З першага дня знаёмства Мак-Набс інстынктыўна не давяраў Айртону. Два-тры погляды, якімі перамігнуліся Айртон з кавалём на беразе Вымеры, безупыннае імкненне Айртона мінаць гарады і сёлы, яго настойлівае жаданне выклікаць «Дункан» з Мельбурна, незразумелая смерць даручанай яго клопатам жывёлы, урэшце нешта няшчырае ва ўсіх яго словах і ўчынках — усё гэта разам выклікала недаверлівасць у маёра. І аднак ён не мог прад’явіць яму ніяйкага пэўнага абвінавачання.
Мінулай-жа ноччу здарыліся наступныя падзеі.
Мак-Набс заўважыў за поўмілі ад лагера нейкія дзіўныя цені, якія адразу выклікалі ў яго падазрэнне. Фасфарысцыруючыя грыбы слаба адсвечвалі ў цемры. Тры чалавекі разглядалі сляды на зямлі. Сярод іх Мак-Набс пазнаў каваля з Блэк-Пойнта. «Гэта яны», сказаў адзін. «Так, гэтыя сляды ідуць ад самай Вымеры», адказаў другі. «Усе коні падохлі, за атрутай не трэба далёка хадзіць. Атруты тут хопіць, каб ссадзіць з коней цэлы кавалерыйскі атрад,— заўважыў трэці.— Што за карысная расліна гэта gastrolobium!»
Галасы заціхлі, і крокі пачалі аддаляцца. Мак-Набс, нічога не разумеючы, пайшоў следам за імі. Неўзабаве гутарка аднавілася. «Спрытны чалавек гэты Бен Джойс,— сказаў каваль,— знатны з яго вышаў боцман Айртон. А яго выдумка наконт караблекрушэння! Калі яго план удасца, вось дык будзе ўдача!»
— Гэта былі апошнія словы, якія я пачуў,— закончыў маёр.— Катаржнікі вышлі з лесу і зніклі. Такім чынам я даведаўся пра ўсё, пра што хацеў даведацца, і вярнуўся ў лагер пераконаным, што катаржнікі ў Аўстраліі не так ужо лёгка становяцца на правільны шлях, як гэта здаецца Паганелю.
Маёр змоўк. Яго таварышы таксама моўчкі разважалі.— Ітак,— сказаў урэшце Гленарван і яго твар збялеў ад гневу,— Айртон зацягнуў нас сюды, каб абрабаваць і забіць?
— Так,— адказаў маёр.
— І, пачынаючы з Вымеры, уся гэта банда ідзе следам за намі, чакаючы зручнага моманту для нападу?
— Так.
— Дык значыцца гэты нягоднік не быў матросам на «Брытаніі»? Значыцца, ён прысвоіў сабе імя Айртона, украўшы матроскую кніжку?
Усе зірнулі на Мак-Набса, які і сам павінен быў запытацца ў сябе пра гэта.
— На маю думку, праўдзівым ва ўсёй гэтай цёмнай гісторыі наступнае,— сказаў ён сваім звычайным, спакойным голасам.— Чалавека гэтага сапраўды завуць Айртонам. Бен Джойс — гэта яго бандыцкая мянушка. Нельга сумнявацца, што ён ведаў Гары Гранта і што ён быў боцманам на барту «Брытаніі». Гэтыя факты пацверджаны тымі падрабязнасцямі, якія Айртон расказаў нам аб сваім знаёмстве з Гары Грантам. Не варта захапляцца няпэўнымі гіпотэзамі. Нам даволі ведаць, што Айртон і Бен Джойс — адна і тая асоба і што чалавек гэты, які некалі служыў на «Брытаніі», стаў кіраўніком банды катаржнікаў.
Тлумачэнні Мак-Набса былі прыняты без супярэчнасці.
— Зараз,— сказаў Гленарван,— растлумачце мне, якім чынам былы боцман Гары Гранта апынуўся ў Аўстраліі?
— Я гэтага не ведаю,— адказаў Мак-Набс.— Дый паліцыя ведае не больш за мяне па гэтай справе. Чаму? Я не здольны растлумачыць гэтага. Гэта загадка, якую толькі будучае можа вытлумачыць.
— Паліцыя нават не здагадваецца аб роўнасці гэтых імён: Бен Джойса і Айртона,— сказаў Джон Мангльс.
— Ваша праўда, Джон,— адказаў маёр,— а між тым гэта значна палегчыла-б ёй пошукі.
— Значыцца,— сказала Элен.— гэты нягоднік пралез на ферму О'Мура з якім-небудзь злачынным намерам?
— Несумненна,— адказаў Мак-Набс.— Ён рыхтаваў нейкі замах на ірландца. Але тут яму стрэлася больш выгодная справа. Выпадак звёў яго з намі. Ён пачуў расказ Гленарвана, гісторыю караблекрушэння і, будучы смелым і кемлівым чалавекам, тут-жа рашыў выкарыстаць зручны момант. Мы папаліся на вудачку — экспедыцыя ў глыб Аўстраліі была вырашана. Каля Вымеры Айртон звязаўся са сваёй бандай, ён прывёз свайго супольніка, як блэк-пойнцкага каваля. Той падкаваў каня Гленарвана падковай з трыліснікам, так што бандзе вельмі лёгка было ісці следам за намі. Ён абкарміў аднаго за адным атрутнымі раслінамі gastrolobium нашых быкоў і коней. Потым, калі надышоў зручны момант, ён завёў нас у балота, Сноуі і там выдаў сваёй бандзе.
Маёр аднавіў па здагадках усю гісторыю Бен Джойса, і пад маскай скромнага і адданага фурмана экспедыцыі ўсе ўбачылі закаранелага, вынаходлівага і смелага злачынцу. Выкрыццё яго намераў абавязвала экспедыцыю Гленарвана быць больш пільнымі. На шчасце выкрыты разбойнік не такі небяспечны, як сукрыты здраднік.
Аднак з паведамлення маёра вынікаў яшчэ адзін важны вывад, пра які да гэтага часу ніхто не падумаў. Толькі Мэры Грант, не ўступаючы ў спрэчкі аб мінулым, думала пра будучае. Джон Мангльс раптам заўважыў, як збялеў яе тварык і вочы заліліся слязмі. Толькі тады ён зразумеў, што робіцца ў яе мазгу.
— Не плачце, міс Мэры! — усклікнуў ён.— Не плачце!
— Вы плачаце, мілая дзяўчынка! — Чаго? — запытала Элен.
— Мой бацька! Мой бацька! — прашаптала маладая дзяўчына, стрымліваючы слёзы.
Яна не магла больш сказаць ні слова. Але і гэтага было дастаткова, каб праўда маланкай мільганула ў мазгу ў кожнага. Усім сталі зразумелыя і слёзы Мэры і прычына, якая выклікала іх.
