– Самандои худро тайёр кунед. Фурсате фаро расида, ки дави Рахшону Хинги магас ва маорати шумо дар арса ба иёс бисанем. Мусобиаи асптоз ва камонварз дар Исфара авлонгои шумо хоад шуд…
Муколамаи шоир ва бародархондо ба интио омаду рои морпечи оугузар ам ба охир расид ва дар пеши чашмон Сиякл намоён шуд. Мирмалик, ки худро фарзанди дарё меисобид, чунин обанбори бузургро бори аввал медид. Тахмин муайян кард, ки бари кл нисбати Сайун чор-пан карат пановар аст, аммо арчанд кшид, охири толобро дида натавонист.
– Мегянд, ки аввали кл дар Воруху охираш дар Кошар, – шар дод Абдулмаид. – Агар кишт бошаду беист аракат кунад, ин масофаро дар як шабу рз тай мекунад.
– Расо воима кард, ака! – ханда бар лаб эрод гирифт Сабзал. –Иа оби бисёр ай куо меёя??
– Аз оби дидаи абр андаку бештар аз гиряи пирях. Дар буни Сиякл яхдони бузургест, ки ар яхпорааш як ки азимро мемонад!
– Нахо-од?!
– Абдулмаид дуруст мегяд, – ба мубоиса пайваст Шайх Бурониддин. – Аз ин яхчол чор дарёи к ба чор самти дунё меравад. Яке рди Ворух, ки то Сайун мерасад. Рди дуюм аз Раштонзамин сйи айун ор мешаваду сеюмаш як шохоби Норин асту чаорумаш аз кистони Масчо ба Зарафшон мерезад. Агар тарзи дигар гем, аз яхдони Ворух ба чор тарафи олам гузарго вууд дорад…
– Илтимос, таоон, як нафас тавауф кунед, – нохост ба тавалло даромад Мирмалик. – Дар китоби тарассул хонда будам, ки «рои махфии маълумотрасон байни афшину ихшидои суд аз Ворух мегузашт». Лекин дар чанд навиштаи сайёону урофидоно умлаи «деаи Ворух канораи Мовароуннар» хонда, саргаранг будам, ки ба кадоме бовар кунам. Ана акнун аиат то андозае аён гардид.
– Барои он ки шубаат пурра бартараф шавад, як рйдоди таърихиро нал мекунам, – шоирона гап сар кард Абдулмаид. – Бобоои мо ривоят мекунанд, ки як осуси подшои Суд Деваштич маълумоти пуримат дошт, лекин азбаски Самаранду Истаравшанро лашкаркаши араб утайба ишол карда буд, илои аз он с ба Зарафшон гузаштан наёфта, чапалат ба Ворух омад. Бо робаладии чпоне то яхдон расид. Вале аз сардии аво тоаташ то гашту маълумотномаи махфиро амрои як халтача зар ба дасти чпон дод. Яъне, вайро киро карду дар варае шарнома навишт: «Хоа, ман Фатуфарн, туро паёми сард мерасонам, чунки дар болои пирях арор дораму яккаву таноям, либоси гарм надорам. Ба рафтан уръат намекунам. Чунки аз хунук сахт метарсам».
– Чпон чико кард? – бетоатона пурсид Сабзал.
– Роро, ки хуб медонист, р-ри пирях аз абаи Масчо гузашту то Панакат – ароргои Деваштич расид ва боз як халтаи зар адя гирифта, сиату саломат ба Ворух баргашту бою бадавлат шуд…
– Офарини у чупон, ки бузбала будай! – амранги дигарон лаб ба табассум кушод Сабзал. – Фамидум, ки ай Ворух ба ватани ман ро будай, леки хунуку тунук. Яъне, душворгузар будай. Леки е нафамидум, ки ч ов аст ин! Обе равонай ё мурда? Бадиат ови кла бинед – каб-кабудай, кои атроф, талу теппао сабзи банурай, уллаои барфпш сап-сафедай, дар ягон о сиё нестай, леки… барои ч Сиякл номуш кардиян?!
– Ман ам айрон! – китф дарам кашид Мирмалик. – Аз тамошои обу осмони нилгун, арчазори сабзу марзори хуррам ва кабудизори махмал дил ба фара меояд, лекин номи кл алаким-чихел таассуроти рангина сиё месозад.
– Айнан амин гапоро ман ам гуфтан будам, – авонои амфикрро амфикр шуд Абдулмаид. – Мо, шоирон, ранги хатнависиро оби сиё мегему табибо оби дидаро оби сиёи чашм пиндошта, «оби сиё аз дида равад, чашм сафед шавад» мегянд. Дар ин мавзъ бароятон як байти аиб мехонам:
Абдулсайид, ки дар гирди дегу оташдон унбул дошт, чангу араи пешон ба остин пок карда, саволомез ба Шайх Бурониддин нигарист ва хомшии ро иозати сухангй дониста, мулоим лаб ба гуфтор кушод:
– Ин толобро барои он Сиякл гуфтаанд, ки дар аъраш аспи сиё дорад. Ин аспи об на тимсо асту на аждао, на мо асту на наанг. Паришамоил асту обпайкар ва безарар, чун бод дар рйи об мепараду мисли мо зери об шино мекунад. Мегянд, ки ар касе ин аспи обиро бинад, аспафкан мешавад, яъне баодури диловар! Ва агар бахташ омад кунаду ин аспи обиро савор шавад, шерафкан хоад шудан, яъне анговари диловар ва арамон…
Абдулсайид езуми нимсхтаро дарунтари оташдон хаста, бо чашми озмоиш ба сомеъон нигарист. Сабзал худ аз худ фурзон шуд:
– Шакар ба даанат, амака! Ина озир фамидум, ки Сиякл ови мурда нестай, так-таки замин ба чор тараф равонай. Дар ватани мо як дарё астай номаш Хингоб.
Шояд ин аму дарёи Шайхбово гуфтаг бошад, ки рафта-рафта аз деаи Лабиар ба айун мерезад. Бибикалонам мегуфт, ки хинг аспи сиёай, маънои Хингоб аспи обияй…
Абдулсайид аз чунин мувофиат рбаланд шуда, бо иломи дучанд сбатро тасфонд:
