Ён спыняецца каля дзвярэй і абмацвае іх. Гладкія, нават няма за што зачапіцца пальцамі. Пасля намацаў невялікую круглую дзірку, закрытую з калідора жалезнай засаўкай. Гэта вочка для перамаўленняў з наглядальнікам. У яе прасоўваецца два пальцы і ўсё. Пачаў стукаць у дзверы. Стукаў нагамі, раз за разам паўтараючы з перапынкамі пяць удараў. Урэшце пачуліся крокі. Хтось падыйшоў і адсунуў з вочка засаўку. У яму пучком уварвалася цмянае святло з калідора сутарэння.
— На чым спаць? — запытаў Круміньскі ў таго, хто быў за дзвярыма. Замест адказу бразнула жалезная засаўка, адрэзаўшы пучок святла і тое, што было ў камеры, апала і знікла.
Значыць развідняла, дзень,— падумаў ён і тады адразу прыпомніў таварышоў.— Іх, безумоўна, гэтак-жа дапытвалі і яны ў гэтых-жа ямах, можа кават побач, за сцяной. Сама рука пацягнулася да сцяны. Удары адскаквалі ад сцяны і глухлі. Каменны мяшок: камень знізу, з бакоў, зверху. Адчуваеш, як цісне на думкі гэта каменная гара і думкі пад ёю паварочваюцца паціху, баючыся быць раздушанымі. 3 думкаю пра таварышоў ажылі ўспаміны пра Лену. Нават не так: Лену ён памятаў праз увесь час, а цяпер усплылі ўспаміны пра першыя спатканні з ёю.
Каб не стаяць на месцы, Круміньскі пачаў хадзіць. Пяць крокаў у адзін бок і пяць назад. Цесна. Калі ісці з кута ў кут наўскасяк, будзе больш. 3 кута ў кут было шэсць крокаў.
...Першы раз яны спаткаліся на адным з паседжанняў, якое скончылася ноччу. Дадому іх накіравалі разам: гэта нагадвала гулянку афіцэра з паненкай і ніяк не наводзіла на думкі аб нелегальным паседжанні. Ён ішоў з ёю, падтрымліваючы яе за локаць рукі, баючыся. што знаёмства на гэтым спатканні і скончыцца. Але праз нейкі час яны зноў сустрэліся, а яшчэ пазней, ім даручылі надрукаваць на сцеклографе некалькі сот экземпляраў адозвы для вёскі, з поваду масавых арыштаў сялян. «Друкарня» змяшчалася ў оптычнай майстэрні. У майстэрні была адбіта вузенькая каморка без акна. Канапа і столік. Калі гаспадар зачыняў майстэрню, яны засталіся ў каморцы і ўсю ноч працавалі. Раніцою гаспадар выпусціў іх, а ўвечары зноў пакінуў у каморцы. Яны двое сутак былі без сна. Досвіткам абодвы настолькі стаміліся, што ледзь валодалі рукамі. Парашылі, каб адпачыць хоць крышку, працаваць па чарзе. Апошняй друкавала Лена. Накладваючы на сцеклограф і здымаючы з яго лісткі паперы, Лена ледзь трымалася і час ад часу схілялася галавой да самых рук, клала твар на рукі і колькі секунд адпачывала. Ад гэтага, калі Круміньскі зірнуў на яе, увесь яе твар быў запэцканы фарбай, як і рукі. Круміньскі зарагатаў.
— Што такое?
Замест адказу ён падаў люстэрак, які ўзяў у майстэрні оптыка. Лена доўга пазірала ў люстэрак, жмурачы вочы, паціскала здзіўлена плячыма, а потым павярнулася да Круміньскага і працягнула рукі, каб запэцкаць твар і яму. Ён пераняў яе рукі, затрымаў іх, а яе неяк нечакана прыхінуў да сябе і пацалаваў. Рук не пушчаў і яна не вырывала. Пацалунку крыху здзівілася, але нічога не сказала. а падалася бліжэй да яго і жартуючы пачала туліцца шчакой да яго твару. Хутка прышоў оптык. Яны рагочучы выціралі насоўкамі шчокі, а ён упрошваў хутчэй пакінуць майстэрню, баючыся каб не засціглі ў майстэрні старонніх наведвальнікі.
3 майстэрні оптыка яны выйшлі а восьмай гадзіне раніцы. Каб не звяртаць на сябе ўвагі і каб адвесці ў бок след, калі-б за імі надумаліся сачыць, яны пашлі не дадому, а за горад на рэчку. Далёка за рэчкай, у лугах, дзе стаялі цяжкія, вільготныя туманы, над самымі туманамі плыло сонца. Насустрач сонцу над берагамі рэчкі падымалася пара. Стоячы над берагам яны мыліся, пасля Круміньскі сядзеў на траве, а Лена паласкала насоўкі, запэцканыя фарбай. Стомленасці як і не было і яны ўмовіліся, што спаткаюцца ўвечары.
Пад вечар лістоўкі былі адасланы ў вёску, а часткова былі раздадзены для расклейкі па гораду. Атрымалі такое заданне і Лена з Круміньскім. Пасля дзевяці вечара па гораду хадзіць было забаронена, а лістоўкі расклейваць сама што пасля дзевяці, калі на вуліцах нікога няма. Каб было смялей, узялі яшчэ аднаго таварыша, які служыў у мясцовай жандармерыі. Той узяў вінтоўку і пачаў вадзіць Лену і Круміньскага, апранутага ў штацкае, па гораду, як арыштаваных. На іх не звярталі ўвагі і яны абыйшлі так некалькі кварталаў самага цэнтру горада. Заставаліся апошнія лісткі і было вырашана расклеіць іх на рынку. Але як пачалі клеіць тэкст, запалілі сернічку. У гэты час іх аклікнуў з вуліцы паліцыянт. Яны кінуліся ўздоўж сцяны і зніклі хутка ў адным з вузенькіх рыначных завулкаў. Паліцыянт некалькі раз выстраліў паўздагон ім. Яны таксама адказалі стрэлам, каб паліцыянт не так смела гнаўся за імі. У гэтыя хвіліны Круміньскі адчуў незвычайную трывогу за жыццё Лены. Пазней яны блукалі па гародах, пераходзілі гразкую канаву, пакуль дайшлі да кватэры аднаго з таварышоў. Дайшлі спакойна, але настолькі былі запэцканы ў гразь, што амаль цэлую ноч абмывалі і сушылі адзёжу, каб назаўтра не выклікаць ніякіх падазрэнняў. Гэта было пачаткам іхных самых блізкіх адносін.
