Яны прыехалі роўна ў дзесяць, як і дамаўдяліея. Пакуль Арнольд Уладзіслававіч даставаў з багажніка і адносіў у гараж скрынку вермуту, Акімаў глядзеў на жанчыну, якая сядзела на заднім сядзенні жоўценькага, як кураня, Левусавага «жыгуля». Ён адразу ж, хоць прайшло з таго часу, як апошні раз бачыў, трыццаць год, пазнаў яе. Пазнаў не вачыма, сэрцам: ніякія вочы не ўгледзелі б у выпеставанай кабеціне, шыкоўна апранутай і прычасанай, абчаплянай залатымі ланцужкамі, пярсцёнкамі і бранзалетамі, як навагодняя ёлка цацкамі, тоненькую чарнявую дзяўчыну ў белым халаце, цяжкіх кірзавых ботах і зухаватым берэціку. Нічога не засталося ў ёй ад тае дзяўчыны, кухаркі палявога шпіталя, дзе Акімаў лячыўся пасля кантузіі, хіба што прыпудраная карычневая радзімка над пераноссем,— доўга снілася некалі Мікалаю Сцяпанавічу гэтая пяшчотная радзімка… Ён пазнаў яе, і Аксана Фёдараўна пазнала: Акімаў зразумеў гэта па тым, як сцяўся і акамянеў яе твар, а вочы пацямнелі і звузіліся. Яна вылезла з машыны, ускінула галаву.
— Ты?
— Я,— адказаў ён і неяк дурнавата ўсміхнуўся, не ведаючы, куды падзець свае чорныя парэпаныя рукі, якія нават бензінам ужо немагчыма было адмыць.
— Мне сказалі, што ты загінуў.
— Як бачыш, жыву.
— Так…— прамовіла яна.— Вось дык сустрэча…
— Бывае,— быццам прабачэння просячы, хоць і не ведаў, за што, сказаў ён.— Ну як ты жывеш?
— Добра. А ты?
— I я…
Гаварыць больш не было пра што.
На яго шчасце, з гаража выйшаў Арнольд Уладзіслававіч. Энергічна пацёр руку аб руку.
— Ну што, па конях? — паглядзеў на іх, і вузкі твар яго яшчэ больш выцягнуўся.— Вы… знаёмыя?
— Знаёмыя… Некалі на адным сонцы анучы сушылі,— уздыхнуў Акімаў, узяў свой кіёк і палез у машыну.— Паехалі, у мяне няма часу.
— А можа… не трэба? — няпэўна сказала Аксана Фёдараўна.— Ліха з ёю, з той дублёнкай…
— Чаго там… паехалі,— азваўся Акімаў.— Жартачкі: скрынка вермуту… Трэба адрабляць.
Праз гадзіну Левус прывёз яго назад у гараж. Забыўшыся пераапрануцца, Акімаў замяшаў шпаклёўкі, узяў шпатэль. Мазнуў разы два ці тры па крыле машыны, загладжваючы ледзь прыкметныя пасля рыхтоўкі хвалі, кінуў шпатэль. Адкаркаваў пляшку «барматухі» — яшчэ і так называлі пойла, што прывёз Левус,— і паныла пабрыў па мінным полі ўспамінаў…
Сляпы выпадак зруйнаваў яго жыццё, яго лёс 9 мая 1945 года, якраз у той самы першы дзень доўгачаканага міру, калі для ўсяго астатняга чалавецтва яно, жыццё, толькі-толькі пачыналася.
Ясным сонечным ранкам гвардыі капітан Мікалай Сцяпанавіч Акімаў паехаў праз увесь Дрэздэн, недалёка ад якога закончыў вайну яго аўтабат, купацца на Эльбу — славутую нямецкую раку.
Аўтабат атабарыўся за горадам, у вялікім двухпавярховым доме-палацы, які стаяў у глыбіні старога парку. Дом быў пусты, яго гаспадары, відаць, збеглі да амерыканцаў ці да англічан. Яны так спяшаліся, бедныя, што ўсё засталося некранутае: шыкоўная мэбля, карціны на сценах у багатых залатых рамах, дываны на падлозе, тоўстыя кнігі ў зашклёных шафах… На чорным раялі з паднятым вечкам ляжалі разгорнутыя ноты; на вялізнай кухні, на паліцах, як салдаты на парадзе, стаяў разнастайны посуд… А можа, гаспадары яшчэ спадзяваліся вярнуцца?..
У двары быў гараж на тры боксы. Два былі пустыя, у трэцім хлопцы знайшлі новенькі «ролс-ройс». У баку машыны не было ні кроплі бензіну, вось чаму яе пакінулі.
«Ролс-ройс» выкацілі на сонца, і ўвесь аўтабат на чале са сваім камандзірам стоўпіўся вакол яго: большасць шафёраў і механікаў не бачылі такога цуду нават на малюнках.
Машына і сапраўды была прыгожая. Вялікая, як трамвай, яна зіхацела нікелем і чорным лакам, быццам толькі што сышла з канвеера. Магутны рухавік, пяць пярэдніх і адна задняя перадачы, шыкоўныя сядзенні, абабітыя чырвонай скурай, попельніцы ў дзверцах, радыёпрыёмнік, белыя каўчукавыя колы… Побач са старэнькімі ЗІСамі і «студабекерамі» аўтабата, якія зведалі і нашу бездараж, і асколкі нямецкіх бомб ды снарадаў, гэты легкавік здаваўся нечым казачным, несапраўдным, неверагодным. Вось на ім і ехаў Акімаў са сваімі хлопцамі на раку.
Салдат у «ролс-ройс» набілася, што пчол у вулей. Яны весела рагаталі, згадвалі розныя смешныя гісторыі,— маладыя, здаровыя, шчаслівыя — апошняе папаўненне, якое капітан Акімаў прыняў у красавіку, і яму было радасна думаць, што ўжо на гэтых падпісваць пахавальныя лісты не давядзецца.
Усё!
Кропка!
Вайна скончылася!
Мы перамаглі!
Нягледзячы на перагрузку, матор гудзеў роўна і мякка, цешыў вуха Акімава, які прывык да скрыгату і рову сваіх рухавікоў. Машына слухалася руля, як дзіця, якое вядзеш за руку. Праз апушчанае шкло ў твар біў вецер, пахла пажарышчам і квітнеючым бэзам — сям-там на ўскраіне Альштадта — старога горада — ён захаваўся, не выгараў.
