Так Паганель, седзячы ў кутку кубрыка, этап за этапам аднавіў у памяці ўсю гісторыю Новай Зеландыі. Але ні адна з перагорнутых ім старонак гэтай гісторыі не давала права называць ні адзін з двух паўднёвых астравоў кантынентам. І мозг вучонага ліхаманкава шукаў новага сэнсу ў дакументах, напісаных рукой капітана Гранта, адкідаючы гіпотэзу за гіпотэзай, таму што яны не растлумачвалі гэтага нешчаслівага спалучэння складаў: "contin"...
Праз чатыры дні пасля выхаду з Эдэма «Макары» не прайшоў яшчэ і двух трэціх часткі дарогі да Оклэнда. Біль Галей мала цікавіўся сваім судном. Ён амаль не выходзіў на капітанскі мосцік — акалічнасць, якая, дарэчы, нікога не засмучала. Нічога нельга-б было сказаць супроць таго, што капітан цэлыя дні праседжвае адзін у сваёй каюце, каб ён не напіваўся там штодня да непрытомнасці. Каманда «Макары» брала прыклад з свайго капітана, і, здаецца, ні адзін карабль не вылучаўся большай бесклапотнасцю ў плаванні, як «Макары» з бухты Туфольда.
Гэтая невыбачальная распуста экіпажа прымушала Джона Мангльса няспынна сачыць за кіраваннем судна. Не раз Вільсон і Мюльрэдзі падбягалі да руля, каб выпрастаць карабль, пакладзены на борт раптоўным шквалам. У такіх выпадках Біль Галей выбягаў з сваёй каюты і лаяў сумленных матросаў «Дункана» апошнімі словамі. Вільсон і Мюльрэдзі ледзь стрымліваліся, каб не даць волі рукам і не адлупцаваць гэтага п’яніцу. Каб не Джон Мангльс, яны даўно звязалі-б капітану Галею рукі і ногі і захавалі-б яго ў труме на ўвесь час пераезду да Оклэнда. Але Джон Мангльс стрымаў іх і ледзьве ўгаварыў адкласці суд.
Між тым яго самога хвалявала становішча судна. Ён не выказваў свае трывогі Гленарвану, які ўсё прымаў блізка да сэрца, каб не засмучаць яго, але расказаў пра свае думкі Паганелю і маёру.
Мак-Набс параіў яму, праўда ў іншым сэнсе, тое самае, што Мюльрэдзі і Вільсон.
— Калі вы лічыце гэта патрэбным, Джон,— сказаў ён,— не хістаючыся, бярыце кіраванне караблём. Пасля таго, як мы злезем у Оклэндзе, мы дамо гэтаму п’яніцу поўную магчымасць затапіць свой карабль, дзе яму захочацца.
— Зразумела, Мак-Набс, я зраблю так, калі гэта будзе абсалютна неабходным. Пакуль што мы знаходзімся ў адкрытым моры, даволі таго, што я і мае матросы не пакідаем палубы. Але, прызнаюся шчыра, мне будзе вельмі цяжка, калі Біль Галей не працвярозіцца і пры набліжэнні к берагу.
— Ці зможаце вы трымаць правільны курс? — запытаў Паганель.
— Гэта будзе цяжка,— адказаў Джон.— Хочаце — верце, хочаце — не, але на гэтай лаханцы няма ні адной марской карты.
— Не можа быць?
— Чэснае слова! «Макары» робіць заўсёды рэйсы між Эдэмам і Оклэндам, і Біль Галей так прызвычаіўся да гэтых месц, што не робіць ніякіх вызначэнняў.
— Відавочна, ён уяўляе, што карабль сам ведае дарогу і бяжыць у Оклэнд, як конь у стайню,— заўважыў маёр.
— О! — усклікнуў Джон Мангльс.— Я не веру ў караблі, якія самі выбіраюць правільны курс. Калі Біль Галей будзе п’яны, як толькі мы падыйдзем да берагавых рыфаў, мне давядзецца ўмяшацца.
— Будзем спадзявацца, што розум вернецца к яму паблізу зямлі.
— Ці азначае гэта, Джон, што вы не зможаце нават у выпадку патрэбы даставіць судно ў Оклэнд? — запытаў маёр.
— Без дакладнай марской карты гэтых мясцін — гэта немагчыма. Узбярэжныя рыфы тут вельмі небяспечныя. Гэта ланцуг невялікіх фіёрдаў з няправільнымі абрысамі, як у фіёрдаў Нарвегіі. Каля берагоў у вадзе захавана безліч рыфаў, і трэба мець вялікі вопыт, каб унікнуць сутычкі з імі. Як-бы ні быў добра пабудаваны карабль, але ён адразу пойдзе на дно, калі наскочыць на адзін з такіх рыфаў, які здрадліва хаваецца пад слоем вады на некалькі футаў.
— У такім выпадку,— сказаў маёр,— нам не застаецца іншага выхаду, як шукаць ратунку на лодках.
— Так, маёр, пры адной толькі ўмове: калі надвор’е дазволіць!
— Гэта даволі непрыемная перспектыва,— заўважыў Паганель,— таму што берагі Новай Зеландыі вельмі негасцінныя.
— Вы гаворыце пра маарыйцаў, Паганель? — запытаў Джон Мангльс.
— Так, мой сябра. У іх няважная рэпутацыя. Гэта не паслушныя аўстралійцы, але моцная, разумная і крывяжэрная раса. Ад іх нельга чакаць літасці.
— Значыцца,— сказаў маёр,—каб з капітанам Грантам здарылася крушэнне каля берагоў Новай Зеландыі, вы не раілі-б выпраўляцца шукаць яго?
— На ўзбярэжжы — так,—адказаў географ.— Там можна было-б разлічваць знайсці сляды крушэння «Брытаніі», а ўнутры краіны — не. Гэта было-б дарэмнай тратай часу. Усякі еўрапеец, які адважыцца зайсці ў гэтыя небяспечныя месцы, павінен трапіць у лапы маарыйцаў, а кожны палонны маарыйцаў асуджаны на смерць. Я настаяў на тым, каб мае сябры перайшлі пампасы і Аўстралію, але я ніколі не дазволіў-бы ім і думаць аб пераходзе праз Новую Зеландыю.
Паганель не перавялічваў небяспекі. У Новай Зеландыі благая слава — і заслужана. Запісы ў кнізе адкрыцця і даследавання яе заліты патокамі крыві.
