Здзіўляла Ірыну, што Жураўскі надта ж ужо недагледжаны. Ён насіў дарагія касцюмы, але выглядалі яны на ім як з чужога пляча. Адразу было відаць, што ён не шыў іх, а купляў гатовыя ў магазіне, не дужа доўга прымяраючы. То занадта шырокія, то вузкаватыя, цесныя, то празмерна доўгія, то караткаватыя, пінжакі віселі на ім, як на вешалцы, але ён не звяртаў на гэта ніякай увагі. Абсыпаны цыгарэтным попелам, у плямах, пакамечаны касцюм без гузікаў — і гэта, называецца, рэдактар! Да яго ж акадэмікі прыходзяць, генералы, заслужаныя людзі, як яму не сорамна! Новыя модныя чаравікі, а шнуркі парваліся, завязаны на вузельчыкі, абцасы зрэзаны ледзь не да сцелек… Няўжо так цяжка зайсці ў майстэрню? Ну, добра, яму ўсё гэта да лямпачкі, але як жа на гэта глядзіць яго жонка? Ого, каб яе Аляксей Пятровіч пайшоў на работу ў неадпрасаваным касцюме або ў брудных чаравіках! Па-першае, ён сам ніколі гэтага не зрабіў бы, а па-другое, яна б не дазволіла. Ірына звечара праглядала ўсё, што спатрэбіцца мужу заўтра, ад чаравікаў да насоўкі, яна лепш ведала, які касцюм Чумакову трэба апрануць і які завязаць гальштук, што зрабіць самой, а што аднесці ў майстэрні: шавецкую, кравецкую або ў хімчыстку… Няўжо жонка Жураўскага гэтага не ведае? Няўжо яна не бачыць, што касцюмы сядзяць на ім, як на карове сядло, няўжо гэта не кранае яе самалюбства?.. Ну так, яна — дырэктар школы, грамадскі дзеяч, чалавек заняты, але ж жанчына, жанчына… I не такая гэта ўжо вялікая пасада, падумаеш, шышка на роўным месцы, Ірыніна сяброўка Вікця Шурпач была другім сакратаром райкома партыі, а муж, радавы інжынер, хадзіў у яе, як лялечка, і двое дзетак былі заўсёды дагледжаныя, і домработніцы ў іх ніколі не было, неяк сама ўпраўлялася. Мужчыны — яны ж як дзеці, калі за імі не сачыць, дык яны чорт ведае ў што ператворацца. Канечне, цяпер модна гаварыць пра эмансіпацыю, пра раўнапраўе! I зарабляе, пэўна, жонка Жураўскага куды болей, чым ён, але хіба гэта галоўнае? Сям’я спрадвеку трымалася на жанчыне, на яе любові і клопаце, на яе руках і бяссонных начах, а не на тым, колькі яна зарабляе і якую займае пасаду. Што б ні пісалі розныя квактухі ў газетах, а ёсць справы мужчынскія і ёсць жаночыя, сама фізіялогія ўстанавіла гэты падзел; мужчына ў фартуху, з анучай і тазам, з іголкай або прасам, з кашолкай выклікаў у Ірыны нейкае незразумелае пачуццё. Былі ў ім і пагарда, і спагада адначасова: ах ты, небарака, ну, няўжо ты не можаш знайсці сабе больш сур’ёзнага занятку! Яна разумела, што не так многа спраў, якія адвеку лічыліся мужчынскімі, засталося ў жыхароў вялікага горада. Сапраўды, не трэба ні ваду насіць, ні дровы секчы, ні жывёлу даглядаць, ні майстраваць нейкую патрэбную ў гаспадарцы рэч; адрабіў сабе на заводзе або ва ўстанове восем гадзін і ляжы на канапе, утаропіўшыся ў тэлевізар, у газету, у кнігу, забівай «казла» ў альтанцы на двары з суседзямі або, яшчэ горш, збірай па рублю, каб наталіць смагу «чарнілам»… Не ва ўсіх жа была такая работа, як у Аляксея Пятровіча, гэта яго работа не канчалася, калі ён зачыняў дзверы сваёй лабараторыі або клінічнай палаты, ён забіраў з сабой свае турботы, свае нявырашаныя праблемы, ад якіх залежала чалавечае жыццё, і не мог пазбавіцца ад іх ні ў выхадныя, ні ў святы, ні ў вольныя вечары. Не ва ўсіх была такая работа, але ва ўсіх або амаль ва ўсіх былі дзеці, а хіба гэта не мужчынская справа — выхоўваць дзяцей, гаварыць з імі, чытаць кніжкі і рыхтаваць урокі, хадзіць у кіно і музеі, майстраваць, фатаграфаваць, саджаць у двары дрэўцы — вучыць дабру. Ці ж мала бэйбусаў, пазбаўленых цвёрдай і ласкавай бацькавай рукі, бадзяецца вечарамі па вуліцах з бутэлькамі ў кішэнях, з брыдкай мацяршчынай, з палохаючай жорсткасцю на бяздумных тварах… Што робяць у гэты час іх бацькі? Мыюць падлогі? Прышываюць сабе гузікі? Вараць есці, таму што жонка — таксама чалавек, яна таксама стамілася на рабоце і хоча крыху адпачыць? П’юць гарэлку ці глядзяць па тэлевізары футбол або хакей?.. Вядома, прамой сувязі тут не было, але ж нешта было, і Ірына падсвядома адчувала гэта. I яна не любіла, каб Аляксей Пятровіч умешваўся ў яе справы. Так, і ёй цікавей было б пачытаць кнігу, чым прасаваць яго сарочкі, нічога паэтычнага, што ўзвышае душу, у гэтай рабоце няма, але яна не выклікала ў ёй ні гідлівасці, ні пякучых думак, што яна марна губіць сваё жыццё. Ёй было прыемна, што муж пойдзе заўтра на работу ў свежай кашулі з прышытымі гузікамі, што дома ў яе чыста і ўтульна, што згатаваны смачны абед, які ні Аляксей, ні Сярожка, ні Аленка не забудуцца пахваліць; усё гэта было часткай яе жыцця, важнай і значнай, усё прыносіла радасць, няхай сабе маленькую, нязначную, але ж без яе Ірына лічыла б сябе абкрадзенай. Відаць, жонка Жураўскага трымалася іншай думкі.
3
