Вось што расказаў Паганель. Відаць, ён наўмысля не гаварыў пра нейкія падзеі, якія здарыліся з ім у палоне ў дзікуноў. Такое, прынамсі, уражанне засталося ў падарожнікаў. Але як-бы там ні было, усе ад шчырага сэрца прывіталі географа з цудоўным выратаваннем і, аддаўшы такім чынам даніну мінуламу, звярнуліся да праблем сучаснага.
Становішча па-ранейшаму заставалася пагражаючым. Дзікуны з усіх бакоў абступілі вяршыню Маунганаму і, не маючы магчымасці ўзяць яе прыступам, відаць, збіраліся дасягнуць свайго заморам. Рана ці позна, але падарожнікі павінны былі сыйсці ўніз па яду і ваду, а ў дзікуноў цярплівасці аж залішне.
Гленарван рашыў пачакаць зручнага моманту ці стварыць яго, калі ён не настане сам.
Перш за ўсё ён прапанаваў зрабіць дэталёвую разведку гары Маунганаму, не для таго, каб высветліць магчымасць абароны яе,— ён не баяўся нападу дзікуноў,— а для таго, каб знайсці найвыгаднейшы напрамак уцёкаў. Маёр, Роберт Паганель і Джон Мангльс знялі дакладны план гары. Яны прасачылі напрамак усіх сцежак, іх круцізну, іх звіліны. Горны хрыбет, які злучае Маунганаму з ланцугом Ваісіхі, адхонна спускаўся к даліне. Яго рабро, вузкае і звілістае, было адзіным магчымым шляхам уцёкаў. Каб у цемры ночы уцекачам удалося непрыкметна перабрацца цераз яго, яны маглі спадзявацца, што паспеюць схавацца ў горах, раней чым дзікуны заўважаць іх уцёкі.
Ніжнюю частку гэтага шляху дзікуны маглі лёгка абстрэльваць. Размясціўшыся на схілах суседніх узгоркаў, яны маглі стварыць заслону з куль, цераз якую нельга будзе беспакарана прарвацца.
Калі разведчыкі, аглядаючы гару, паказаліся на бліжэйшым да тубыльцаў схіле, іх сустрэў цэлы град куль, але, на шчасце, ні адна не зачапіла іх. Тым не менш Гленарван загадаў зараз-жа адступіць к удупе, куды кулі не даляталі.
Узыходзячы на гару, разведчыкі са здзіўленнем заўважылі, што час ад часу глеба пад іх нагамі дрыжыць. Гэта не было землетрасенне, а хутчэй нагадвала дрыжэнне сценак паравога катла пад ціскам. Відаць, што ў нетрах гары сабралася вялікая колькасць пары і газаў, народжаных падземным агнём.
Гэта акалічнасць не магла здзівіць людзей, якія толькі што бачылі гарачыя гейзеры Вайкато. Яны ведалі, што цэнтральная частка Іка-на-Мануі ўяўляе сабой вулканічную мясцовасць. Гэта сапраўднае рэшата, адтуліны якога прапускаюць наверх пары серы і гарачыя крыніцы.
Паганель яшчэ раней заўважыў гэтую з’яву і звярнуў на яе ўвагу сваіх сяброў.
— Маунганаму,— сказаў ён,— адна са шматлікіх на гэтым востраве вяршынь, якім рана ці позна суджана было стаць дзеючым вулканам. Дастаткова невялікай мясцовай механічнай сілы, каб на гэтых спадах з крохкага туфа ўтварыўся кратэр.
— Што-ж,— сказаў Гленарван,— мы тут у меншай небяспецы, чым над топкай катла «Дункана». Зямная кара амаль нічым не адрозніваецца па цвёрдасці ад ліставога жалеза.
— Згодзен,— адказаў маёр,— але які-б не быў моцны паравы кацёл, пасля доўгай службы ён можа ўзарвацца тады, калі гэтага менш за ўсё чакаеш.
— Мак-Набс,— сказаў Паганель,— ніхто з нас не збіраецца навекі застацца на гэтай вяршыні. Пакажыце нам бяспечную дарогу, і мы адразу пакінем яе.
— І падумаць толькі, што ў нетрах Маунганаму дарэмна гіне такая вялікая механічная сіла! — уздыхнуў Джон Мангльс.— Мільённай часткі яе было-б дастаткова «Дункану», каб завесці нас на край свету!
Успаміны аб «Дункане» адразу нагналі на Гленарвана сумныя думкі. Якое ні небяспечнае было яго ўласнае становішча, ён не мог без жаху ўспомніць аб трагічным лёсе экіпажа сваёй яхты.
У глыбокім задуменні сябры вярнуліся к удупе.
— Ну што, Эдуард,— запытала Элен, як толькі яны падышлі да частакола,—ці можам мы спадзявацца на выратаванне?
— Спадзявайцеся, Элен,— адказаў Гленарван.— Дзікуны ніколі не асмеляцца трывожыць нас на гэтай гары, а з цягам часу мы прыдумаем які-небудзь план выратавання.
— Пойдзем ва удупу,— весела сказаў Паганель.— Гэта наша крэпасць, наш замак, наша сталовая і рабочы кабінет. Ніхто не патрывожыць нас у ёй. Калі ласка, сябры мае.
Усе ўвайшлі ў сярэдзіну агарожы за ласкавым Паганелем. Дзікуны, убачыўшы, што еўрапейцы зняважліва ўрываюцца ў гэтае святое месца, узнялі бязладную страляніну і паднялі страшэнны гвалт і крыкі. На шчасце, кулі не даляталі так далёка, як крыкі. Яшчэ раз пераканаўшыся, што забабоны дзікуноў мацнейшыя за іх гнеў. Элен і Мэры супакоіліся і ўвайшлі ў прадмагільную прыбудову.
Частакол, якім абгароджана магіла правадыра, быў афарбаваны ў чырвоны колер.
Сімвалічныя выразкі, сапраўдная татуіроўка па дрэву сведчылі аб ганаровым паходжанні і вялікіх заслугах нябожчыка-правадыра. Пацеркі з амулетаў, ракушак і каменьчыкаў былі працягнуты між слупамі частакола.
Зямля ўнутры агарожы была ўкрыта густым дываном з зялёнага лісця. У цэнтры невялікім насыпам узвышалася магіла правадыра і яго жонкі. На магільным узгорку ляжала зброя—зараджаная стрэльба, кап’ё, цудоўная сякера і запас пораху і куль, якога ставала на ўвесь век палявання.
