Дрэздэн ушчэнт зруйнавалі «лятучыя крэпасці» незадоўга да канца вайны. Зруйнавалі толькі таму, што ведалі — горад адыходзіць у нашу акупацыйную зону. 3 ваеннага боку ў «дывановай» бамбардзіроўцы, калі амерыканскія і англійскія лётчыкі метадычна засыпалі бомбамі квартал за кварталам, знішчаючы старажытныя палацы, шэдэўры гатычнай архітэктуры — кірхі і масты цераз Эльбу, славутыя на ўвесь свет музеі і гістарычныя помнікі, жылыя дамы, пад руінамі якіх загінулі дзесяткі тысяч жанчын, дзяцей, старых, ніякага сэнсу не мелася. Гэта быў акт вандалізму, такі ж жорсткі і бессэнсоўны, як атамная бамбардзіроўка Хірасімы і Нагасакі: больш-менш значна паўплываць на ход падзей ён ужо не мог. Позна ўступіўшы ў вайну, саюзнікі спяшаліся паказаць нам сваю сілу, і ўсе гэта разумелі.
Вуліцы, па якіх Акімаў прабіраўся ў лясную цішыню і прахалоду, да чыстай, шырокай і магутнай ракі, былі пераараны бомбамі. Іх загрувашчвалі друз і цэгла разбураных дамоў, клубкі пераблытанага дроту, асколкі шкла, уздыбленыя і пакарэжаныя трамвайныя рэйкі, пакручаныя і абгарэлыя ліхтарныя слупы. Відовішча было звыклае, не жахала, не палохала — колькі такіх гарадоў засталося на нашай зямлі, колькі іх пабачыў Акімаў за чатыры гады вайны — прывык. Немцы, цывільныя і ваеннапалонныя, ужо разбіралі завалы, пракладвалі пакуль што вузкія тунелі праездаў.
Акімаў любіў хуткую язду, але сёння вёў машыну асцярожна, беражна. Ён разумеў, што праз дзень-два «ролс-ройс» забяруць: такая раскоша па чыну хіба што генералу, ды ўжо ніяк не сціпламу камбату,— і думаў пра гэта спакойна, з усмешкай, але разбіць або нават падрапаць аб вострыя камяні такую прыгажосць было шкада. Ён свае ЗІСы і «студабекеры» шкадаваў, як малых дзяцей, бялявы і сінявокі капітан, кожны знявечаны санарадам або мінай рухавік, пасечаны асколкамі кузаў, абгарэлую кабіну, што ўжо гаварыць пра нябачны дасюль дзівосна прыгожы легкавік… I Акімаў засяроджана круціў баранку, абмінаючы завалы, і не адгукаўся на жарты. Выбіраў дарогу раўнейшую, шырэйшую і кожны раз, калі іх падкідала на яме або церла днішчам аб друз, крывіўся, быццам у яго балелі зубы.
На скрыжаваннях дзяўчаты-рэгуліроўшчыцы, памлелыя ад спёкі, ляніва махалі чырвонымі сцяжкамі. Акімаў тармазіў, распытваў, як хутчэй выехаць за горад, зваў з сабой купацца. Дзяўчаты ўсміхаліся: служба, не паложана, хіба што вечарам, калі зменяць… Але яго вечары і ночы былі занятыя Аксанай Касцюк, прыгожай чарнабровай і чарнавокай кухаркай з палявога шпіталя, дзе Акімаў адлежваўся пасля кантузіі. У Аксану быў закаханы яго сябар і зямляк Уладзік Левус, камандзір узвода хімабароны; Левус іх і пазнаёміў, калі прыехаў яго адведаць.
Вядома, не дужа прыгожа і сумленна — адбіваць дзяўчыну ў блізкага сябра, але Акімаў пра гэта і не падумаў, так уразіла яго прыгажосць Аксаны. Тым больш што і сама Аксана пра гэта, відаць, не думала: выправадзіўшы свайго кавалера, яна павяла Міколу ў цесны закутак пры кухні, дзе жыла… Уладзік ледзь не застрэліў іх абаіх, калі неяк ноччу прыехаў у шпіталь і ўбачыў Акімава ў тым закутку: яны з Аксанай цалаваліся, нават не накінуўшы на дзверы зашчапку.
— Страляй,— сказала Аксана, засланіўшы сабою Акімава.— Сам ведаеш: сэрцу не загадаеш. А мне без яго не жыць, вось і ўся гаворка.
Уладзік разгублена паправіў акуляры і схаваў свой пісталет: задужа інтэлігентны ён быў, каб страляць. Акімаў падумаў, што сам, напэўна, стрэліў бы, не стрымаўся…
Левус знік уначы, моцна бразнуўшы дзвярыма, а яны засталіся. I як жа Аксана абдымала, цалавала, лашчыла Акімава… Быццам сапраўды смерці ў вочы зазірнула і ўсё не верыла, што засталася жывая.
Ніколі і нікога яшчэ ў сваім нядоўгім жыцці не кахаў Акімаў так, як сваю хахлушачку. Ды і калі яму было паспець каго пакахаць? Адразу пасля аўтамеханічнага тэхнікума ён трапіў на фронт, а вайна, што б там ні казалі і ні пісалі, не самы лепшы час для кахання. Хіба можна было назваць гэтым высокім словам тое, што часам адбывалася паміж Акімавым і жанчынамі, якія дзялілі з ім ложак, капу сена ў хляве або зашморганае сядзенне ў кабіне яго машыны? Адны рабілі гэта ад шкадобы — такі маладзенькі, а ці ўдасца яму, беднаму, дажыць хоць да заўтрашняга вечара; другія — ад тугі і адзіноты, з голаду… Яны з’яўляліся і знікалі, губляліся на доўгіх і пакручастых дарогах вайны, а яму хацелася кахання светлага і прыгожага — на ўсё жыццё.
