«А яна ж таксама цецярук ці як там… цяцерка. Цяцерка на такавішчы. Не, глупства, цяцеркі не такуюць, значыць, цецярук,— думала Ірына, скоса назіраючы, як па-гаспадарску — не чакаць жа, пакуль да гэтага датумкаюць мужчыны,— Валянціна Іванаўна паклала сабе на талерку заліўной рыбы, вяндліны, яшчэ нейкіх закусак, наліла ў бакал халоднай мінеральнай вады і пачала з апетытам есці.— Два цецерукі, пэўна, чорт не адну пару лапцей стаптаў, пакуль падабраў такіх мужа і жонку. Толькі ў яе свая песня, а ў яго — свая, абое спяваюць і не чуюць адзін аднаго. А можа, чуюць, што я пра іх ведаю?.. Чужыя далёкія людзі, як зоркі на небе, што мне да іх? Вось закончыцца вечар, і мы будзем сустракацца гады ў рады: добры дзень… як справы?.. як здароўе?.. ну, да новай… I з ім гэтак жа, хоць мы і бачымся амаль кожны дзень. Нічога я пра іх не ведаю і ведаць не хачу, проста не падабаецца яна мне, а Жураўскага чамусьці шкада. Сучасная дзелавая жанчына, хіба яна адна такая?.. Колькі я іх бачыла, сучасных дзелавых жанчын: спачатку справы, потым усё іншае, калі, вядома, на іншае застануцца час і сілы… а іх звычайна не застаецца,— чаму яны так не падабаюцца мне? Можа, я зайздрошчу ім, іхняй энергіі, іхняй грамадскай значнасці, пачуццю ўласнай годнасці, што аж перапаўняе іх, ненатоленай празе камандаваць, вырашаць пытанні, лёсы, выносіць прысуды, фармуляваць канцэпцыі… Я ж сапраўды побач з ёю — звычайная мяшчаначка: дом, сям’я, цікавая кніжка, часам кіно, тэатр, а найбольш тэлевізар, працую «ад» і «да» і не бачу ніякай патрэбы фетышызаваць сваю працу, уносіць у яе залішні энтузіязм, фанатычную апантанасць. Так, звычайная мяшчанка, але не хацела б я працаваць з такім дырэктарам, ой не хацела б! Бедныя настаўнікі, якімі яна камандуе, колькі ж яна крыві з іх высмактала… I Жураўскі бедны, і бедны іх сын Андрэй. Ён, напэўна, вырас без маткі, у яе ж дзве з паловай тысячы вучняў, дзве з паловай тысячы дзяцей, дзе ж ты за імі выбераш часу на аднаго…»
Вечар удаўся на славу: размаўлялі, спявалі, танцавалі. Валянціна Іванаўна выйшда да аркестра і праспявала некалькі беларускіх народных песень, усе доўга ёй апладзіравалі. Ірына назірала за Жураўскім, ён сядзеў бокам да яе і глядзеў на жонку, задзёршы сваю бародку; выраз твару ў яго памякчэў, стаў нейкі задуменны, летуценны. Арсен Міхайлавіч шчыра любаваўся жонкай, асветленай пражэктарамі, сапраўды падобнай на оперную спявачку, і ў яго бязгучна рухаліся чырвоныя вусны. I Ірына раптам убачыла тое, чаго не бачыла раней, у што не верыла, калі ёй гаварылі: Жураўскі не проста непрыгожы, ён абаяльна непрыгожы. Той драўляны чорт у музеі — ён жа таксама быў абаяльны, нездарма з яго ніхто не смяяўся, з другіх рагаталі, а ім любаваліся. «Вечар маленькіх адкрыццяў»,— паблажліва падумала яна, яшчэ не ведаючы, не ўяўляючы, чым абернецца для яе гэта адкрыццё праз нейкі час.
Развітваліся доўга, запісалі адрасы, тэлефоны: Жураўскія жылі побач, у суседнім доме, абяцалі хадзіць у госці, разам сустракаць святы. Ірына ведала — не пойдзе, ніколі не пойдзе, хай ходзіць Аляксей, яго справа, вунь яны аж абдымаюцца з Арсенам Міхайлавічам, нажлукціліся абодва, як цуцыкі. Аказваецца, Жураўскі таксама з’ехаў з глузду на акварыумных рыбках, і гэтага ім было дастаткова, каб прагаварыць цэлы вечар, пасябраваць і ўжо сёння дамаўляцца, каб заўтра сустрэцца!
Домоў прыехалі на таксі. Сярожка і Аленка ўжо спалі.
— Цудоўны мужык,— гаварыў Аляксей Пятровіч, распранаючыся,— ну проста цудоўны, скажу я табе, мужык гэты ваш Арсен Міхайлавіч. Чаму ты мне ніколі пра яго не расказвала, пра розных эскімосаў расказвала, а пра яго не. Каб ты ведала, як мы хораша пагаварылі! Даўно я не сустракаў людзей, якія так багата ведаюць, так багата бачылі. Уяўляеш: ён быў на Камчатцы і Чукотцы, падымаўся на дзеючыя вулканы і ледзь не ўтапіўся з рыбакамі ў Ціхім акіяне…
— А як табе яго жонка? — спытала Ірына.
— Жонка? — Аляксей Пятровіч разгублена паляпаў сябе па кішэнях, шукаючы запалкі: Ірына зразумела, што ён не звярнуў на Валянціну Іванаўну ўвагі.— Ну, што табе сказаць… Прыгожая. I спявае хораша. Але як на мой густ, дык ты лепшая. Звары, калі ласка, моцнай кавы.
Шчасліва засмяяўся, цмокнуў Ірыну ў шчаку і пайшоў у ванную, пад халодны душ.
РАЗДЗЕЛ ВОСЬМЫ
1
Ірына нервова паглядзела на гадзіннік: Жураўскі позніўся. Можа, сустрэў Лаўрыновіча і загаварыўся з ім... Не так і цяжка паверыць. Гэта толькі лічыцца, што жанчыны — балбатухі, сярод мужыкоў балбатуноў куды больш. Хлебам не кармі, а дай абмеркаваць вынікі чэмпіянату свету па хакеі ў Мюнхене або шанцы нашых футбалістаў трапіць на Алімпійскія гульні ў Манрэаль. А што жанчына чакае, нервуецца… ну, што ж, не ўпершыню жанчыне чакаць.
