Дубравец усё хадзіў па пакоі і не заўважыў, як да акна падкраўся вечар. У пакоі пацямнела. Ён зірнуў на гадзіннік. Стрэлкі рухаліся як заўсёды спакойна, амаль непрыкметна. Ён пазіраў на гадзіннік у адну кропку цыферблата. Паміж гэтай кропкай і мінутнай стрэлкай адлегласць менш чым у два сантыметры. Зусім нязначная частка часу. Мінутная стрэлка сціскае яго ўсё больш і больш і Дубравец, не адрываючы ад стрэлкі позірку, напружвае слых. Пачынаецца рэзь у ваччу і ў вушах нараджаецца звон і ён не адразу разумее, што здарылася, калі чуе гукат узрываў, ад якога звіняць у акне шыбы. Ён не паспеў адрозніць і злічыць, колькі было ўзрываў, і некалькі секунд стаіць нерухома, як застыглы, слухае цішыню, што прышла за ўзрывамі. Слухае, баючыся скрануцца з месца. Ён як бы бачыць Круміньскага з таварышамі, якія хочуць выратавацца, баіцца перашкодзіць ім тым, што скранецца з месца. Жывыя, ці не? — думае ён, пазіраючы праз гушчыню змрокаў у памутнелае неба. як 6ы чакаючы ў яго адказу на сваё пытанне. Як адказ даносіцца некалькі стрэлаў, а пасля зноў цішыня, ужо бясконца доўга. Кінуліся Ўцякаць, а ў іх стралялі,— думае ён і хоча, каб яшчэ былі стрэлы, гэта сведчыла-б, што яны ўцякаюць, што ёсць магчымасць выратавацца. Але стрэлаў больш не чуваць, ён сыходзіць з месца, паціху ходзіць з кута ў кут, спыняецца каб прыслухацца і зноў ходзіць, аж пакуль прышоў дадому Сцёпа.
— Па вуліцы прайсці нельга,— сказаў Сцёпа.— Кажуць, дзесьці нешта ўзарвалі, дык кругом патрулі і ўсіх арыштоўваюць.— Твар яго быў незвычайна ўзбуджаным.— Вы не ведаеце, дзядзька, што ўзарвалі? — запытаў ён.
— Не ведаю, браток. Ну, а ці бачыў-жа Багдановіча?
— Ага, няма яго. Цётка кажа, што некуды пашоў надвячоркам яшчэ і не прыходзіў. Крычыць, баіцца, што можа і ён пашоў на тыя ўзрывы.
— Не, ён туды не пашоў. Дзякую, браток, што схадзіў.
— Во, нашлі за што дзякаваць.
— Маладзец ты, Сцёпа, дзякую, а цяпер ідзі, адсунь вазон ад акна і вучыся.
Сцёпа узняў на Дубраўца вочы, поўныя радаснага бляску і ўдзячнасці і пашоў, а Дубравец зноў спыніўся каля стала. Перад ім стаялі чарадой пытанні, адказаў на якія ён мог спадзявацца прычакаць заўтра толькі. Гэта былі пытанні пра лёс таварышоў і сярод іх самае загадкавае: што-ж здарылася з Багдановічам?
* * *
Апрытомнеўшы, Круміньскі ледзь паспеў глянуць на стаяўшых перад ім, як вочы зноў закрыліся, настолькі вялікай была стомленасць. Але яго сілай узнялі і пасадзілі. Тады адчуў боль у правым плячы і ў галаве. Дакрануўся да галавы рукою. Яна была забінтавана. Галаву як бы абцугамі сціскалі, так балела. Ён адразу прыпомніў, што з ім было ўвечары і дагадаўся, што ён у турме. Ён аглядаў камеру, пакуль афіцэр, які быў тут, даваў распараджэнні жандармам. У камеры было цёмна і ён не разглядзеў, ці ёсць у камеры акно. Бачыў толькі шэрыя, цесна ссунутыя сцены.
Ён моўчкі ўзняўся з ложка, калі запрапанавалі ісці. У калідоры асляпіла святло і ён зажмурыў вочы і доўга ішоў так. Яшчэ больш асляпіла святло ў пакоі, куды прывялі яго. За сталом сядзеў вайсковец з расплікнутым каўняром мундзіра і пагладжваў рукой шыю. Круміньскі зразумеў, што гэта следчы, а яго прывялі на допыт. Усведамленне гэтага ажывіла яго, як бы адагнала стомленасць, але калі допыт пачаўся, а ён сеў у крэсле перад сталом, стомленасць зноў скавала ўсё цела. Круміньскі аддаўся наплыву думак. Дзіўна,— думаў ён,— як трымаюцца ў паветры жаўранкі, амаль на адным месцы. толькі крыллі ледзь прыкметна дрыжаць...
— Ваша прозвішча і імя? —ставіў пытанні следчы, утаропіўшы ў яго вочы.
Лена сачыла за жаўранкамі высока закінуўшы галаву і шырока раскрыўшы вочы, ні разу не міргнуўшы імі. Тады вочы ў яе зусім як спелыя вішні, такія цёмныя.
— Нацыянальнасць?
Шапачка ўпала на пясок, так высока яна закінула галаву.
— Кажаце паляк? — Следчы яшчэ больш ўтаропіў вочы.— Дзе бацькі і хто яны?
А калі ў яе на галаве прасценькая хустка, яна яшчэ цікавей, яшчэ бліжэй тады. Такая як прынесла клунак.
— 3 кім бачыліся ўдзень, ад самага ранку?
У Дубраўца смешна падстрыжаныя вусы. Бараўскі нават сказаў, што яго па вусах пазнаеш, што комуніст.
— Я цэлы дзень быў дома, адзін.
— Добра. А тых, з кім рабілі сваю справу, таксама не бачылі?
Шаўрук пераскочыў цераз вартавога. Ён бег усміхаючыся, гэта ад таго, што паспелі. А як беглі Бараўскі і Ключынскі, не бачыў. Ключынскі кінуўся бегчы, як толькі паспеў выстраліць у вартавога..
— Хто яны?
— Я не разумею, пра каго вы гаворыце.
— Дарэмна прыкідваецеся. 3 кім вы ўчора былі, мы ведаем і хочам толькі, каб вы сумленна ўсе расказалі, як афіцэр польскай арміі.
Той, што туляўся па завуголлю ідучы за намі, вядома шпіён. Ён пачаў сачыць, калі збіраліся да мяне таварышы. Конны раз’езд паехаў пасля яго паведамлення. Яны не ведалі, куды мы ідзем. проста хацелі схапіць нас, западозрыўшы нешта няладнае. Інакш папярэдзілі-б варту па тэлефону.
— Калі ведаеце, навошта-ж пытаць?
— А хто ў вас у горадзе ёсць з самых блізкіх знаёмых?... жанчына... Хто яна?
