Каля правадыра сабраліся выдатнейшыя воіны племені, у тым ліку той маарыец, пірога якога далучылася да пірогі Каі-Куму каля прытокі Вайкато — Похайвена. Гэта быў чалавек гадоў сарака, шырокаплечы і дужы, з лютым панурым тварам. Яго звалі Кара-Тэтэ, што па-новазеландску азначае «ўспыльчывы». Яго татуіроўка была далікатная і з гэтага можна было зразумець, што ён займае ганаровае месца ў сваім племені. Каі-Куму абыходзіўся з ім лагодна і ветліва. Аднак уважлівы назіральнік лёгка зразумеў-бы, што гэтыя правадыры ўпотай спрачаюцца між сабой і ненавідзяць адзін аднаго. Маёр адразу здагадаўся, што папулярнасць Кара-Тэтэ не падабаецца Каі-Куму. Абодва яны былі правадырамі буйных пляменняў на Вайкато і мелі роўныя правы. Таму нядзіўна, што ў часе гутаркі позірк Каі-Куму быў поўны глыбокай нянавісці, хоць рот яго і ўсміхаўся.
Каі-Куму запытаў у Гленарвана:
— Ты англічанін?
— Так,— не думаючы, адказаў той, разумеючы, што прыналежнасць да гэтай нацыянальнасці зробіць лягчэйшай аперацыю абмену.
— А твае спадарожнікі?
— Такія-ж англічане, як і я. Мы падарожнікі, пацярпеўшыя крушэнне. Ведай, што мы не ўдзельнічалі ў вайне.
— Гэта аднолькава! — груба перапыніў яго Кара-Тэтэ.— Усе англічане — нашы ворагі. Твае землякі здрадніцкі захапілі наш востраў. Яны падпальваюць нашы вёскі і забіваюць нашых сыноў і жонак.
— Яны робяць няправільна,— спакойна адказаў Гленарван.— Я гэта кажу таму, што такая мая думка, а не таму, што я ў цябе ў палоне.
— Слухай,— пачаў Каі-Куму.— Тагонга, вялікі жрэц Нуі-Атуе, трапіў у палон да тваіх братоў. Наш бог загадвае нам выкупіць яго з рук пакекаў. Я-б хацеў вырваць з тваіх грудзей сэрца і на векі-вечныя павесіць тваю галаву і галовы тваіх спадарожнікаў на частакол па. Але Нуі-Атуа сказаў сваё слова.
Каі-Куму, які да гэтага часу добра валодаў сабой, пры гэтых словах пацямнеў ад злосці, і голас яго задрыжэў ад хвалявання.
Змоўкнуўшы на хвіліну, каб саўладаць са сваімі пачуццямі, ён прадаўжаў больш спакойным голасам:
— Як ты думаеш, ці згодзяцца англічане абмяняць на цябе нашага Тагонгу?
Гленарван, не адказваючы, уважліва паглядзеў на новазеландца.
— Не ведаю,— адказаў ён пасля нядоўгага маўчання.
— Адказвай,— прадаўжаў Каі-Куму, — ці варта тваё жыццё жыцця нашага Тагонгу.
— Не,— адказваў Гленарван.— Я не правадыр і не жрэц сярод сваіх.
Паганель, здзіўлены гэтым адказам, паглядзеў на Гленарвана з вялікім здзіўленнем.
Каі-Куму таксама, здавалася, здзівіўся.
— Значыцца, ты сумняваешся? — запытаў ён.
— Я не ведаю,— паўтарыў Гленарван.
— І твае браты не абмяняюць цябе на нашага Тагонгу?
— Мяне аднаго — не,— адказаў Гленарван.— Нас усіх — можа памяняюць.
— У маарыйцаў заведзена мяняць галаву на галаву,— запярэчыў Каі-Куму.
— У такім выпадку прапануй спачатку памяняць гэтых жанчын на твайго жраца,— сказаў Гленарван, паказваючы на Элен і Мэры.
Элен хацела кінуцца к свайму мужу, але маёр стрымаў яе.
— Гэтыя дзве жанчыны,— сказаў Гленарван, пачціва кланяючыся Элен і Мэры,— маюць вялікае значэнне ў маёй краіне.
Правадыр холадна зірнуў на палоннага. Злая ўхмылка скрывіла яго рот. Але ён тут-жа схаваў яе і, ледзь стрымліваючы гнеў, загаварыў.
— Няўжо ты думаеш ашукаць хлуслівымі словамі Куі-Куму, пракляты еўрапеец? Табе не ўдасца гэта: вочы Каі-Куму ўмеюць чытаць сэрца чалавека.
Ад грукату стрэла натоўп тубыльцаў павыбягаў з хацін. Пляцоўка ўмомант напоўнілася раз’юшаным натоўпам. Сотня рук узнялася над галовамі няшчасных палонных. У Гленарвана выхапілі рэвальвер.
Каі-Куму дзіўна зірнуў на Гленарвана. Потым, засланіўшы яго сабою, ён узняў рукі над натоўпам, які гатовы быў накінуцца на еўрапейцаў і разарваць іх, і праказаў гучным голасам адно слова:
— Табу!
Ад гэтага слова ўвесь натоўп анямеў, нібы дзікуноў уразіла нейкая нябачная сіла.
Праз некалькі хвілін палонных завялі зноў у святыню і замкнулі іх там, як у турме.
Але Роберта Гранта і Жака Паганеля не было сярод іх.
Каі-Куму, як гэта часта бывае ў Новай Зеландыі, адначасова быў правадыром і жрацом свайго племені. Як жрэц, ён меў права накладваць табу — забарону на людзей і рэчы.
Табу — гэта перш за ўсё забарона дакранацца да пэўных рэчаў, людзей, мясцін і т. д. Гэты рэлігійны закон вельмі шануюць усе палінезійскія плямёны. Згодна маарыйскіх пераконанняў, разгневаны бог карае неадкладнай смерцю чалавека, які святататна парушыў накладзенае на каго-небудзь ці што-небудзь табу. І маарыйцы добра ведаюць, што калі бог не ў час апусціць на галаву непаслушніка сваю караючую руку, дык яму на дапамогу зараз-жа прыдуць жрацы.
