Амырыын т??н кэнниттэн Туо?ахта оло?ор улахан ??рэ?и ылбыта. Уоттаах харахтаах кыыл сыта муннугар ?йэтигэр с?ппэттии и?эн хаалбыта. Харачаас ??р?н ити алаастан атын алааска к???р?рг? к??эллибитэ. Инньэ гынан, Сиэллээх биэ бастаан, атын биэлэр батыспыттара, оттон Харачаас кэннилэриттэн, ??р?н к??йэн былыргы омоох ыллыгынан, хаара арыый о?хоччу т??эн чараа?аабыт сиринэн халдьаайы сыырын дабайан, бары субуру?ан тахсан бара турбуттара. Туо?ахта куттаммыта аа?ан биэрбэккэ, били дьаардаах сыт кэлээрэй диэбиттии, оччугуйкаан таныыларын тардыр?ахпахтаталаан ыла-ыла, ийэтин ойо?о?угар сыстыа?ынан сыстан хаампыта. Арай эмискэ аттыттан туох эрэ ?р?? дь???ннээх, у?ун кулгаахтаах харамай с?рэ?элдьээбиттии ойуоккалаабытыгар со?уйан, кута к?т? сыспыта. Ийэтэ, хата, онно эрэ кы?аллыбат, онтон эр ылан Туо?ахта уоскуйа бы?ыытыйбыта. Ити дьулаан т??нтэн ыла аны туохтан эрэ тэ?ииркээтэ?инэ, ийэтигэр ойор идэлэммитэ. Ийэ барахсан хонно?ор-быттыгар хор?ойортон ордук эрэллээх туох да суо?ун кыракый мэйиичээнин доло?ойугар хатаабыта. Хата, били аа-дьуо ньохоро?ноон ч???ч?к кэннигэр кирийбит бэдиккэ сэрэнэн сытыр?ыы-сытыр?ыы чуга?аабыта. Ол да буоллар, сэрэххэ ийэтин диэки хайы?ан ыйытардыы к?р??т, оччугуйкаан о?оспут таныыларынан тыбыыран тарылаппахтаан ылбыта. Ийэтэ онно кы?аллыбата. Хата, били кирийбит ма?ан т?? кыыл со?уйан ойуур диэки б?ч??хт??б?тэ. Туо?ахта эр ылан дыралдьыйбыт сытыы туйахчааннардаах атахтарынан кэнниттэн ыстаныахтыы оонньохолоон ылбыта. Били кыыл онтон ?сс? эбии со?уйан икки хара?а тэстэринэн, туора-маары ойуоккалаат, сыбарга т?сп?тэ. Сааскы к?н куула тыа ?рд?нэн тэмтэйэ санньыйан к?л?ктэр у?аабыттара. Ити курдук Туо?ахта оло?ор ма?найгы арыйыыларын бииртэн биир билэн, олох оскуолатын ма?найгы хардыыларын о?орон испитэ.
Лэгиэн ыаллыы сытар «Кы?ыл агроном» холкуос сылгы?ытыттан икки б?р? биир биэни тардыбыттарын истэн дьиксиммитэ. Онон бэрдээнин ылбыта, ?с-т??рт с?ннь??хтээ?ин уктаат, атын ы?ыырдыы охсон, су?аллык ар?аа Барыллыалаах алааска айаннаппыта. Лэкиэс оскуолаттан кэлэн баран, ийэтиттэн ол сура?ы истэн аймаммыта. Кини аччыгыйкаан Туо?ахтата б?р? айа?ар кииримээри куотан, то?уу хомурахха батыллан эрэрин хара?ар о?орон к?р?н а?арбыта. Ийэтэ хото??о тахсыбытын кэннэ, кэтэ?ириин орон ула?атынан муннукка турбут субуйаа?каны сулбу та?ыйан ылаат, та?ырдьа тахсан а?ата булка кэтэр хайы?арын кэтээт, сыыйа тэбэн ар?аа диэки соруктаах ба?айытык бур?а?ната турбута. К?л?ктэр у?аан, сааскы к?н намтаан эрэрэ.
Лэгиэн Барыллыалаахха к?с а?аарын у?аппакка, илин баска айаннатан тиийбитэ. Сэрэххэ, саатын бэлэм тутан, атын аргыый хаамтаран, мастары к?л?ктэнэн алаас сыырын т??эн эрдэ?инэ, ата туохтан эрэ сиргэнэн туора ойбута. Лэгиэн кыл т?гэнэ ы?ыырын хо?суоччутуттан харбаан, туту?ан нэ?иилэ ?р???мм?тэ. Бэрдээнин т?л? тута сыспыта.
– Бу адьарайдар манна охсуллубуттар эбит, оо, Харачаа?ым барахсан хайаспыта буолла? – диэн ботугураан ылбыта. Араас санаалар ??йэ-хаайа туппуттара. Алааска киирбитэ – Харачаа?ын ??рэ суох буолан биэрдэ. Арай куула тыа аннынан ыраах туох эрэ хараара сытарын к?рд?.
«Оо, кыайардар кулунчугу туппуттар дуу?» – с????гэр сарт т?сп?т к?л???н?н ыты?ынан киэр ха?ыйаат, са?а аллайбыта. Онтон эмиэ да мунаара санаабыта. «?ск?т?н кулуну туппуттара буоллар, сиэ?нэригэр баар буолуохтарын с?п этэ. Эбэтэр ки?и и?эрин билэн, тыа?а т??эн чу?нуу сыталлара дуу? Харачаас хайаан м?чч? туттарбытай?» – диэн саныы-саныы, оргууй хаамтаран испитэ. Арай чуга?аары гыммыта, до?оор, ата сиргэнэн таныытын тардыр?аппыта, ?р? холоруктаталаан ылбыта. Лэгиэн атыттан ойон т??эн, ??н?н кэби?иилээх от к?р??т?н то?о?отугар иилэ быра?ан, атын хаалларан, с??рбэччэ хаамыылаах сиргэ ыкса чуга?аабыта.
«Оо, ол и?ин да», – диэн са?а аллайбыта. Харачаа?а обургу ардай а?ыылаах ба?ын хампырыта тэбиэлээн ?л?рб?т?н борукка балыйтаран бастаан билбэтэ?э, онтон дьэ ?йд??н к?р?н, салгын сиэн хараара килэйбит сирэйэ м?ч?к гыммыта. Лэгиэн иннигэр с??нэ атыыр б?р? ардьаллыбыт ара?ас а?ыыларыгар Харачаас кутуругун хара кыллара сыыйыллан быга сыталлар эбит. Лэгиэн б?р?н? бэрт эрэйинэн кутуругуттан со?он, балай да бодьууста?ан куула тыа са?атыгар илдьэн баран, чугастаа?ы ч???ч?к хаарын ха?ыйан, сынньана олордо. Таба?ын та?ааран тарда олорон, Харачаа?ын хайгыы санаата: «Барахсаным, т??? эрэ охсу?ан буралла?наата буолла, дэ?нэммэтэ ини». Итинник саныы олорон к?рд???нэ, ата эмиэ ч?рб??н??н, миэстэтигэр тэпсэ?нээн ылаттаата. Лэгиэн дьаарханан бэрдээнин тымныы уо?уттан харбаан, бэлэм тутта. Арай алаас у?уор илин бас сыырын ?рд?гэр бору?уйан эрэр халлаа??а туох эрэ хамсыырын к?рд?. Сылгы диэ?и кыра курдук, б?р? диэ?и эмиэ аты??а дылы. Онтон сыныйан к?рб?тэ – хайы?ардаах ки?и омооно с??рэн бур?атан и?эр эбит.
– Бай, бу хайалара сааланан-саадахтанан и?эр буолла?ай? – диэн ботугураат, Лэгиэн туран саатын с?гэн, атын диэки хардыылаабыта. Хайы?ардаах ки?и элэ?нэччи с??рэн бур?ачытан и?эн, тугу эрэ ха?ыытыыр са?атын истэн, Лэгиэн ытырыктата санаата. Арай ?йд??н к?рб?тэ, бэйэлээтэр бэйэтин уола Лэкиэс буолан со?утта.
