На сваім прыпынку яна ачомалася, сышла, і зноў аднекуль узяліся сілы: дамоў яна ішла лёгка і спорна, тут быў яе раён, яе ўладанні, тут ніхто — ні дзеці, ні іх бацькі — не павінен быў убачыць яе стомленай, знясіленай, ніхто не павінен быў здагадацца, што ёй дрэнна. Вышэй галаву, выпрамі спіну, крок упэўнены, цвёрды — раз-два, раз-два… Валянціна Іванаўна ніколі не блытала асабістае з грамадскім. Гэта быў адзін з яе галоўных прынцыпаў.
У пакоі Андрэя шалеў магнітафон, чулася нейкая валтузня. Валянціна Іванаўна пастукала, прачыніла дзверы. Андрэй і Ліда Нячай сядзелі на канапе чырвоныя, разгубленыя, Ліда нервова папраўляла на грудзях блузку. «Куды конь з капытом, туды і рак з клюшняй»,— падумала яна, кіўком павіталася і зачыніла дзверы. Прайшла ў ванную, распранулася і стала пад душ.
Цёплая вада ліўнем абрынулася на яе, змываючы пыл, і пот, і стому сённяшняга дня, і Валянціна Іванаўна стаяла пад гэтым выратавальным ліўнем, звесіўшы рукі. Добра, ах як добра! А цяпер яшчэ трошкі халоднай. Яшчэ халоднай. Ну і хопіць, ужо ідзе толькі халодная, чаго добрага, захварэю. Закрыла краны, вылезла, да чырвані расцерлася каляным шурпатым ручніком, захуталася ў купальны халат, абкруціла галаву, каб высахлі валасы, і прайшла ў спальню. Разабрала ложак, нырнула пад коўдру і стаілася, як мышка ў норцы.
Праз няшчыльна прычыненыя дзверы яна чула, як Андрэй праводзіў Ліду. Патаптаўся нечага ў прыхожай, потым пастукаўся да яе.
— Заходзь,— дазволіла Валянціна Іванаўна.
Андрэй вучыўся ў другой школе. Валянціна Іванаўна не магла дазволіць, каб нехта гаварыў, што яе сыну ставяць добрыя адзнакі толькі таму, што яго маці — дырэктар. Не магла дазволіць, каб і ставілі — падхалімаў хапае. Таму ён з першага класа ездзіў за пяць прыпынкаў на аўтобусе ў спецыялізавацую англійскую школу і свае пяцёркі зарабляў сам, чым нямала ганарыўся і перад бацькамі, і перад сябрамі ў двары.
Практычна ні яна, ні Арсен сынам не займаліся, не хапала часу. Але ён рос надзіва самастойны і мэтанакіраваны. Сам рабіў урокі, разаграваў сабе абед, прыбіраў у сваім пакоі. Гадоў у пяць ён цяжка перахварэў адзёрам, парушыўся тлушчавы абмен, хлопчык пачаў таўсцець. Ужо ў восьмым класе бацькавы кашулі не сыходзіліся ў яго на жываце. У дзевятым Андрэй спахапіўся — ці то закахаўся, ці то мянушкі абрыдлі, але ён пачаў бегаць, плаваць, адмовіўся ад вячэры, ад булачак і цукерак і даволі хутка скінуў дзесяць кіло: воля і характар у яго былі матчыны, жалезныя. Цяпер перад Валянцінай стаяў прыгожы семнаццацігадовы хлапчына, не худы, але і не надта перакормлены, з шэрымі, як у яе, дапытлівымі вачыма і цяжкаватым бацькавым падбародкам, апрануты ў джынсы і венгерскую кашулю з металічнымі гузікамі, на каўнер якой спадалі доўгія, мяккія, як чэсаны лён, валасы. Кандыдат на залаты медаль, у ліку дзесяці лепшых мінскіх школьнікаў Андрэй шэсць месяцаў вучыўся ў Англіі, у Кембрыджы,— такім сынам можна было ганарыцца, і Валянціна Іванаўна ў душы ганарылася, хоць выгляду перад ім не паказвала.
Ён сеў на пуфік, закінуў нагу за нагу, сашчапіў на калене рукі. Збянтэжана ўсміхнуўся:
— Не падумай благога… мы займаліся і слухалі музыку.
— Разумею.— Валянціна Іванаўна прыўзнялася вышэй на падушцы.— Гэтыя заняткі… яны не скончацца тым, што Ліда прынясе ў прыполе? Сваёй маці ці нам?
— Што ты, мама,— засмяяўся Андрэй.— Цяпер толькі цёмныя дурніцы прыносяць у прыполе, а Ліда — чувіха разумная, ёй гэта не пагражае. Не бойся, у бліжэйшыя пяць-сем гадоў ніякіх глупстваў са мной не здарыцца.
— «Чувіха»… Ты кахаеш яе?
Андрэй таргануў плячом.
_ Мама, гэта дзевятнаццатае стагоддзе. А мы жывёі у дваццатым. Каханне — атавізм, перажытак мінулага. Мы — партнёры, нам разам добра, весела, цікава. Абрыдзее — я знайду другую і яна знойдзе другога, вось і ўся праблема.
Ёй аж холадна зрабілася ад гэтага адкрытага цынізму і яна вышэй нацягнула коўдру.
— Мы з бацькам разводзімся.
— Я чую пра гэта ўсё сваё жыццё,— абыякава адказаў ён.— То бацька разводзіцца з табой, то ты з ім. Разышліся б ужо нарэшце і скончылі мучыць адно аднаго.
— Для цябе гэта так проста?
— А што тут складанага? Даруй, але калі б у мяне была такая жонка, як ты, я кінуў бы яе праз месяц пасля вяселля. Такім, як ты, наогул нельга выходзіць замуж, раджаць дзяцей. Ты — фанатычка, ты служыш аднаму богу — сваёй школе. Некалі гэтым займаліся манахіні, і гэта правільна. Школа і сям’я, калі працаваць у школе, як ты, не спалучаюцца. Таму ўсё ваша жыццё нічога не вартае: ты цягнула ў свой бок, а бацька ў свой.
У яе зашчымела сэрца, востра-востра, аж халодны пот выступіў на лбе, але Андрэй не заўважыў гэтага. Пагойдваючы нагой і пазіраючы на насок свайго чаравіка, ён кідаў у яе словы-камяні, цяжкія і вострыя, і яна сцякала крывёй ад болю.
