Надзея чакала: вось-вось ён нешта скажа, а Васіля скоўвала незразумелая ўнутраная напружанаець.
"3 такім кавалерам, як з нябожчыкам…" — злосна падумала Надзея. Але дзіўна: гэтая злосць была больш на самую сябе, чым на негаваркога лейтэнанта.
— Ну, як фільм? Ці не дарма патрацілі час? — не стрымала яна.
Гата было ў нейкім сэнсе адступленнем, бо Надзея пераканана — гаворку павінен пачынаць заўсёды хлопец. Але ж маўчанне было невыносным.
— Добры фільм. Цікавы… Разумны…— няўважліва сказаў Васіль. Яго не пераставаў турбаваць локаць з трывожна пульсуючай жылкай.
— Кажаце, разумны фільм. А чаму ж народ не ідзе? Бачылі, колькі пустых месцаў? — Ёй было цікава, што аб гэтым думае ён, бо часта шмат чаго аб чалавеку можна даведацца па яго адносінах да якой-небудзь кніжкі, кінафільма. Гэта яна добра ведала са сваёй журналісцкай практыкі.
— Чаму? — Васіль не знайшоўся адразу, што адказаць, бо не праходзіла незразумелая скаванасць. I ўсё ж перасіліў сябе.— Мо таму, што зарана з’явіўся гэты фільм…
— Як гэта зарана?
— Мала ў нас яшчэ такіх людзей, як гэты герой. Адзінкі. Час такіх людзей толькі-толькі наступае. Фільм скроены, як касцюм навырост. Пакуль што велікаваты… Вы часам не чулі, што, выходзячы, гаварылі тыя дзве жанчыны, што сядзелі наперадзе ў нас? — За размовай ён памалу супакойваўся.
— Не чула,— сказала Надзея і падумала: "А глядзі, ён яшчэ на некага звяртаў увагу! Цікава…" Хоць, па праўдзе кажучы, ёй не так ужо і цікава было, аб чым маглі гаварыць нейкія жанчыны.— Не звярнула ўвагі.
Адна сказала: дарма прыйшлі, спадзявалася, што Лявонаў будзе выкідваць свае пацешныя хохмач-кі, а|ён узяўся іграць Ваньку-прасцячка ў казачцы пра белага бычка. Другая падтрымала: праўда, казачка пра раньку-прасцячка, на прасцячкоў разлічана. Хто гэта Ьаверыць, каб сталы чалавек ад прэміі адмовіўся ды яшчэ ўзбаламуціў усю брыгаду! Ад прэміі не адмаў-ляюцца… Во як разважаюць! — Васіль гаварыў амаль запальчыва.— I такіх гледачоў нямала.
Сама таго не заўважаючы, яна зусім забылася пра свой намер ускружыць голаў лейтэнанту. Тое, якія высновы зрабіў ён з фільма і падслуханай размовы, зацікавіла яе. Пэўна, загаварыла прафесійная звычка вывучаць людзей.
— Значыць, вы лічыце, што не варта было выпускаць такі фільм, а пачакаць, пакуль глядач "падрасце"?
— Чаму не варта? Кіно павінна паказваць новае.
— А якія новыя парасткі, па-вашаму, у "Прэміі"? — Яна, вядома, не прызналася, што гэты фільм ужо бачыла — пракручвалі, потым абмяркоўвалі на семінары сакратароў камсамольскіх арганізацый у абкоме камсамола. У абмеркаванні тады выступіла чалавек дзесяць, але нічога падобнага ніхто не гаварыў.
— Шчырасць! Каб людзі і на словах, і на справе рабілі так, як ім падказвае сумленне. Каб заўсёды кожны быў сам сабой,— сказаў Васіль і падумаў нечакана: "А чаго гэта яна мне экзамен учыняе? Там выпытвала, як на следстве, тут таксама…" — I рашыў больш не кідацца ў разважанні — хто ведае, для чаго ёй гэтая "прэс-канферэнцыя".
Надзея адразу ж улавіла раптоўнуго перамену ў Васілёвым настроі і ніяк не магла зразумець, з чаго б гэта ён? 3 аднаго боку, яе крыўдзіла, нават абражала яго панурая маўклівасць, з другога — стала інтрыгаваць гэтая маўклівая незалежнасць.
"I жыве яна зусім побач,— з жалем падумаў Васіль, калі падышлі да Надзеінага дома.— Ды якое цяпер гэтя мае значэнне!"
— Дзякую за кампанію і за тое, што праводзілі. Спакойнай ночы! — не затрымліваючыся, развіталася яна, хоць у душы тлеў нейкі эгаістычны пратэст: "Няўжо ён не зробіць спробу, каб затрымаць на хвілінку?" І, нібы паддаючыся гэтаму пратэсту, спынілася:
— Заўтра, магчыма, убачымся…— не пачуўшы ў яго голасе ажыўлення і радасці, сцялася, таропка пайшла ў свой пад’езд. Больш за ўсё пякло, што ў задуманай "гульні" яна страціла ініцыятыву.
Дома не знаходзіла сабе месца, не магла ні чытаць, ні нават глядзець тэлевізар. Прыгнятала нейкая незадаволенасць, крыўда немаведама на што, ніяк не магла адкараскацца ад нядобрых думак: "Няўжо выходжу ў тыраж?" Падыходзіла да люстэрка, крытычна аглядвала сябе: "Не, не, не!" Потым злосць перакідалася на лейтэнанта, аднак са здзіўленнем заўважала, што гэтая злосць ніяк не можа перайсці ў непрыязь, чаго яна вельмі хацела б… А пэўна, ён не такі прасцяк…
3 Надзеяй рабілася нешта нязвыклае, нейкі сорам і смутная трывога палілі яе. Вядома, яна гэтага лейтэнанта і на вочы больш не дапусціць! Так цвёрда рашыла, кладучыся спаць, і гэта крыху супакоіла.
Але назаўтра яны ўсё ж спаткаліся. Размаўлялі толькі пра будучую перадачу, ветліва і суха. I абодва разумелі — гавораць зусім не тое. Абодва баяліся хоць словам нагадаць пра ўчарашняе, быццам не было ў іх ніякага "культпаходу". I абодва разумелі, што кожны па-свойму хлусіць, не хочучы прызнацца, што ўчора злавілі адно аднаго на нечым.
"Няўжо ён здагадваецца?" — пакутавала Надаея.
"Што яна задумала?" — не мог супакоіцца Васіль.
7