Асабліва не любіў ён вось такія познія візіты Карпенкі ў клініку. Генадзь Васільевіч старанна ствараў легенду аб сабе як аб чалавеку, які гарыць на рабоце, у якога няма ніводнай хвіліны вольнага часу. Рабілася гэта вельмі проста. Прафесар амаль ніколі не глядзеў хворых, асабліва тытулаваных хворых ці іх родзічаў, днём, у час звычайных абходаў. Заўсёды знаходзілася нешта тэрміновае, важнае, неадкладнае, што не дазваляла яму гэтага зрабіць: нарада ў міністэрстве, сімпозіум, кансіліум, лекцыя ў інстытуце павышэння кваліфікацыі ўрачоў, гутарка з аспірантамі і ардынатарамі… Да хворых ён прыязджаў ноччу: сам вадзіў машыну, пятнаццаць мінут — і ў інстытуце; накідваў на плечы халат, заходзіў у палату, прысаджваўся на край пасцелі. Падрабязна абмяркоўваў з мужчынамі, ці адбудзецца нарэшце сустрэча Анатоля Карпава з Робертам Фішэрам, а калі адбудзецца, дык дзе: у Маніле, Мехіка-Сіці або ў Мілане? I якія шанцы ў нашага маладога таленавітага шахматыста на сусветную карону, калі ўлічыць, што, як пішуць газеты, Фішэр за апошнія два гады не згуляў ніводнай партыі?.. Зацікаўлена распытваў жанчын пра іх дамашнія справы, пра дзяцей. Жартаваў, лічыў пульс, правяраў назначэнні. Уважлівы, добразычлівы, ён цярпліва слухаў самыя падрабязныя споведзі хворых аб сваім стане, не перапыняў, як іншыя ўрачы, якія заўсёды некуды спяшаліся,— і міф аб яго дабрыні, спагадлівасці і чалавечнасці рос, як снежны ком. Злыя языкі сцвярджалі, што менавіта гэтаму міфу ён быў абавязаны тым, што ў трыццаць чатыры гады, ледзь толькі абараніўшы доктарскую дысертацыю, атрымаў званне прафесара і заняў пасаду, пра якую той жа Чумакоў, адзін з самых вопытных радыёхірургаў, і марыць нё мог.
Міф, які тварыўся вакол Карпенкі, працаваў на аддзел, прыносіў пэўныя выгоды, гэта мусілі прызнаць усе, нават Чумакоў. Ніколі раней аддзел не атрымліваў столькі новага абсталявання, вамежных машын і прыбораў, штатных адзінак і прэпаратаў, колькі з прыходам Генадзя Васільевіча. Ды і гультаём або нікчэмным кіраўніком назваць яго ні ў кога не павярнуўся б язык. Не, ён кіраваў падначаленымі ўпэўнена і цвёрда, дакладна вызначаў найбольш перспектыўныя напрамкі, рабіў складаныя аперацыі, выступаў з дакладамі, з прапановамі на сходах… Але Чумакоў разумеў, што за бурнай дзейнасцю гэтай тоіцца не любоў да працы, не боль за лёс людзей, якіх хвароба прыводзіць у Інстытут, а ненатольная прага пашаны, імкненне любымі сродкамі зрабіць кар’еру. Дзеля гэтага, як жартаваў Жэня Тарасаў, Генадзь Васільевіч мог бы не толькі выбіць рэдкі японскі імпульсны лічыльнік, а нават злізаць вяршкі з Млечнага Шляху.
Карпенка зайншў у ардынатарскую, павітауся, спрытаў што чуваць. Чумакоў адказаў агульнымі словамі: усё ў парадку, ніякіх нечаканасцей.
— А я толькі што з банкету,— усміхнуўся Генадзь Васільевіч.— Цудоўная жанчына, работнік грамадскага харчавання. Магчымасці неабмежаваныя. Дарэчы, уяўляеце, каго я там стрэў? Нашага цельпука Безбародзьку! Аказваецца, ён яе зяць. Неверагодна! Быць зяцем самой Аксаны Фёдараўны — і нікому пра гэта не сказаць! Вось што, Аляксей Пятровіч, трэба яму неяк памагчы хутчэй абараніцца.
— Вы ж самі нядаўна назвалі яго дысертацыю слабай, хоць я з вамі рашуча не пагадзіўся.
— Лічыце, што я памыліўся, а вы мелі рацыю. Гэта вас эадавальняе?
Чумакоў кіўнуў: задавальняе. Безбародзька сапраўды зрабіў цікавую работу, каб не прыдзіркі Карпенкі, яе ўжо даўно можна было абараніць.
Карпенка ўважліва паглядзеў на яго.
— Што з вамі, Аляксей Пятровіч? Стаміліся?
Чумакоў маўчаў: цынічная беспрынцыпнасць прафесара збівала яго з панталыку.
— Мне не падабаецца ваш выгляд. Шкада, што не бачыў днём — вызваліў бы вас ад гэтага дзяжурства.
— Я сам узяўся падмяніць Каламійцаву, у яе захварэла дачка.
— Вунь што,— сказаў Карпенка.— Ну, калі самі… Слухайце, Аляксей Пятровіч, вы ж ведаеце, што ў панядзелак у Маскве пачнецца ўсесаюзная нарада радыёхірургаў. Ці не згодзіцеся вы ўзначаліць нашу дэлегацыю?
— Узначаліць? — іранічна перапытаў Чумакоў.— Дзякуй за гонар, але ж вы нават не ўключылі мяне ў яе склад.
— Гэта была мая памылка,— спакойна адказаў Карпенка.— Занадта многа волі даў сваім пачуццям. Гатовы прасіць прабачэння. Сам я па некаторых прычынах паехаць не магу. Прашу вас мяне замяніць.
— Так…— паварушыў бровамі Чумакоў.— Генадзь Васільевіч, вы чыталі калі-небудзь «Іліяду»?
— Ліха яе ведае,— паціснуў ён плячыма.— А што? Здаецца, да анкалогіі яна не мае ніякіх адносін.
— Там ёсць такі радок: «Бойтесь данайцев, дары приносящих…»
