаан, сиэрэй к?ннэр устан испиттэрэ. Биир оннук к?н Тулагы-Киллэм?э бурдук баа?ынатын кытыытыгар буору бур?атан кэлэн массыына хорус гыммыта. Массыынаттан хас да ки?и т??эн, бурдуктаах баа?ына диэки хаамсыбыттара. Инники испит ки?и т??к?с гынан курааннаабыт бурдук куола?ын ыты?ыгар сыыйа тардан ылан, онтун одуула?а турбута. Кэннинээ?и дьоно эмиэ, кинини ?т?ктэрдии бурдугу тоноон, т??к??н?сп?ттэрэ. Онтон кэннигэр турааччылартан биирдэстэрэ инники турар ки?иэхэ чуга?аан кэлбитэ уонна: «Иван Иванович, арай биир эмит улаханнык курааннаабыт оройуон холкуостарыттан ?лэни кыайар дьону хомуйан, балыктыыр артыаллары тэрийэн, хоту ыыттахха хайдах буолуой?» – диэбитэ. Онуоха ки?итэ хардарбакка, атыны тугу эрэ толкуйдаабыт сирэйдээх, ыты?ыгар ылбыт ситэн эрэр бурдугун туораа?ын ??рэтэрдии бэрийэ турбута.
Н???? к?н сарсыардата ??нэн, куорат дьоно ?лэлэригэр тиэтэйэн, сиэрэй уулуссаларынан аалы?наспыттара. Куорат киинигэр турар багдаллыбыт Обком дьиэтин ?лэ?иттэрэ эмиэ кэлитэлээн барбыттара. Килэрийбит муосталаах, холлороон курдук к?р?д??рдэр устун кумаа?ы тутуурдаах дьон, кабинеттан кабинекка сыбыытаан, ааннарын тыа?а лабыр?аан олорбута.
