На пачатку ліпеня яны ўзялі адпачынак і паляцелі ў Крым, у Кактэбель — урачы параілі Жураўскаму пагрэцца на паўднёвым сонейку, ды і Алачцы, ён адчуваў, трэба было адпачыць.
Белая мазанка, дзе яны знайшлі прытулак, стаяла ў садзе, праз расчыненае акно было відно мора, зеленаватае, як бутэлечнае шкло, і палоска пляжа, густа абжытаяя людзьмі, што нядаўна прыехалі, яшчэ белымі, як смятана, і «ветэранамі», што паспелі ўжо спусціць не адну скуру.
I Жураўскі ажыў. Ён зноўку адчуў сябе маладым і дужым, цэлыя дні плаваў з Алачкай навыперадкі, вучыў яе катацца на водных лыжах, пацягнуў на гару Валошына; пабраўшыся за рукі, яны хадзілі на базар па чырванашчокія памідоры, зялёныя, у пупырышках, гуркі і салодкую, як мёд, чарэшню. Алачка прыхапіла з сабою фотаапарат, старэнькі «ФЭД», сумку плёнак і бясконца шчоўкала: Арсен на пляжы, у садзе, на ганку іхняга доміка, каля куста шыпшыны — ніколі ў жыцці яго столькі не фатаграфавалі, ён наогул не любіў фатаграфавацца, але не гаварыў ёй пра гэта, каб не пакрыўдзіць: чым бы дзіця ні цешылася. Алачка і яго заразіла гэтай турысцкай страсцю, і Арсен фатаграфаваў яе, і нейкія вяселыя хлопцы — а летам на моры шмат вясёлых хлопцаў — фатаграфавалі іх абаіх.
— Навошта гэта табе? — неяк спытаў Арсен, калі яна важдалася з апаратам, у якога заела затвор.
Алачка адкінула з твару валасы і сумна ўсміхнулася:
— На ўспамін. Ты кінеш мяне, а ўспамін застанецца. Некалі я стану старэнькай бабуляй, дастану здымкі і ўспомню, якая я была шчаслівая.
Жураўскі не захацеў пераконваць яе, гаварыць пра вечнае каханне. Навошта?.. Адвярнуўся, пацёр хустачкай вока, быццам туды трапіла парушынка. Як мала трэба чалавеку для шчасця, з нечаканай тугой падумаў ён, як мала і як многа...
Ён жыў як перад канцом свету — паспешліва, узбуджана, хваравіта, нервова, быццам нейкі чарвяк тачыў яго, і сам не разумеў, што з ім адбываецца. Аж пакуль не ўбачыў каля пошты жанчыну нечым падобную на Валянціну,— і як быццам з разбегу ў бетонны слуп урэзаўся. Усё знікла, усё памерла: бляск сонца і адвечны шум мора, горы на гарызонце ў фіялетавай смузе, прахалода цеснага пакойчыка з адчыненым у сад акном, гарачыя Алаччыны рукі; да яго быццам зноў вярнулася хвароба, яшчэ больш цяжкая, чым тая, на якую ён перахварэў, бо тады балела цела, а цяпер забалела душа. Цяпер ужо ўсе жанчыны сталі надобныя на Валянціну, а ўсе хлопчыкі — на Андрэя, і ён адчуў, што вось гэта — сапраўды канец. Заставалася толькі адно: устаць раненька, пакуль Алачка яшчэ спіць, падсунуўшы кулачок пад шчаку, заплыць у мора як мага далей, выдыхнуць з лёгкіх паветра і каменем пайсці на дно.
Жураўскі зрабіўся панылы і маўклівы. Нішто болей не цешыла, нічога не хацелаея. Дарэмна Алачка старалася разварушыць яго, цягала на экскурсіі, на канцэрты славутых гастралёраў, у рэстараны — у яго было такое адчуванне, што ён аслеп і страціў слых. Мёртвы свет без фарбаў і без гукаў ляжаў навокал, і ён адчуваў сябе ў гэтым свеце мерцвяком. У дадатак навалілася бяссонніца. Ночы навылёт Арсен ляжаў на спіне, падклаўшы пад галаву рукі, і да малінавых кругоў перад вачыма глядзеў у столь. Столь была аклеена старымі пажаўцелымі газетамі, прачытаць у цемнаце, што там напісана, было немагчыма, ды і што ён мог там вычытаць пра сваю тугу, пра гаротны свой лёс. «Арсен, дзе ты? — прыціскаючыся да яго гарачым целам, шаптала Алачка.— Адгукніся, Арсен…» Але ён маўчаў. Ён быў далёка, бясконца далёка адсюль. I там, у тым свеце, дзе ён быў, уладарылі Валянціна і Андрэй, і больш ні для каго не заставалася месца. Кусаючы вусны, каб не плакаць, Алачка адсоўвалася ад яго і горка пытала: «За што? Што дрэннага я табе зрабіла?» Ён маўчаў. А што ён мог сказаць…
Нарэшце яна не вытрымала: дастала з-пад ложка чамадан, стрымана сказала:
— Едзь, Арсен. 3 ёю табе дрэнна, а без яе яшчэ горш. Ты няшчасны чалавек, мой мілы, ні з кім і ніколі табе не будзе добра. А няшчасце — як кароста, заразнае. Толькі каросты мне і не хапала…
Жураўскі сядзеў на ложку і ўважліва вывучаў насы сваіх чаравікаў, абадраных аб каменні. Калі Алачка змоўкла, ён устаў і ўзяў свой чамадан. Маршчыны на яго твары разгладзіліся, вочы ажылі. Шумна, як конь, уцягнуў у сябе паветра і адчуў, што яно пахне соллю, і ёдам, і гнілымі водарасцямі.
Алачка стаяла каля адчыненага акна і глядзела на мора. Арсен схіліў галаву, пацалаваў ёй руку і пайшоў з хаты. Яна нават не азірнулася. Яна ўжо ведала, што нейкая часцінка яго назаўсёды засталася з ёю — Алачка чакала дзіця.
