Акімаў зусім кінуў піць, каб не ўводзіць Веру ў спакусу. А яна быццам і не піла ніколі з шафёрамі, быццам і смаку гэтай атруты не ведала. «Я раней на ўсё забыцца хацела,— неяк сказала яна.— Усё думала: вось бы заснуць аднойчы і не прачнуцца! А цяпер… Цяпер мне жыць хочацца, дзіцятка табе нарадзіць, выгадаваць — навошта ж мне піць?..»
Нарадзілася дачка. Назвалі яе Веранікай — адразу і па маці, і бацьку, каб была з доўгім векам ды добрай доляй.
Так яны і жылі: Мікалай Сцяпанавіч з Верай і Веранікай і маці. Настасся Адамаўна хадзіла ў магазіны, на базар, вяла хатнюю гаспадарку, глядзела Вераніку. Вера любіла і паважала свякруху, у доме ніколі не было спрэчак, гвалту. Жылі ціха і непрыкметна: звычайная працоўная сям’я. Радаваліся абновам, у выхадныя хадзілі ў кіно, на святы запрашалі гасцей, а то самі хадзілі ў госці… На пачатку сямідзесятых гадоў іх хатку ў Лодачным завулку знеслі, Акімавы атрымалі прасторную кватэру ў новым мікрараёне. Як інваліду вайны Мікалаю Сцяпанавічу далі «Запарожца» з ручным кіраваннем і дазволілі паставіць каля дома металічны гараж. Гэта было вельмі зручна. Больш ён не прасіў на базе машыну, каб прыехаць на работу або вярнуцца дадому, ездзіў на сваёй. Хоць Акімаў хадзіў цяпер і без мыліц, з кійком, але далёкія адлегласці былі не для яго. Паспяваў так натупацца за дзень у сваёй майстэрні, на базе, што ледзь не кожны тыдзень даводзілася рамантаваць пратэзы — жалеза не вытрымлівала. Вера працавала ў сваёй дыспетчарскай, дачка хадзіла ў садзік, а потым у школу, маці ціха сноўдалася па кватэры — жылі…
Пасля родаў Вера расцвіла. Змянілася непазнавальна, нават стала нібы вышэйшая ростам. Рухі зрабіліся плаўныя, нетаропкія, голас цвёрды, упэўнены. Акімаў наглядзецца на яе не мог. «Якое шчасце, што я яе сустрэў»,— думаў ён, употай назіраючы за жонкай, калі яна купала дзіця, страчыла нешта на ручной машынцы або проста сядзела ў крэсле, падпёршы падбародак вострым кулачком, і слухала музыку — свайго любімага Уцёсава, і ў яго ад пяшчоты абмірала сэрца. Усё хацелася яе ад некага або ад нечага абараніць, засланіць, невядома, ад каго і ад чаго, але абавязкова засланіць, такой бездапаможнай, кволай перад гэтым светам яна яму здавалася.
Не абараніў…
Іх звяла адзінота, туга па жывым чалавечым цяпле. Той нямецкі хлапчук з фаустпатронам, ён не толькі скалечыў цела Акімава, ён скалечыў яго душу. Дужа доўга малады, у самым росквіце сіл, мужчына быў без жанчыны: у каханне не верыў, а шкадавання баяўся. Часам ён думаў, што ў той зімовы вечар на месцы Веры магла апынуцца іншая жанчына і ён пазваў бы яе. Можа, ужо назаўтра іх шляхі разышліся б назаўсёды, але тады — пазваў бы. Трэба было, відаць, перажыць тое, што перажыла Вера, каб наталіць не толькі голад яго плоці, але і душэўны голад. Ён нават сам сабе не мог сказаць, калі пакахаў яе,— толькі ўжо раніцай, прачнуўшыся і ўбачыўшы хударлявае знясіленае дзяўчо ў сваёй пасцелі, зразумеў, што гэта — назаўсёды, што душа яго не загінула, жыве і зусім нямнога ёй трэба, каб выпрастацца на ўвесь рост.
Не абараніў…
Адзначалі дзень нараджэння Веранікі — пятнаццаць год. Вечарам чакалі гасцей: некалькі прыяцеляў-шафёраў з жонкамі, жанчын з домакіраўніцтва, дзе працавала Вера.
У апошні момант ёй здалося, што стол выглядае беднавата, што трэба дакупіць кілбасы, шпротаў, сыру…
I хоць Акімаў угаворваў яе, што нагатавана на добрую роту салдат, Вера схапіла сумку, пабегла цераз дарогу ў магазін… і трапіла пад самазвал.
Яна пражыла яшчэ чацвёра сутак; чатыры дні і чатыры начы Акімаў не адыходзіў ад яе ложка. Урачы ведалі, што выратаваць жанчыну не ўдасца, і дазволілі яму сядзець каля яе ў маленькай асобнай палаце, куды яе паклалі пасля аперацыі. Яна ляжала, уся забінтаваная, як кокан шаўкапрада, адно вочы пранізліва гарэлі на снежнай белі бінтоў. Апрытомнела Вера толькі ў самы апошні момант. Відаць, неяк падсвядома яна адчула, што гэты момант апошні. Вера не здзівілася, убачыўшы Акімава, які схіліўся над яе ложкам, толькі хрыпла ўздыхнула і прашаптала:
— Міколка, родненькі, калі ж ты гэтак пасівеў?
А ён і не ведаў, што пасівеў, ён не мыўся, і не галіўся гэтыя чатыры страшныя дні, і не глядзеўся ў люстэрка; ён схіліўся над ёю і глытаў, глытаў слёзы, а яны цяклі і цяклі по яго шчоках, па сівым шчэцці, але ён не адчуваў гэтага.
— Не плач,— сказала Вера,— не плач, родненькі мой. Мне ўжо не баліць, нічога не баліць. Беражы Ніку, Хрыстом богам прашу — не пі. Загінеш, і Ніка загіне. а мне ж так хочацца, каб вы жылі…
Гэта былі яе апошнія словы.
Пасля смерці Веры дома не знайшлося ніводнай яе фотакарткі. Толькі тая, што была ў пашпарце, маленькая, цьмяная, Вера там была зусім непадобная на сябе, асабліва калі фотакартку адрэтушавалі і павялічылі: чужая, незнаёмая жанчына. Акімаў доўга не мог сабе дараваць, што так і не схадзіў з Верай сфатаграфавацца, усё ёй часу не было.
