Organizo. Latva ES (mallonge LatES) oficiale reprezentas neŭtralan E-movadon en Latvolando. En 1928 ĝin reorganizis el Riga ES. A. Kaĵoks, A. Krauze, T. Indra, E. Grots, A. Libers, N. Blumbergs. Anoj en 1932: 106+25 (en filio de Aloja). Budĝeto en 1932: 778 orfrankoj, el kio kotizoj 265, vesperbaloj 136; ĉefaj elspezoj: ejo 230, balvesperoj, kursoj. Fakoj: drama (J Kalninŝ), propaganda (T. Indra). Kursojg ĝis 1929 havis nur kelkajn dekojn da vizitantoj, en 1929 A. Cseh gvidis kurson por 130 personoj, en 1932 J. Baghy 3 kursojn por 220 kaj 2 daŭrigajn kursojn por 100. Biblioteko en 1932 enhavis 263 volumojn je 641 orfrankoj. El ili instruaj 46, historiaj 7, beletristikaj 112, sciencaj 20, diversaj 28, gazetkolektoj 50. Dum 1932 35 anoj legis 129 libron. Filio en Aloja havas 75 librojn. LatES estraro en 1933: A. Kraŭze prez., s-ino E. Ziedinŝ, vicprez., V Krievs kas., f-ino R. Dvarionoviĉ sekr., H. Hazenfuss vicsekr, f-ino J. Krievs bibl., E. Sedlenieks trezoristo. Krome por informoj kaj propagando kunagas f-ino L. Jevsejeva. Societa organo Ondo de Daŭgava ĝis 1932 mimeografata, de 1933 presata. Red. A. Kaĵoks, de 1932 G. Tupicin.
ES de Liepaja, fondita en 1925 de E. Jaŭnvalks vigle laboris ĝis 1929, lastatempe ree reviviĝis. ES «Estonto» fondita en 1929 de R. Stamers en Liepaja. Li aranĝis multajn kursojn, propagandis per gazetartikoloj kaj klopodis ĝis oni alinomis en Lepaja straton «E-strato». ES de Zemgalio, Jelgava kiun fondis en 1924 Kr. Strazds, aranĝis en 1932 2 foje kurson de J. Baghy, ES de Ventspils, fondita en 1926 de A. Pornieks, kiu ankaŭ gvidas kursojn de E. Tuta nombro de E-istoj en 1932 en Latvolando: 1200 en Riga, 800 en provinco, sume 2000 inter ili organizitaj 300. Latvia Laborista ES en Riga fondiĝis en 1927, estas fermita en 1929 pro aparteno al SAT. Baldaŭ fondiĝis Riga Laborista ES, kiu eldonas monaton revuon „Proleta E-isto“. Ĉefa aganto A. Krastinŝ, kiu ankaŭ gvidas kursojn ĉe Popola Altlernejo.
Kongresoj: I-a Latva E-kongreso estis 30–31 okt. 1927 en Riga (Kastelo). Prez. A. Fridenbergs, partoprenis 62 personoj 14 gastoj kaj 3 delegitoj el Estonujo kaj 5 el Litovujo, Decidoj: ĉiu e-isto aliĝu al UEA kaj al tiuj ES-j, kiuj estas reprezentitaj en KR. Unua Baltlanda Esp. kongreso estis 22–24 unio 1930 en Riga (Kastelo). Prez. „Indra“ partoprenis 41 personoj, inter ili 6 estonoj, 8 svedoj. La kongreso rekomendis E-n al turismaj organizaĵoj kaj deziresprimis, ke e-isto skribu proprajn nomojn nur per E-aj literoj.
Literaturo. Unua aparteldona vortaro latva-E estas Ulmanis kaj Straŭbe, Jelgava 1925, iom malsukcesa. Ĝin sekvis pli ampleksa latva-E vortaro de T. Indra, Riga 1932 «Ileva». En 1928 aperis latva ĉefeĉ-ŝlosilo, trad. T. Indra. En 1933 j. Kalninŝ aperigis la unuan pli ampleksan E-latvan vortaron. El lernolibroj la unua estas R. Libeks, Riga 1889, ĝin sekvis en 1912 lernolibro de P. Kikauka kaj J. Elert. De ĝi presiĝis nur 16 paĝoj, ĉar eldona firmo bankrotis. Longan tempon oni uzis rusajn kaj germanajn lernilojn. En 1924 Strazds kaj Bormanis aperigis pli modernan lernolibron kun aldonita E-latva vortareto. Ĝin baldaŭ sekvis Strazds, Kurso de E en 20 lekcioj (nun jam 2. eld.) kaj luksa lernolibro de I. Ĉaĉe. La unua latvalingva propagandilo estas tiu laŭ A. Fried, eld. Riga 1904, ĝin sekvis en 1907 germanlingva libreto. En 1923 Kr. Strazds verkis pli efikan varbilon «Lingvo Int. E», kie estas ĉefe skizataj sukcesoj de E laŭ enketo de Ligo de Nacioj. Krome presigis kelkaj varbfolietoj, poŝtkarto . El la beletristiko la unua estas novelo de J. Ioruks «Vakciniuja krono», trad. P. Kikaŭ, Paris 1909. Li ankaŭ duontrad. grandan romanon de A Niedra «En fumo de hakitejo», sed dum mondmilito la manuskripto pereis. En 1933 aperis tragedio el latva lingvo J. Rainis «Amo estas pli forta ol morto», trad. I. Ĉaĉe, lukse eldonita kun ilustraĵoj. Ĝin antaŭmendis multaj latvaj eminentuloj, ankaŭ la respublika prezidanto Kviesis. En 1927 E Jaŭnvalks trad. latvajn popolajn kantojn, eldonitajn aparte. Kelkaj tradukaĵoj el latva lingvo (trad. E. Jaŭnvalks, R. Ejhenbaŭms, A. Kaĵoks, f-ino E. Balode) aperis en LM kaj ankaŭ en «Ondo de Daŭgava». La unua gazeto E-ista estis «Riga Stelo», Riga 1910–1911 (ruse kaj E-e); en Liepaja en 1914 presiĝis ĉefe por bezonoj de la biblioteko de G. Davidov 200 ekzempleroj de «Latva Stelo» nur n-ro 1 (en latva lingvo). De 1925 en Riga aperas «Ondo de Daŭgava», organo de Latva ES (nur en E.) T. INDRA.
La Urbestro de Zalamea. Dramo en versoj de Calderon, el la hispana trad. E. Legrand 1925 13b p. «Fortefikaj scenoj, trafaj diroj, spritaj ekpensoj, poeziaj kaj tre dramaj paroloj.» (L.M. 1925 p:132)
