Гленарван добра разбіраўся ў марской справе і адразу зразумеў неабходнасць адвозкі якараў.
— Як вы зробіце? У вас-жа няма лодкі? — запытаўся ён у Джона Мангльса.
— Зробім плыт з парожніх бочак і абломкаў бізань-мачты,— адказаў капітан. — Гэта цяжка, але магчыма, бо якары «Макары» невялікія. Калі нам удасца завезці іх і яны не адарвуцца, я не трачу надзеі на паспяховы канец справы.
— Добра, Джон. Давайце пачнем гэту работу, не трацячы марна часу.
Усе пасажыры былі выкліканы на палубу. Яны ссеклі абломкі бізані, якія заблыталіся ў снасцях і звісалі за борт, апусцілі іх на ваду і прывязалі да іх парожнія бочкі. Атрымаўся даволі нязграбны плыт. Джон Мангльс загадаў прыстроіць на ім вясло, якое павінна было замяніць руль. Гэта дазваляла ўжо кіраваць плытом па жаданню. Аднак, адліў і без таго павінен быў знесці плыт за карму, а закінуўшы якар, можна лёгка было вярнуцца на карабль, падцягваючыся вяроўкай.
Работа была скончана толькі напалавіну, калі сонца наблізілася к зеніту. Джон Мангльс даручыў Гленарвану кіраваць пачатай справай, а сам заняўся вызначэннем месцазнаходжання судна. Гэта была справа выключнай важнасці. На шчасце, у каюце Біля Галея ён знайшоў брудны, стары секстант, якім усё-такі можна было карыстацца. Там-жа аказаўся і штогоднік Грынвічскай абсерваторыі.
Джон вышаў на мосцік і працёр люстэркі секстанта. Гэтая астранамічная прылада складаецца з вугламернай дугі і двух люстэркаў, якія дазваляюць спалучаць рысункі двух прадметаў. Накіроўваючы падзорную трубу секстанта на сапраўдны гарызонт[79], круцяць люстэркі да таго часу, пакуль рысунак поўдзённага, гэта значыць які знаходзіцца на вышэйшым пункце небасхіла, сонца і гарызонта не сумесцяцца. Калі круцяць люстэрка, шкала на дузе секстанта паказвае вугал нахілу сонца над гарызонтам, гэта значыць шырату мясцовасці. Але якраз на поўначы гарызонт быў заслонены зямлёй, і такім чынам Джон не мог «узяць» яго падзорнай трубой секстанта.
У такіх выпадках сапраўдны гарызонт замяняюць штучным, карыстаючыся тым, што плоскасць сапраўднага гарызонта супадае з вольнай паверхняй вадкасці ў пасудзіне. Звычайна штучным гарызонтам бывае ртуць, налітая ў плоскую пасудзіну і якая дае ідэальную люстраную паверхню. Але на барту «Макары» не знайшлі ртуці, і Джону давялося замяніць яе вадкім дзёгцем, паверхня якога даволі добра адсвечвала сонца.
Джон Мангльс ведаў даўгату мясцовасці, бо яму было вядома, што карабль знаходзіцца каля заходняга берагу Новай Зеландыі. Гэта было шчасцем, таму што на «Макары» не было хранометра, без якога немагчыма вызначыць даўгату. Такім чынам для азначэння дакладнага месцазнаходжання карабля яму дастаткова было вызначыць шырату.
Гэту работу ён і распачаў.
Шкала на дузе секстанта паказала, што вуглавая адлегласць сонца ад гарызонта роўна была 68° 30'. Аднімаючы атрыманы вугал ад простага вугла, гэта значыць ад 90°, Джон атрымаў вуглавую адлегласць ад сонца да заходу — 21° 30’. У астранамічным штогодніку ён знайшоў, што нахіл сонца ў гэты дзень — 3 лютага—быў роўны 16°30'. Дадаўшы гэты вугал да толькі што знойдзенага, ён атрымаў шырату мясцовасці — 38°.
Ітак, «Макары» знаходзіўся пад 171° 13' даўгаты і 38° шыраты з магчымым адхіленнем на адну хвіліну ў той ці іншы бок, абумоўлеваемым недакладнасцю прыбораў.
Даведаўшыся па карце, купленай Паганелем у Эдэме, Джон убачыў, што з «Макары» здарылася крушэнне каля ўваходу ў бухту Аотэа, недалёка ад мыса Капуа, у правінцыі Оклэнд. «Макары», як выявілася, аднесла на цэлы градус на поўдзень у бок ад Оклэнда.
— Нам трэба падняцца на адзін градус на поўнач, каб дасягнуць Оклэнда,— сказаў Джон.
— Усяго дваццаць пяць міль,— сказаў Гленарван.— Гэта адно глупства.
Пасля вызначэння шыраты былі адноўлены выратавальныя работы. У чвэртку першай гадзіны папоўдні прыліў дасягнуў свайго вышэйшага пункта. Джон Мангльс не мог выкарыстаць яго, бо якары не былі яшчэ завезены. Але ён з трывогай сачыў за паводзінамі «Макары»: ці ўсплыве карабль хоць крыху? У такім выпадку можна было спадзявацца на паспяховы канец распачатых работ. Пытанне павінна было вырашыцца на працягу бліжэйшых пяці хвілін. Усе, затаіўшы дух, чакалі.
Пачуўся лёгкі трэск: або судно пачынала ўсплываць, або вада толькі грунтоўна скаланула яго корпус, аказалася апошняе — брыг застаўся на месцы, але тым не менш Джон палічыў гэтыя паводзіны судна спрыяючым вешчаваннем.
Работы прадаўжаліся. А другой гадзіне папоўдні плыт быў гатовы. Якары апусцілі на яго пры дапамозе лябёдкі. Прывязаўшы канец вяроўкі да кармы судна, Джон Мангльс і Вільсон апусціліся на плыт і пачалі выцягваць канат па меры таго, як плыт зносіла плыняй за карму «Макары». За поўкабельтова ад судна яны прыпынілі яго і змералі глыбіню. Лот апусціўся на дзесяць сажняў у ваду. Малы якар моцна зачапіўся за дно. Выцягнуўшы яшчэ крыху канат, Джон Мангльс дазволіў плыні яшчэ далей аднесці плыт і тут кінуў другі якар.
Пасля гэтага, падцягваючыся за канат, Джон Мангльс і Вільсон вярнуліся на борт «Макары».
