Дзьмуў моцны вецер, і па мору гулялі высокія хвалі. Вецер гнаў воблакі на захад і даносіў да самых верхавін дзюнаў вадзяны пыл з грэбняў хваль. Такім чынам, калі «Дункан» і быў блізка, вахценны матрос не мог пачуць слабага крыку з зямлі. Каля берагу не было ніякага прыстанішча для яхты. Ні затокі, ні бухты, ні штучнага порта. Дно было ўсё з пясчаных меляў, якія далёка выпіралі ў мора. Мелі гэтыя больш небяспечныя для суднаў, чым рыфы. Каля меляў мора заўсёды асабліва бурнае, і бяда караблю, які трапіць на іх у часе моцнага ветру,— пагібель яго немінуча!
Не было нічога дзіўнага ў тым, што «Дункан» стаіць далёка ад гэтага небяспечнага, беспрытульнага берагу. Асцярожны і празорлівы Джон Мангльс, вядома, не мог інакш зрабіць. Па думцы Тома Аусціна, «Дункан» павінен быў крэйсіраваць не менш, чым за пяць міль ад берагу. Маёр угаварыў сваіх нецярплівых сяброў пагадзіцца з гэтым. Не было ніякай магчымасці разагнаць густую цемру. Нашто ў такім выпадку напружваць дарэмна зрок і пазбаўляць сябе заслужанага адпачынку?
Сказаўшы гэта, ён пачаў рыхтаваць начлег ля падножжа дзюн. Апошнія рэшткі яды з’елі ў апошнюю вячэру; потым, беручы прыклад з маёра, кожны з падарожнікаў выкапаў сабе ў пяску яміну і, засыпаўшыся пяском да падбародка, заснуў.
Адзін Гленарван не мог заснуць. Вецер дзьмуў вельмі моцна, і высокія хвалі, якія з грукатам разбіваліся аб дзюны, сведчылі, што акіян яшчэ не супакоіўся пасля нядаўняй буры. Гленарван хваляваўся ад усведамлення, што «Дункан» так блізка. Яму думалася, што яхта не магла спазніцца на спатканне. Гэта было немагчыма. Экспедыцыя Гленарвана пакінула бухту Талькагуано 14 кастрычніка і 12 лістапада прыбыла на бераг Атлантычнага акіяна. За гэтыя трыццаць дзён, патрачаных на пераход Чылі, Кардыльераў, пампасаў і аргентынскай раўніны, «Дункан» павінен быў паспець абыйсці мыс Горн і падняцца ўздоўж усходняга берагу кантынента. Нішто не магло затрымаць у дарозе такога першакласнага хадуна, як «Дункан»; магчыма, вядома, што пераход быў бурны і ўраган не раз каламуціў воды Атлантыкі, але яхта была моцным судном, а яе капітан добрым мараком.
Гэтыя развагі аднак не супакоілі ўсхваляваныя нервы Гленарвана. Калі розум спрачаецца з сэрцам, ён рэдка бярэ верх. Мужны шатландзец адчуваў у гэтай цемры блізкасць усіх тых, каго ён любіў: яго дарагой Элен, Мэры Грант, Джона Мангльса і экіпажа «Дункана». Ён хадзіў па бязлюднаму пляжу, на які набягалі, пабліскваючы фасфарычным святлом, хвалі. Ён углядаўся ў цемру і прыслухоўваўся. Часам яму нават здавалася, што ён бачыць у цемры мігатлівыя агеньчыкі.
— Цяпер я не памыляюся! — казаў ён сам сабе.— Я бачу ліхтар «Дункана». Ах! Чаму мой позірк не можа пранізаць гэтую цемру!
Гленарван раптам успомніў: Паганель гаварыў, што ён нікталоп, што ён здольны бачыць у цемры. Ён пайшоў будзіць Паганеля. Вучоны спаў у сваёй пясчанай яме сном дзіцяці, калі моцная рука штурханула яго ў плячо.
— Мае вочы? — паўтарыў вучоны, бязлітасна тручы іх.
— Так, ваш зрок, каб знайсці «Дункан» у гэтай цемры. Уставайце-ж! Хутчэй!
— Чорт-бы ўзяў маю гэтую нікталопію! — прамармытаў Паганель. У душы, між іншым, ён быў здаволены, што мае магчымасць рабіць Гленарвану паслугу.— Спакою з-за яе няма!
І вучоны вылез з ямы, пацягнуўся і, размінаючы нахаду адубелае цела, пайшоў за Гленарванам на бераг.
Гленарван папрасіў яго агледзець увесь цёмны гарызонт. На працягу некалькіх хвілін Паганель добрасумленна аддаваўся гэтаму занятку.
— Ну, як? Бачыце што-небудзь? — запытаў Гленарван.
— Сказаць праўду, нічога не бачу! У такой цемры і кошка нічога не ўбачыць за два крокі!
— Шукайце зялёнага ці чырвонага агню, гэта значыць носавага ці кармавога ліхтара.
— Не бачу ні зялёнага, ні чырвонага агню! Усё чорнае! — адказаў Паганель, у якога зліпаліся павекі.
Поўгадзіны ён пакорліва хадзіў за сваім нецярплівым сябрам, апускаючы галаву на грудзі і пасля штуршком зноў падымаючы яе. Хутка ён змоўк і ўжо больш не адказваў Гленарвану. Яго ногі пачалі заблытвацца, як у п’янага. Гленарван паглядзеў на Паганеля. Географ спаў ідучы.
Досвіткам усіх сонных паставіў на ногі крык:
— «Дункан»! «Дункан»!
— Ура! — адказалі Гленарвану яго спадарожнікі, бегучы к берагу.
Сапраўды, яхта дрэйфавала пад парай за пяць міль ад берагу. Дым з яе трубы мяшаўся з ранішнім туманам. Мора было неспакойнае, і судно з такім танажом, як «Дункан», не магло без рызыкі падыйсці к берагу.
Узброіўшыся падзорнай трубой Паганеля, Гленарван, не адрываючыся, сачыў за ўсімі манеўрамі яхты. Мяркуючы па спакою, які панаваў на яе барту, Джон Мангльс не заўважыў сваіх пасажыраў на беразе.
У гэтую хвіліну Талькаў, усыпаўшы падвойны зарад пораху ў свой карабін, стрэліў у напрамку яхты.
Усе прыслухаліся. Усе ўтаропілі позіркі ў яхту. Тройчы карабін індзейца абуджаў рэха дзюн.
Урэшце з борта яхты ўзвіўся белы дымок.
Праз некалькі секунд да берагу дайшоў глухі гук гарматнага стрэлу, і ў тую-ж хвіліну «Дункан», змяніўшы курс, паплыў к берагу.
Хутка ў падзорную трубу можна было ўбачыць, як з яхты спускаюць шлюпку.
