— Так, гэта маё прызванне! — глянуў ваўкавата Васіль.— Ты можаш мець сваю думку, але я — дарослы і сам магу выбіраць, што мне падабаецца, што — не даспадобы.
— Дарослы?! — узбурылася маці.— Каб быў дарослы, падумаў бы: сын Гарноськаў — міліцыянер! У людзей дзеці як дзеці, а ў Гарноські — міліцыянер! Ды на нас усе пальцамі пачнуць тыцкаць! Ты пра нас падумаў?! Усёй нашай прафесуры дзеці ў медыцынскім, а мы што, горшыя?
— Я не люблю медыцыну,— насупіўся Васіль.— А каб і любіў, усё роўна не дазволіў бы, каб вы клянчылі ў нейкага Кужаля.
Гэта былі кветачкі. Ягадкі паспелі, калі вярнуўся з работы бацька і ўбачыў заплаканую маці. Выслухаў моўчкі і змрочна, ударыў далонню па стале і сказаў:
— Рана, сынок, рожкі прарэзаліся… Абламаю, во гэтымі рукамі абламаю! — Пагрозліва выставіў наперад рукі.— Не пагляджу, што даўжэйшы за мяне… Я табе ўстаўлю розум! Каб заўтра ж дакументы былі ў прыёмнай камісіі! — I дадаў цяжка, нібы ставячы кропку: — Такая мая воля…
Бацькава воля шмат што значыла…
I панёс Васіль дакументы ў медінстытут. Праўда, у яго выспеў "геніяльны план" — заваліць уступныя экзамены. На першым жа (па хіміі) схапіць "двойку" — і шлях у міліцэйскае вучылішча адкрыты… Як кажуць, і козы цэлыя, і ваўкі сытыя…
На экзамене нёс такую лухту, што аж самому брыдка было. Аднак экзаменатар, хоць і курчыўся, як ад зубнога болю, не адпускаў мо з гадзіну.
Схапіў нарэшце экзаменацыйную картку, вылецеў за дзверы, паказваючы на хаду два пальцы — "пара" — ачмурэлым ад навук і хвалявання "браткам-абітурыентам", і памчаў у прыёмную камісію па дакументы. Нават не зірнуў у картку — чаго глядзець, ясна, што "пара"! Аж захацелася паскакаць па сходках, але перадумаў: а раптам трапіцца бацька ці маці!..
— Вярніце паперы… Выбываю. Засыпаўся,— узбуджана папрасіў сакратара прыёмнай камісіі.
— Як гэта засыпаўся? — не то здзівіўся, не то ўстрывожыўся той.— Пакажы картку.
— Во, глядзіце…
— Ты звар’яцеў, ці што? Чацвёрка ж…— Здалося, ён уздыхнуў з палёгкай.
Васіль недаверліва глянуў у экзаменацыйную картку — і настрой упаў…
Па фізіцы таксама паставілі чацвёрку, а па біялогіі нават "выдатна"…
"Геніяльны" план цярпеў поўнае фіяска…
I ўзненавідзеў сам сябе Васіль за сваю слабасць, сваё маладушша. На яго плечы гэтак раптоўна, неспадзявана ўзвалілася цяжкая, гнятлівая віна, віна і перад школьнымі настаўнікамі, якія вучылі справядлівасці, чэснасці, і перад сваім сумленнем, і перад медыцынай, якую не любіў, і асабліва перад той вясковай дзяўчынай, што тры гады запар трымала экзамен у медыцынскі і тры гады спатыкалася на фізіцы. Немагчыма было глядзець на слёзы гэтай фанатычкі, якая паспела перачытаць амаль усе даступныя падручнікі па медыцыне, два гады адпрацавала нянечкай у інфекцыйным аддзяленні. I вось яна не паступіла, а ён і не хацеў, а паступіў. Мо яе месца заняў…
Дзяўчына не выходзіла з галавы, сумленне не было чыстым і спакойным, і ён выразней і выразней пачынаў разумець, што не вытрымае. Недзе хутка павінна быць апошняя кропля…
І капнула тая апошняя кропля ў аперацыйнай, куды іх, першакурснікаў, прывялі для знаёмства з будучай прафесіяй… Пяцігадоваму хлопчыку ўрач рабіў пункцыю, рабіў без наркозу, не закрыў нават вочы хвораму. Трэба было чуць, як крычаў хлопчык!
Страшны быў гэты крык, яшчэ больш страшнай — абыякавасць маладога доктара. I калі аперацыйная сястра накінула на твар хлопчыку марлевую павязку, каб не бачыў, не палохаўся шпрыца, урач вызверыўся:
— Распусціла нюні!
Васілю чамусьці здалося, што гэты ўрач паступіў колісь у інстытут без прызвання і любові. Як і ён, Васіль…
У аддзеле кадраў на заводзе Гарноську сустрэлі з цікавасцю. Яму нават ніякавата стала ад такой увагі.
— Дык во які ты! — падміргнуў загадчык аддзела кадраў, дзябёлы, з залысінамі чалавек.— Ярашэнка тут нам пра цябе нарасказваў…
Васіль збянтэжыўся, спахмурнеў.
— Ну і ну-у, ужо і пакрыўдзіўся, ужо і надзьмуўся,— улавіў яго настрой загадчык аддзела.— А ты, бачу, яршысты. Гэта і добра, што яршысты — у жыцці спатрэбіцца. Спецыяльнасці, канечне, не маеш, да станка цябе не дапусціш… Можам прапанаваць дапаможныя работы — да электракараў, на транспарціроўку дэталей. А там прыгледзішся — мо што і ўпадабаеш, калі прыжывешся…
Цэх літаральна аглушыў Васіля. Брыгадзір падсобнікаў Апанас Іванавіч, у чыё падначаленне ён трапіў, спыняўся ля станкоў і крычаў на вуха, што павінен рабіць Васіль. Складанага ў тым нічога не было — падсобнік ёсць падсобнік. Трэба грузіць вытачаныя дэталі на электракары. А гэта зусім проста. Праўда, спусціўшы рукавы стаяць не будзеш, бо электракары так і шныраць па радах між станкамі.
— Давай, давай, варушыся! — пакрыквалі пажылыя электракаршчыцы.
Да канца змены занылі спіна і ногі. Вядома, з непрывычкі. Але гэта яшчэ нічога. Здаецца, аглух ад шуму. Нават на прахадной мроілася, што ўсё навокал звініць і грукоча.
Толькі дзён праз дзесяць сяк-так прывык да гэтага металічнага ляманту.