— Як, яшчэ горш за гэта? — усклікнуў Гленарван, збянтэжаны гэтым незразумелым адказам.— Што можа быць горшым за такое няшчасце?
— Злачынства,— таксама спакойна адказаў паліцэйскі.
Гленарван, не заводзячы спрэчак з-за гэтага сказу, дапытліва зірнуў на галоўнага інспектара.
— Так, сэр,— адказаў той,— зробленае дазнанне надало нам упэўненасць, што гэта катастрофа — вынік злачынства. Багажны вагон абрабаваны. На пасажыраў шостага вагона напала шайка бандытаў. Мост не быў злучаны не па недагляду вартаўніка, а назнарок. Калі ўлічыць яшчэ тое, што вартаўнік уцёк, можна не сумнявацца, што гэты нягоднік быў супольнікам злачынцаў.
Паліцэйскі адмоўна паківаў галавой пры гэтых словах інспектара.
— Вы не згодны з маёй думкай?
— Я не веру, каб вартаўнік быў супольнікам.
Але гэта злачынства магло быць зроблена толькі дзікунамі, якія вандруюць па даліне Мёрэя. Калі-б не дапамога вартаўніка, дзікуны не змаглі-б разлучыць мост. Яны не справіліся-б самі з яго механізмам.
— Гэта правільна,— сказаў паліцэйскі.
— А між тым,— прадаўжаў інспектар,— капітан судна, якое прайшло пад мостам Кэмдэн-Брыдж, а дзесятай гадзіне сорак хвілін вечара заявіў, што пасля яго праходу мост адразу-ж быў злучаны вартаўніком.
— Так.
— Па-мойму, гэтыя факты бясспрэчна ўстанаўляюць віну вартаўніка.
Паліцэйскі паківаў галавой.
— Значыцца, вы не лічыце дзікуноў вінаватымі ў крушэнні? — звярнуўся да яго Гленарван.
— Ні ў якім разе.
— Хто-ж вінаваты?
У гэты момант за поўмілі ўверх па рацэ сабралася група людзей, якая хутка вырасла ў цэлы натоўп.
Праз некалькі хвілін натоўп падышоў да маста. Ён акружаў двух чалавек, якія неслі трэцяга. Гэта быў ужо халодны труп вартаўніка. Ён быў забіты ўдарам кінжала ў сэрца. Адцягнуўшы яго цела далей ад Кэмдэн-Брыджа, забойцы, відаць, хацелі хаця-б спачатку збіць следчыя органы з правільнага шляху. Знаходка трупа поўнасцю пацвердзіла меркаванні паліцэйскага: дзікуны былі не вінаваты ў злачынстве.
— Вінаватыя ў катастрофе,— сказаў ён,— добра знаёмы з гэтымі штучкамі.
І ён паказаў пару ручных кайданоў — падвойнае жалезнае кальцо з замком на ланцужку.
— Я спадзяюся,— прадаўжаў паліцэйскі,— што хутка я змагу даць злачынцам гэты падарунак.
— Каго-ж вы падазраеце?
— Асоб, якія атрымалі «дармовы праезд» у Аўстралію.
— Як, катаржнікаў? — усклікнуў Паганель, які ведаў гэтую пашыраную ў аўстралійскіх калоніях метафару.
— Мне здавалася,— заўважыў Гленарван,— што катаржнікам забаронена быць на тэрыторыі правінцыі Вікторыя.
— Дык што з таго! — запярэчыў паліцэйскі.— Яны самі сабе далі гэта права. Катаржнікі часам умудраюцца ўцячы з турмы, і бадай я не памылюся, калі скажу, што гэтыя малойчыкі прыбылі сюды проста з Перцкай катаргі. Што-ж, не турбуйцеся, мы здолеем пасадзіць іх назад.
Інспектар кіўнуў галавой у знак згоды. У гэтую хвіліну фургон пад’ехаў к пераезду цераз чыгунку. Гленарван вырашыў не дапускаць пасажырак да жудаснага відовішча вынікаў кэмдэн-брыджскай катастрофы і таму, паспешна развітаўшыся з чыноўнікамі, паімчаўся к фургону, знакам прапанаваўшы спадарожнікам следаваць за ім.
— Гэта не падстава, каб спыняць падарожжа,— сказаў ён.— Тут і без нас даволі народу.
Пад’ехаўшы к фургону, ён расказаў Элен і Мэры толькі пра чыгуначную катастрофу, ні слова не сказаўшы аб тым, што яна з’явілася вынікам злачынства. Ён змаўчаў таксама і аб тым, што недзе недалёка бадзяецца шайка збеглых катаржнікаў, вырашыўшы як-небудзь пазней папярэдзіць аб гэтым толькі Айргона.
Маленькі атрад перайшоў раку ўброд праз некалькі дзесяткаў футаў ніжэй маста і пайшоў далей на ўсход.
Некалькі ўзгоркаў вырысоўваліся на фоне яснага неба і замыкалі даліну Лютона ў двух мілях ад чыгункі. Фургон апынуўся ў вузкай звілістай цясніне. Па выхадзе з яе падарожнікі апынуліся ў чароўнай даліне, дзе раслі высокія дрэвы з пышнымі лісцямі. Самымі прыгожымі сярод іх былі казуарыны, якія запазычвалі ў дубоў магутны ствол, у акацый — іх пахучыя струкі і ў ёлак — устойлівасць і трываласць лісця. Пад іх разгатым галлём знайшлі прытулак чароўныя стройныя банксіі. Вялікія кусты з нахіленым к долу галлём нагадвалі поўныя келіхі, з якіх бруіліся струмені зялёнай вады. Вочы разбягаліся сярод гэтых цудаў прыроды.
Маленькі атрад спыніўся на хвіліну. Айртон, па загаду Элен, прытрымаў быкоў. Тоўстыя абады драўляных колаў перасталі рыпець па пясчаніку. Густы зялёны дыван рассцілаўся ў цяньку дрэў, падзелены на правільныя простакутнікі невысокімі насыпамі пяску. Паганель ад першага позірку пазнаў у гэтых паэтычных зялёных квадратах месцы вечнага спачывання.
— Гэта аўстралійскія могілкі,— сказаў ён.
