Яны пазнаёміліся яшчэ на другім курсе. Максім быў замкнёным хлопцам, але ў ягоным асяродку гэтага ніхто не заўважаў. Ён хутка браў задачы і яшчэ хутчэй мог ператварыць альгарытм рашэньня ў бездакорны код на нізкаўзроўневай мове. Барацьбу ён ужо закінуў, але ўсё яшчэ быў хлопцам з кубікамі прэсу й шырокімі грудзямі. Нос і вушы ён ламаў шмат разоў, але кожнага разу, спачатку ягоны бацька, а пасьля і ён сам, рупіўся пра тое, каб нос зрабілі роўна, а вушы не ператварыліся ў беляшы.
– Слухай, хацеў запытаць, ты ляшча менавіта пасмажыць хочаш?
– Так. Падаваць з цытрынай і размарынам, – апошні сказ Марыя прамовіла гульліва.
Максім хацеў запытаць, дзе бацька браў размарын у дзевяностыя, але горла само сабою сьціснулася, ён ікнуў. За кадыком зрабілася балюча. Мужчына адкашляўся.
– Ты там што? П’еш нешта?
– Не, спартсмэны сіньку не паважаюць.
– Давай дамовімся, куды будзеш кідаць. На стол на шэсьцьдзесят два? Там стаіць самая вялікая рыба. Я, пакуль закалыхвала Яна, сама прысьніла яе, убачыла. Там была Каралева Сухарэбрыцы з падданымі. Яна вялікая й люстраная. Каралева з падданымі – зь левага крыла кліна. З правага крыла – плотка на чале з князем. Князем Чырвонабровых. З танюткімі, перарывістымі лініямі па лусцы ад галавы да хваста. – Голас Марыі стаў разьмераным і цягучым. – Ты мяне слухаеш? – Упэўніўшыся, што сувязь не перарвалася, яна працягнула: – Паміж крыламі стаіць Зэбра паласатая, беларускага дна зэбра драпежная – Акунь Акунёў. І зь ім дружына ягоная. Але гадаваліся яны далёка, у ф’ёрдах нарвэскіх. Клічуць яго Аконунгам. Шмат пагубіў рыбы Аконуг. Хапае ён рыбіну, уздымаючыся з дна, выпускае кішкі ў ваду, прабівае пухір. Ікру плюе ў ваду, дружына ягоная апладняе ікру без разбору.
А згары над імі – непрагляднай хмарай завіхаецца быстранка дый аджгір. І не зьлічыць іх, ня вылавіць. І калі Аконунг хапае якую, тут жа падплываюць дзьве. За імі ні Сухарэбрыца, ні Аконунг сьвятла ня бачаць. Таму чорная прыкормка ці сьветлая – значэньня ня мае.
І калі твой кручок даляціць да дна, ня схоплены аджгіром, мінуўшы хцівую быстранку, дый упадзе зьлева, паклёўка будзе няхутка, але рэзкая, частая – падсякай адразу. Калі ўпадзе зазубень справа – паклёўка будзе тут жа, але адзінкавая, марудная, з паўзамі, лічы да дзесяці паміж штуркамі, на чацьвертым штуршку – падсякай. І калі ўпадзе матыль у сярэдзіну кліна, не скажу табе, якая будзе паклёўка. Зэбра беларуская – занадта ганарлівая рыба.
А на чале кліна, на вяршыні ягонай – стаіць Лешч. Я шмат жыву й шмат бачыла ляшчоў і падлешчыкаў. Бачыла я і гадаваных, і дзікіх. І з азёраў шатляндзкіх, і з дэльты Волгі, і з азёраў беларускіх, але ніхто такога Ляшча ніколі й ня бачыў і ня чуў, што такі Лешч ёсьць. Ён стаіць ганарліва, над дном, на такой вышыні, як сам ад гарба да жывата. Глядзіць наперад. І ніхто яму ня страшны, ні шчупак, ні акунь, ні птушка драпежная. Не баіцца ён цянётаў, бо сыдзе ў глей ці парэжа цянёты вялікімі, вострымі плаўнікамі. І леваруч ад ляшча – брат ягоны малодшы. І праваруч ад ляшча – брат ягоны стрыечны.
Увесь клін глядзіць на бераг, на цябе, Максім, глядзіць. І чакае, што будзеш рабіць ты? Чым захочаш узяць іх? Як паклічаш іх у свой рыбнік, як завабіш, як падманеш? Як выцягнеш гэтых грамадзінаў, гэтых бамбізаў? Як зварушыш скалу ляшча, як уздымеш са дна? Падышоў да іх сом і таксама глядзіць. Вугар ад нарачанскіх вугроў амбасадарам назірае. Усе рашэньня твайго чакаюць.
Марыя надоўга замоўкла. Максім знайшоў яшчэ адну цыгарэту й падпаліў.
– Я вось што думаю, – Марыя дачакалася рытарычнага пытаньня: – Ты пенапляст узяў жа? Калі лешч трымаецца крыху вышэй ад дна, трэба на зазубень начапіць пенапляставы шарык. Кручок уздымецца на даўжыню павадка. Хаця гэта ўжо ня донная лоўля, а вычварэнства нейкае. Пачнеш з кароткага павадка – можа, ня будуць аджгір дый верхаводка хапаць.
– На рыбалцы няма месца стэрэатыпам, – выдаў Максім фразу на такія выпадкі. – Так і зраблю.
Яны паўтарылі малітву. Максім вярнуўся да вогнішча. Сябры ўвалілі ў полымя ўсе дровы, што заставаліся, і цяпер сядзелі моўчкі. Віктар дручком варушыў паленцы. Максім пасядзеў і пацягнуўся па бутэльку, але ў апошні момант спыніўся.
– У вас там што, сэкс па тэлефоне быў? – запытаў Ткач.
Максім паўтарыў свой рух, толькі ў апошні момант не адкінуўся назад у фатэль, але схапіў бутэльку, хутка адкруціў корак і ўліў у сябе амаль паўлітра нагбом. Сябры паглядзелі на Максіма й адначасова расьсьмяяліся.
– Ага. Сяструсе палец у нос не засоўвай.
– А спрабаваў? – запытаў Ткач.
– Анягож. Дала нагой па яйцах. Думаеш, чаму ў мяне дзеці да суседа падобныя? Выхаду іншага не было, разумееш?
– А чо ты басам тады размаўляеш?
– Халера зь ім. Са мной. Макс, здарылася што, чо ты літар усадзіў? Напраўду што?
– Чуеце, вы раз на год ад спадніцаў адарваліся, дык сьмелыя сталі, ці так?
– Ну так, ну так, – паківаў галавой Ткач. – Давайце жэрці ці што. А то сядзім неяк, як дзябілы.