Туо?ахта м?хс?н да ту?а суо?ун сэрэйэн турунан кэбистэ. Тугу эрэ э?ил ба?ыгар кэтэрдэн эрдэхтэринэ, со?уйан, ?р?тэ ходьо?олоон тиргиллэн к?рд? да, кыаллыбата. Ба?ын ыга тардан сулары кэтэртилэр. Оо, аны айа?ар тугу эрэ кылыгыратан-халыгыратан симтилэр. Тымныы тимир дьабадьытын таарыйбытыгар с?б?лээбэккэ, ба?ын илгистээри гыммыта табыллыбата. Аны ар?а?ын, уор?атын имэрийбэхтииллэр, тугу эрэ ?л?г?нэ?эллэр. Хаар-сиир эрэ талбытынан дьапталанар уор?атыгар тугу эрэ саба ууран баран, и?ин курдуу экчэччи хам тартылар. Туо?ахта туохха-туохха т?бэспитин билбэккэ, ата?ынан сири табыйа-табыйа тыбыырар, ха?ы?ырыыр эрэ аатыгар турда. С?рэ?э тахсан барыах курдук биллиргиирэ, ордук моонньун хам ылбыт хатыс быа тууйар сиригэр ньиллиргииргэ дылыта. Оо, арай маны а?ата Харачаас к?р?р? буоллар, сытыы тиистэринэн, то? к??н?нэн, дьаргыл таас туйа?ынан тырыта-хайыта табыйталаан, то?ута-бы?ыта тэбиэлээн с?пт?р?н к?рд?рт?? этэ. Оо, абатын ини. Хара?ын уута субуруйда, ис-и?иттэн э?сэн ийэлээх а?абар и?иллээрэй, ба?ар, и?иттэхтэринэ, к?м?ск?? с??рэн бур?ачы?наан кэлиэхтэрэ диэх курдук санааттан кистээн дьири?иппитэ алаас эниэлэригэр э?силлэн, туруу тумулларыгар охсуллан бара турбута. Лэгиэн Туо?ахтаны сыар?а?а сэтиилээн айаа?ыыр ньымалаа?ын туттан, биир акка сыар?а к?л?йэн хааччахха киллэрээри гыммытын уола Лэкиэс с?пс?сп?т?. Бу к?н? кини с?рэ?эр б??бэйдээн ?с сыл к??пп?тэ. Туо?ахта т??рт т??рэм туйахтарын ?рд?гэр чэпчикитик дугунан ??к??лээмэхтээн ылаттыыр, ?рд?к ар?а?ын ?рд?нэн буралла?ныы оонньуур ньалака сиэллээх, суон т?рд?лээх у?ун к??кэйбит моойдоох, кылдьыылаах чаккырыас харахтаах, субуллубут сабыдыал кутуруктаах, ки?и эрэ астына, дуо?уйа, умсугуйа к?р?р ?ч?гэй бы?ыылаах-та?аалаах, с????гэр туо?ахталаах к?нд?л к??х к???чч?р соно?ос буола ситэн сириэдийбитэ. Лэкиэс да кыа?аан эрдээх сэбэрэлээх, дара?ар сарыннаах, кырыылаах харылаах уола хаан, эр бэрдэ буолан, борбуйун к?т???н, саада?ын ?стэ курданан ситэн-хотон, Туо?ахтаны айаа?ыырга толору бэлэм буолбута. Бу ??мм?т к?н икки атах уонна Дь???г?й о?ото т?? былыргы таас ?йэтигэр Таас Бас уонна тура?ас атыыр хааннаах хапсы?ыыларын иннинээ?и т?гэн курдук, чы?кыныы ты?аабыта. Ол эрэн манна эйэлээх, илин-кэлин бы?аарсыы, айаа?аа?ын уонна айаа?аныы т?гэнэ ??мм?тэ.
