Муннун анныгар тор курдук хара бытыктаах Совнарком биир тутаах ?лэ?итэ Егор Дмитриевич Бур?аа?айап, ки?инэйэн ыллыы-ыллыы, Сталин мэтириэтэ кичэллээхтик ыйаммыт кабинетыгар туох эрэ суолталаа?ы, ыраа?ы толкуйдуурдуу боччумура туттан олорбута. Ити кэм?э хос аанын то?суйаат, кыырыктыйбыт баттахтаах а?амсыйа барбыт Бастаахап киирэн кэлбитэ. Илии туту?ан дорооболо?оот, олорунан кэбиспитэ. Бур?аа?айап, бэрийэ олорор докумуоннарын туора ууран баран, киирбит ки?иэхэ ту?аайан:
– Бэ?э?ээ Остапенконы кытары Киллэм?э тахса сырыттыбыт. Били Сибиир уонна Дальнай Восток ?р?стэригэр балык артыалларын тэрийиэххэ диэн ???эттэн кэлбит уураа?ы олоххо киллэриэххэ баара диэбиппэр Остапенко утарбата, – диэн эттэ.
– Туох диэтэ? – Бастаахап токкоолосто.
– Тугу да са?арбата, ол аата с?б?лэстэ?э дии, – диэн, боппуруо?у бы?ааран б?тэрбит са?а сананан, Бур?аа?айап тор курдук хара бытыгын дуоспуруннаахтык имэринэн ылаат, ыарахан сутуругун остуолга лис гына уурда.
– Дьэ, оччо?о, бу уураа?ы ?ч?гэйдик, тэрээ?иннээхтик ылсан ата?ар туруордахпытына, улахан махталлаах дьыала буолара саарбахтаммат, – диэт, Бастаахап Бур?аа?айап саннын таптайда.
Онуоха Бур?аа?айап, Сталин мэтириэтин диэки к?р?н ылаат, эттэ:
– Ити боппуруо?у ылсан хайыы-?йэ дьарыктана сылдьабын. Дьэ итинник сатабыллаах, толкуйдаах буолуохха наада.
Онуоха ки?итэ мичик гынан баран:
– Бу дьыала табылынна?ына, Сталинтан на?араада ыларбыт буолла?а дии, – диэн ньылбаарытта.
Санаабыта табыллан эрэриттэн астыммыт сирэйдээх Бур?аа?айап т?л?п??н туруупкатын ылан сорунуулаахтык эрийэн барда.
Ити кэм?э аллараа этээс биир кабинетыгар сир исписэлии?э докумуон бэрийэ олорбута. Кумаа?ы хачыгырас тыа?ын ?рг?тэн, эмискэ т?л?п??н тырылыы т?сп?тэ.
– Алло, – ки?и, Бур?аа?айап куола?ын истээт, ойон турбута. – Истэбин, Егор Дмитриевич.
– Бюро?а к?р?ллэр боппуруос бырайыагын бэлэмнээтигит дуо?! – диэн н??эр куолас и?иллибитэ.
– Ээ, барыта бэлэм, бэлэм, отут холкуоска бэлэмнээтим, – диэн тардыалатта, чиккэччи тэбинэн турар ки?и.
– То?о отутуй эрэ, т??рт уон диэн к?нн?р?н биэр! Онтон тохтуу т??эн баран:
– Суох, т??рт уон биир диэ! – диэн к?б??лээтэ с?? куолас уонна кэпсэтии б?пп?т?н туо?улаан туруупка тыа?а халыр гынаат, биир кэм «туук-туук» тыа?аата. Онно эрэ ?йд?н?н, м?чч? тутуом диэбиттии, ыга тутан турбут туруупкатын ылан т?л?п??н ?рд?гэр талыр гына бырахта. Б?пп?р??скэтин ылан, айа?ар уобаат, испиискэтин к?рд??н сиэптэрин хасы?ан хачыгырайда.
Истиэнэ?э ыйаммыт т?г?р?к хара араадьыйа?а диктор куола?а уоттаах сэрии хаамыытын туhунан сводканы били?иннэрдэ. Маннык и?итиннэриилэр д?р?н-д?р?н о?о?улла турар буоланнар, оччотоо?у кэм ты?аа?ынын ?сс? кытаатыннаран биэрэллэрэ.
– Атырдах ыйын 11 к?нэ ??мм?тэ. Обком мунньахтыыр саалатыгар бюро чилиэннэрэ аа-дьуо мустан барбыттара. Сотору бары оннуларын булан олорбуттара. Мунньа?ы партия Обкомун холкуостары к???р?р хамыы?ыйатын бэрэссэдээтэлэ, Сир наркома Алешин арыйбыта. Кини к?р?лл??хтээх боппуруостар бэбиэскэлэрин били?иннэрбитэ. Мунньах сэкирэтээрин кичэйэн суруйар б?р??т?н тыа?а ыраас кумаа?ыга сурдур?аабытынан барбыта.
Обком ?рд?к ????лээх саалатын ыарахан аана ли?игир гына сабыллан, киэ? уора?айыгар туох эрэ с?д? содуллаах боппуруо?у кистиирдии ньим барбыта.
К???р??н? тэрийэр хамыы?ыйа бэрэссэдээтэлэ Алешин, бюро чилиэннэрэ Бур?ааhайап, Бастаахап кэннэ уонча киhи уонна Чурапчы оройуонун салалтатыттан састааптаах делегация мунньахтарын са?алаабыттара.
Бур?аа?айап кы?ыл б?л??с сабыылаах остуолга н??эрдик сабыччы к?р?н олорон, мунньа?ы салгыы ыытан испитэ. Биир а?амсыйбыт ки?и уоттаах сэрии сводкатын били?иннэрбитэ. Кэнники ??мм?т кэккэ кураан сылларга Чурапчы оройуонун холкуостарын туруктарын ту?унан уонна ону туоратарга и?итиннэрии о?о?уллубута.
Бур?аа?айап тор курдук хара бытыгын имэринэн, олоппо?уттан ор?остон туран кэлбитэ, Алешин диэки ньылбаархайдык то?хох гынаат, хоруомабай хаачыгырас саппыкытынан ли?иргэхтээн тиийэн, багдаллыбыт с??нэ бэйэлээх трибунаттан ылыннарыылаах с?? куола?ынан са?аран ли?кинэтэн барбыта:
