За рэдкім хмызняком, дзе бесклапотна перасвістваліся імклівыя дробныя птахі, адкрываўся невялікі ўзгорак – выгінаўся, нібы кашэчая спіна, над возерам. На ўзгорку самотна зелянеў раскідзісты дуб, і ад яго распаўзаліся вузлаватыя наплывы карэння. Схон з аднаго боку асыпаўся, саступаючы ўпартай азёрнай вадзе, так што карані апынуліся вонку, застылі над хвалямі, быццам цягнучыся да іх – і не рашаючыся дакрануцца.
У карункавым цені дрэва ледзь відно было чалавечую («Не-чалавечую», – тут жа выправіла сама сябе Ільга) постаць. Нехта стаяў, прысланіўшыся спінаю да шырокага камля, і радасныя сонечныя зайчыкі слізгалі па залацістым баку лютні.
Музыка, дзіўная, вусцішная, бясконца прыгожая азёрная музыка разыходзілася ад яго ўва ўсе бакі – быццам кругі па вадзе.
Ільга прыпынілася, адчуваючы, як змоклі далоні, як непрыемны халадок прабег уздоўж хрыбта. Зноў сціснула неслухмянымі пальцамі запаветны нож, паўтараючы, як закляцце: яны баяцца халоднага жалеза, баяцца, баяцца, баяцца…
Збаяліся або не, але музыка абарвалася. Гучала яшчэ цэлае імгненне між ударамі сэрца, трымаючыся над возерам, – і згасла, патанула, зусім як той зачараваны горад з бязладнай дзедавай байкі.
А ў Ільгі тым часам сасмягла ў роце, бо нечакана прыйшло разуменне: музыка сціхла, бо яе – заўважылі. І зараз вось глядзяць адтуль, з ценю, вывучаюць пільна, з адчужаным інтэрасам.
– Можаш прайсці, чалавечае дзіця, – сказалі Ільзе.
Тая здрыганулася, як ад холаду, хаця мужчынскі голас быў пекны, аксамітна мяккі, ды і прагучаў досыць дабрадушна. Ільга няўпэўнена пераступіла з нагі на нагу. Звузіўшы вочы, спрабавала разгледзець замглёную постаць там, ля дрэва, але цень быў дзіўны, ажно занадта густы.
– Неба бачыць, – працягвалі з-пад дуба. – Гэта ўпрост знак лёсу.
– …знак? – паўтарыла, нахмурыўшыся, Ільга.
З-пад дуба насмешліва чмыхнулі. Густы цень варухнуўся, быццам патрывожаная вада, і ледзьве заўважная постаць у ім вокамгненна набрыняла колерамі і формамі.
З пагорка па шорсткай траве ліха з’ехаў уладар голасу і лютні – высокі, танклявы, з ясным маладым тварам, з сабранымі на патыліцы ў вузел залацістымі валасамі. Увесь быў – суцэльнае ззянне. Золатам успыхнулі гузікі-ракавінкі на выкшталцоным адзенні, бліснуў зялёны шоўк на доўгіх вышываных рукавах. Засвяцілася злева на грудзях фібула-змяя, загарэлася завушніца з паўпразрыстым зялёным самацветам. І вочы былі таксама зялёныя – светлыя, ззяйкія, вострыя, з залатымі іскрамі.
– Не надта ты гаварлівая, так, чалавечае дзіця? – весела казаў лютніст. Змерыў паружавелую Ільгу вачыма і, пачасаўшы падбароддзе, прамармытаў пад нос: – Возера і князёўна – і чым табе не сюжэт?
Ільга сумелася.
– Я… не князёўна, – азвалася сіпата. І, сяк-так пракаўтнуўшы камяк у горле, скарагаворкай выпаліла, сціскаючы нож у кулаку: – І я не хацела… заходзіць у вашыя ўладанні.
Лютніст прыўзняў бровы, паглядзеў на нож, на Ільгу, зноў на нож. І засмяяўся.
– «Уладанні», бач ты, – ён пакруціў галавой. – Чалавечае дзіця, я не ўладар нікому, апрача, можа, самога сябе.
Ён памаўчаў, кусаючы вусны, зірнуў у неба, а пасля паўтарыў нараспеў, лёгка крануўшы струны:
– Уладар ні для кога, апроч самога сябе. Апроч сябе… самога.
І зморшчыў востры нос, і выдыхнуў расчаравана, пакутліва:
– Эт, усё лухта-а!
Ільга тым часам зірнула цераз плячо на сваю кабылку. Пярэстая, памахваючы хвастом, прынюхвалася да расчараванага лютніста – без асаблівага страху, проста з мудрай перасцярогай.
Небяспекі сапраўды не адчувалася, але не-людзі, кажуць, якраз гэтым і небяспечныя. Закружаць галаву, пададуцца мяккімі, добрымі, свойскімі, а там глядзі – і ачомаешся ў падзем’і. Калі, вядома, увогуле ачомаешся.
– Можа, хоць ты выратуеш мяне, князёўна? – запытаў лютніст з апантанай надзеяй. – Дапаможаш? А?
Ільга спахмурнела: не-людзям, яна чула, вельмі падабаецца гуляцца з людзьмі. Так коткі гуляюць з мышамі, здзекуюцца з драпежным азартам. Вось і ад ягонай просьбы таксама патыхала нейкай здзеклівай гульнёй.
– Мне трэба ісці, – адказала яна, намагаючыся, каб гэта гучала не надта няветліва. І таму дадала дрыготкім голасам: – Даруйце, лясны гаспадар.
Ён зноў усміхнуўся – і ззяйка, і сонечна.
– Я не лясны гаспадар, чалавечае дзіця. І не азёрны, і не палявы, і не які-кольвек яшчэ, Неба бачыць.
– Вось як, – недаверліва выціснула Ільга.
– Неба бачыць, – паўтарыў лютніст. – Усяго толькі паэт з Курганова Поля, князёўна.
Цырымонна пакланіўсяі назваўся:
– Йурай. Або Йурай Відушчы, калі заўгодна. Князеў відуш.
Пра Курганова Поле Ільга чула – а хто не чуў? Показкі пра Дзікі Гон, што імчыць над вечнаю Пушчай, пра старадаўнія чары, што трымцяць між ікламі рунных камянёў. І на самым дне памяці яшчэ варушыліся бабчыны казкі пра ўсёмагутнага Белага Князя і ягоны Двор, дзе адвечна піруюць паляўнічыя і прыўкрасныя панны.
– Паэт?
Йурай, прыплюшчыўшы вочы, паківаў – з самым паважным выглядам.
– Мерныя ўдары цяжкія сыпле каваль на метал, – прагаварыў ён, здавалася б, нягучна, але голас уладна расцёкся над возерам. – Сам я падобна выкоўваю хвосткія звонкія словы.