Лэгиэн уолун сирэйэ-хара?а туран, харахтара уоттаа?ынан ча?ылы?на?алларын хайгыы, дуо?уйа к?рб?тэ. Кини эмиэ бэрт ?рд????тэ Харачаа?ы айаа?аан турардаах. Ол обургу, Туо?ахта?а холоотоххо, модун, к?нд?л-ха?ыл буолан, хас да хатыс быаларын быспыта. К???э-уо?а да дьикти этэ. Дьэ ол бэйэтэ айаа?анан ааттаах-суоллаах буулуур чох хара, Харачаас дуо дэтэн, с??р?к аатын ылыан ылбыта. Кэлин атыыр ааттаа?а буолбута. Биэс сыллаа?ыта Ха?аластан атаста?ан ылбыт сиэнчэр кытыылыыр кытыттара, Харачаас обургу харал?анын ханнарар ?ч?гэй т?р??хтээх, дьо?уннаах, Сиэллээх биэ?э кубулуйбута. Дьэ ол бэйэлэрин, икки бэртэн уу?аабыт уоллара Туо?ахта, б?г?н к???лгэ к?чч?йэ оонньохолообут к?ннэрин к??мч?лээри, бу икки атахтаах харамайдар хам кэлгийэн, тыына-быара ыгыллан, кы?ыытыттан сири табыйбахтыы, э?ил ба?ын буккуйбахтыы, к???лэ-сиэлэ ?р? ?рэллэ?нээн, тыбыыран ылаттыы турбута.
Лэгиэн быа т?б?т?н тутан туран анараа биир уолга:
– Хааччах аанын а?а о?ус, – диэн соруйбута. Т??рт б??? сиэрдийэлэринэн сабыллан турар хааччах аанын хачаайы ба?айы уол ыксаан тардыала?ан, аллараа икки сиэрдийэни бэрт эрэйинэн субуйан а?аат, ???ээ??илэри ыксаан хаалан сатаан аспакка булумахтана турда?ына, Лэкиэс к?р???э сыстан хапса?ай ?л?гэрдик Туо?ахта к?хс?гэр хатана т??ээтин кытары, а?ата туомтуу бааллыбыт кэлгиир быаны т?л? тардан кэбиспитэ.
Туо?ахта к?хс?гэр с?гэ?эр буолбут, агдатын кытаанахтык кыпчыйбыт харамай, ??н тимир уостуганынан икки дьабадьытыттан ыарыылаахтык э?ил ба?ын хантаччы тардыбыта. ?р? холоруктуу сылдьар Туо?ахтаттан куттанан аан а?ааччы ???ээ сиэрдийэтин ситэ субуйбакка туора ыстаммыта. Лэкиэс тула холоруктата сылдьан хааччах аанын диэки салайа тардаат, Туо?ахтаны ыарыылаахтык тимир и?э?этинэн быттыкка тэбэн кибилиннэрбитэ. Ону сэргэ ??н?н ыытан кэбиспитэ. Туо?ахта барахсан ?с ??т сиэрдийэ ?рд?нэн к?т?н к?дээриппитэ. Уор?атыгар кытаанахтык хатаммыт харамайы быра?аары араастаан иннинэн-кэннинэн м???н к?рб?тэ да, били ба?айыта агдакатын ?сс? к??скэ кыпчыйбыта. Туо?ахта тыынын тууйар быаттан т?л?р?йэн, с????хтэрэ кычыгыланан икки ата?ар ?р? тураат, икки инники туйахтарынан к?????? чэлгиэн салгыны хайыта табыйбахтаан эрдэ?инэ, быттыктарын тимир и?э?э ыарыылаахтык тэппитэ. Онтон со?уйан, Туо?ахта ньохчос гынаат, эт-этэ барыта к??рэ т??ээт, иннин диэки т???нэн кэбиспитэ. Кини ?й?гэр эмиэ да кэлгиллэн турбут хаачча?ыттан к???лгэ к?т?? ??р??тэ, эмиэ да к?хс?гэр миинэн и?эр харамай кулгаа?ын аттыгар сатарыччы к?лэр са?ата, сылаас ыты?ынан к?нд?л к??кэгэр моонньуттан таптайар эрчимнээх ытыстара барыта ?лт? ытыллан хаалбыта. Аны дьабадьытын у?а-ха?ас тардыалаан салайан, ба?арбытын хоту ойуолаабатын ?йд??б?тэ.
